Teruglezen - Clinton winnaar debat volgens peilingen, veel kritiek op uitspraken Trump

Het derde presidentiële debat in Las Vegas verliep in een ijzige sfeer. Donald Trump wekte verbazing in miljoenen huiskamers door te weigeren te zeggen of hij de uitslag zal accepteren. Het tweetal botste over de aanpak van immigranten, de Russische hacks en Trumps behandeling van vrouwen. 'Wat een gemene vrouw', zei Trump over Clinton. Lees alles over het debat in dit blog.

Clinton loopt na afloop van het debat naar haar familieleden en campagnemedewerkers. Beeld AP

20 oktober 2016, 5:59

Clinton negeerde 'gemene vrouw'-uithaal

Na afloop van het debat, op de terugweg naar New York, haalde Clinton haar schouders op over de opmerking van Trump dat ze een 'gemene vrouw' is. 'Ik heb er geen aandacht aan besteed', zei Clinton in haar vliegtuig. Ze zei 'opgelucht' te zijn dat de debatten nu zijn afgelopen en dat het nu aankomt op de verkiezingsdag.

Ook zei ze verbaasd te zijn dat Trump nog steeds niet gelooft dat de Russen achter de hacks zitten van de Democratische Partij en haar campagnevoorzitter John Podesta. Clinton: 'Als 17 van onze inlichtingendiensten zeggen dat de Russen onze verkiezingen proberen te beïnvloeden, hoe kan hij dan nog steeds beweren dat dit niet zo is?'

Trump reageerde in een tweet dat hij zeer tevreden was over zijn optreden. 'Dat was spannend. Ik heb al mijn punten kunnen maken', aldus de Republikein. 'We gaan Amerika weer groot maken.' Trump retweette weer, net als na de andere twee debatten, diverse onlinepeilingen waaruit zou blijken dat hij het debat heeft gewonnen. Volgens een peiling van The Washington Times wees 77 procent hem als de winnaar aan en 17 procent vond Clinton de beste van de twee. Deze onlinepeilingen zijn echter wetenschappelijk niet betrouwbaar.

Donald Trump praat na afloop van het debat met zijn familie. Beeld Getty

20 oktober 2016, 4:36

Veel kritiek op uitspraken Trump

Donald Trump wordt in de VS overladen met kritiek vanwege zijn omstreden uitspraak over het accepteren van de verkiezingsuitslag als hij op 8 november verliest. Trump weigerde in het debat te zeggen of hij de uitslag zal erkennen. ‘Ik hou je nog in spanning’, zei hij tegen debatleider Chris Wallace. Ook het feit dat hij Clinton ‘een gemene vrouw’ noemde, wordt bekritiseerd.

‘Dit is verradelijk’, zei David Axelrod, de belangrijkste strateeg van Barack Obama in 2008, over de weigering van Trump om duidelijk te zeggen dat hij de uitslag zal accepteren. ‘Dit is on-Amerikaans. Dit zal hem achtervolgen. Dit was zijn ergste debat van de drie. Dit was vernietigend voor Trump. Hij heeft de koers van de race met dit debat ook niet veranderd. Het wordt heel moeilijk voor hem.'

'Enge man'
De Republikeinse senator Lindsey Graham haalde hard uit naar Trump. 'Als hij verliest, dan zal het niet komen omdat het systeem frauduleus is maar omdat hij faalde als kandidaat', twitterde Graham. Hij was een van de 16 kandidaten die het in de Republikeinse voorverkiezingen opnam tegen Trump. Van Jones, een voormalige functionaris in het Witte Huis onder Obama, noemde Trump een 'enge, afschuwelijke man'. Jones: 'Hij heeft geschiedenis geschreven, maar niet op een positieve manier.'

Maar Trumps campagnemanager Kellyanne Conway begrijpt de kritiek niet. Na afloop van het debat probeerde ze duidelijk te maken dat de Republikein er niet op uit is om onnodig spanningen te veroorzaken na 8 november. Trump roept al dagen dat er gesjoemeld zal worden om ervoor te zorgen dat Clinton de verkiezingen wint. Conway: 'Hij zal de uitslag respecteren, want hij gaat de verkiezingen winnen.' Ook Trumps running mate Mike Pence probeerde na afloop de schade te beperken. 'Als de verkiezingen eerlijk zijn, dan ben ik ervan overtuigd dat we het zullen accepteren.'

Een bedelaar op de Strip in Las Vegas, de straat waar alle grote casino's zijn gevestigd, probeert iets aan de verkiezingen te verdienen. Beeld Rens Went

20 oktober 2016, 4:09

Clinton is winnaar debat in CNN-peiling

Volgens twee peilingen heeft Hillary Clinton het debat gewonnen. Zo’n 52 procent van de ondervraagden in een CNN-peiling zegt dat Clinton de winnaar was, 39 procent wees Trump aan. In dezelfde peiling na de twee eerdere debatten, werd Clinton ook de winnaar genoemd. In een peiling van YouGov wijst 49 procent Clinton als de winnaar aan, 39 procent vindt dat Trump het veel beter heeft gedaan.

Uit dezelfde peiling blijkt ook dat een meerderheid, 59 procent, vindt dat Clinton beter voorbereid is op het presidentschap. Iets meer dan een derde, 35 procent, vindt dat Trump beter voorbereid is op het Witte Huis. Clinton wint ook als het erom gaat of haar aanvallen op Trump eerlijk waren: 65 procent was die mening toegedaan. Trump scoort iets minder. Van de ondervraagden vindt 55 procent dat de aanvallen van de Republikein fair waren.

Opvallend is verder dat een meerderheid, 54 procent, zegt dat het debat hun keuze helemaal niet heeft veranderd. Trump wint meer stemmen dan Clinton onder de ondervraagden die zeggen dat ze wel van mening zijn veranderd.

20 oktober 2016, 2:26

Trump noemt Clinton 'gemene vrouw'

Clinton wijst tegen het einde van het debat erop dat Trumps plannen zullen leiden tot een nog grotere schuldenlast van Amerika. Ze betoogt dat ze haar plannen zal betalen door meer van de rijken en de grote bedrijven te vragen. Clinton wijst erop dat Trump in 1987 zelfs de economische plannen van de Republikeinse president bekritiseerde. 'Alles draait om hem', zegt ze.

'Ze is zo'n gemene vrouw', roept hij als Clinton betoogt dat hij meer zal moeten betalen, net als zij, aan sociale zekerheidsbijdrage als een grotere bijdrage van de rijken zal worden gevraagd. Clinton, scherp: 'Ervan uitgaande dat hij niet erin slaagt om er onderuit te komen.' Het tweetal wordt gevraagd af te sluiten met een betoog gericht aan de kiezers. Clinton zegt dat ze zal opkomen voor de gewone Amerikanen en hen zal beschermen. Trump herhaalt zijn slogan dat hij Amerika weer groot zal maken, het leger zal versterken en de economie weer op poten zal zetten.

Het debat wordt afgesloten. Clinton en Trump lopen niet naar elkaar toe. Trump treuzelt en hij blijft achter zijn katheder staan. Clinton loopt aarzelend naar debatleider Chris Wallace, zonder om te kijken naar Trump. Beide kandidaten lopen vervolgens naar hun familieleden.

20 oktober 2016, 2:07

Omstreden uitspraak verkiezingsuitslag

De debatleider brengt Trumps beschuldigingen ter sprake over mogelijke fraude bij de verkiezingen. 'Ik zal het op dat moment bekijken', zegt hij op een vraag of hij de uitslag op 8 november zal respecteren. 'Ik zal wel zien op dat moment wat ik ga doen.' Clinton is boos over zijn antwoord.
'Angstaanjagend', reageert ze. 'Zo denkt Donald Trump. We accepteren al 240 jaar de uitslag. Hij denigreert onze democratie. Ik ben verbijsterd dat een kandidaat van een grote partij dit standpunt innneemt.'

Trump betoogt dat onder andere de media een kwalijke rol spelen. 'De media zijn zo partijdig. Ze vergiftigen de gedachten van de mensen. Zij had nooit mogen meedoen aan deze verkiezingen, gezien wat ze allemaal heeft gedaan met haar e-mails. Daarom zeg ik dat het systeem frauduleus is.' Clinton slaat terug. 'Zelfs toen hij geen Emmy's won, zei hij dat het doorgestoken kaart was.'

Als het offensief in Mosul ter sprake komt, bekritiseert hij de Amerikaanse terugtrekking uit Irak. Hij geeft Clinton mede de schuld van de staat van Irak. Trump: 'Je hebt een slecht beoordelingsvermogen.' Clinton: 'Terwijl jij Celebrity Apprentice presenteerde, gingen wij achter Bin Laden aan', slaat Clinton terug. 'Jij bent de gevaarlijkste persoon die ooit aan de verkiezingen heeft deelgenomen.' Trump: 'Bedankt Hillary, voor wat je hebt bereikt', zegt hij over de Syrië-crisis en de miljoenen vluchtelingen die het land zijn ontvlucht.

Trump: 'Ze zegt dat ze IS zal verslaan. Ons land wordt nu buitenspel gezet in Syrië door Poetin, door Assad en Iran. Zo stom zijn onze leiders.'

20 oktober 2016, 1:52

Trump over de seksbeschuldigingen

Trump wordt gevraagd over de negen vrouwen die hem ervan beschuldigen dat hij ze heeft aangerand. Hij vraagt zich af waarom ze nu pas naar buiten komen. 'Ik ken ze niet, het zijn allemaal leugens, het is fictie', zegt hij over hun beschuldigingen. Clinton: 'We weten nu wat en hoe Donald denkt over vrouwen. Donald Trump denkt dat het kleineren van vrouwen hem groter maakt.' Trump: 'Niemand heeft meer respect voor vrouwen dan ik.' Er wordt gelachen in de zaal. 'Stilte graag', roept de debatleider.

Trump weet het onderwerp te draaien naar haar e-mailschandaal en de ruim 30 duizend e-mails die ze heeft vernietigd. 'Dat is geen fictie', zegt hij. Clinton ontwijkt de e-mailaanval en draait het onderwerp weer naar zijn behandeling van vrouwen. Clinton: 'Dit is niet het land dat we zijn. Mensen moeten zien wat er op het spel staat in deze verkiezingen.'

Clinton wordt gevraagd naar de omstreden Clinton Foundation. Ze verdedigt het werk van de stichting. 'Het is een liefdadigheidsorganisatie die overal in de wereld bekend is', zegt ze. Trump roept dat ze geld aanneemt van landen als Saoedi-Arabië waar de mensenrechten worden geschonden. 'Het is een criminele organisatie. Waarom geef je het geld niet terug?', vraagt Trump haar.

20 oktober 2016, 1:30

WikiLeaks voor het eerst ter sprake

De WikiLeaks-mails komen voor het eerst ter sprake. Clinton opent de aanval op Trump. De republikein moedigt volgens haar president Poetin aan om de verkiezingen in de VS te beïnvloeden met de hacks op onder andere de Democratische Partij en haar campagnevoorzitter John Podesta. Clinton: 'Poetin wil een marionet in de VS als president', zegt ze over een mogelijk presidentschap van Trump. 'Jij hebt spionage tegen de VS aangemoedigd.'

De Republikein reageert gebeten. 'Jij bent de marionet. Ik ken Poetin niet', zegt hij. 'Ik heb Poetin nooit ontmoet. Poetin heeft geen enkel respect voor haar en voor president Obama. Poetin heeft haar en ons buitenspel gezet, onder andere in Syrië.'

Trump wijst, na een vraag over de aanpak van de economie, op de grote handelsverdragen die Clinton steunde. 'Ons land bloedt', zegt hij over de verdragen zoals NAFTA die niet populair zijn in de staten in het midwesten, zoals Ohio. Hij bestrijdt Clintons kritiek dat zijn economische plannen zullen leiden tot grote begrotingstekorten en voordelig zullen uitpakken voor de rijken in het land. 'Hij wil ze belastingvoordelen geven', roept Clinton.

Trump wijst op andere landen, zoals India, die hun bruto nationaal produkt wel zien stijgen. En de VS niet. 'Ik kom langs fabrieken die vroeger goed draaiden en nu failliet zijn.' Clinton: 'Als er iemand aluminium importeert uit China is hij het. Zijn casino hier in Las Vegas is gebouwd met Chinees staal. En hij loopt nu met krokodillentranen rond hoe erg het allemaal is. Hij gaf Chinese arbeiders werk..'

Trump: 'Je praat alleen maar, je doet niets aan de problemen. Ze gaf ons Islamitische Staat (IS). IS is nu in meer dan dertig landen.'

Clinton betreedt de zaal. Beeld AFP

20 oktober 2016, 1:01

Het debat begint zonder handen schudden

Clinton en Trump komen het podium op. Ze geven elkaar geen hand en lopen direct naar hun plek in de zaal. Zet dit de toon van het debat? De eerste vraag gaat over toekomstige benoemingen van leden van het Hooggerechtshof. 'Het Hooggerechtshof moet ons allemaal vertegenwoordigen', waarschuwt Clinton over de mogelijke benoeming door een Republikeinse president van zeer conservatieve rechters. Trump valt meteen een van de rechters aan, Ruth Bader Ginsburg, die hem diverse keren heeft bekritiseerd.

De twee gaan met elkaar in discussie over het Tweede Amendement, dat burgers het recht geeft wapens te dragen, en het recht op abortus. Beiden herhalen het standpunt van hun partijen op dit punt, zonder elkaar echt in de haren te vliegen. Pas tijdens het volgende onderwerp, immigratie, komt het debat op gang. 'We hebben veilige grenzen nodig, we moeten de drugs uit ons land houden', betoogt Trump. 'We kunnen geen amnestie geven. Er zijn slechte 'hombre's' hier en we gaan ze uit het land zetten.'

Clinton valt Trump aan op zijn harde standpunten die zullen neerkomen op het uitzetten van elf miljoen illegalen. 'Hij was in Mexico op bezoek en hij had een ontmoeting met de president. Maar hij bracht het niet eens ter sprake', zegt ze over zijn plan voor de bouw van een muur aan de grens. 'Hij slikte het in.' Trump: 'Onder Obama zijn miljoenen illegalen gedeporteerd. Maar ze wil het niet hardop zeggen. Niemand praat erover. Onder haar zullen we geen veilige grenzen hebben. Het is zo oneerlijk, zoveel mensen gaan de grens over en mogen hier blijven. Het is oneerlijk voor de mensen die wachten om te worden toegelaten.'

20 oktober 2016, 0:42

Onduidelijk of ze elkaar een hand geven

Nog maar een kwartier en het is nog steeds niet duidelijk of Donald Trump en Hillary Clinton elkaar de handen zullen schudden. Bij het vorige debat vertikten beide kandidaten elkaar een hand te geven toen ze de zaal binnenkwamen. Na afloop deden ze het wel.

Maar omdat de Clinton-campagne de debatorganisatie deze week vroeg om de regels van het derde debat te veranderen, is het de vraag of het tweetal elkaar bij het begin van debat beleefd tegemoet te treden. Het Clinton-kamp wilde het debatprotocol veranderd zien om te voorkomen dat Bill Clinton en Melania Trump elkaar de hand moeten schudden. Bill en Melania zijn net gaan zitten. Door de verandering van de regels, kwamen ze elkaar niet tegen in de zaal. Melania nam plaats naast Trumps running mate Mike Pence.

20 oktober 2016, 0:07

Advies aan Trump: ga voor de inhoud

Donald Trump krijgt over ruim een uur de kans om voor een miljoenenpubliek zijn campagne te redden. Deskundige na deskundige, ook Republikeinse strategen, gaven hem woensdag de hele dag het advies om deze kans te grijpen. Wees presidentieel, val Hillary Clinton aan op haar plannen, haar e-mailschandaal en de vele WikiLeaks-mails die de afgelopen weken zijn gelekt. Val haar dus niet persoonllijk aan. Als de miljardair dat doet, zo wordt steeds betoogd, dan heeft hij een kans om de race te keren.

‘Praat over de inhoud’, adviseerde de voormalige Britse UKIP-leider Nigel Farage. ‘Dit is zijn laatste kans’, betoogde David Gergen woensdag, die als adviseur onder andere de presidenten Nixon, Ford, Reagan en Clinton bijstond. ‘Hij moet presidentieel zijn.’

Maar de grote vraag is of Trump dit advies, dat hem tijdens de twee voorgaande debatten ook werd gegeven, zal opvolgen. Ook zijn aanhangers willen, zo blijkt uit interview na interview met hen tijdens bijeenkomsten, dat hij Clinton aanvalt op de onderwerpen die hun raken: de economie, de haat tegen politiek Washington en het politieke verleden van Clinton.

Zijn running mate Mike Pence zei vlak voor het debat dat Trump gefocust zal zijn. ‘Hij zal zich richten op wat er op het spel staat bij een keuze tussen hem en Clinton’, aldus Pence. ‘Mijn hoop is dat hij zich op de grote onderwerpen zal richten. En hij zal deze verkiezingen winnen. Er is iets gaande in het land. Ronald Reagan was in 1980 acht procent achter op dit moment in de verkiezingen. En hij kwam terug en hij won.’

Maar Trump zelf liet zich dinsdag weer verleiden tot een harde, persoonlijke aanval op Clinton. 'Hillary is de corruptste persoon die zich zich ooit kandidaat heeft gesteld voor het presidentschap van de VS.'

19 oktober 2016, 23:25

Witte Huis moe van Trump

In het Witte Huis heeft de Trump-moeheid toegeslagen. Uren voor het debat zou beginnen in Las Vegas, luchtte president Obama’s woordvoerder Josh Earnest zijn hart. ‘Ik ben er zeker van dat ik namens iedereen spreek als ik zeg dat we er allemaal moe van zijn’, zei de woordvoerder op een vraag of Obama het zat is om steeds maar weer over de Republikein te praten.

Obama heeft zich de afgelopen maanden kritisch uitgelaten over Trump en zijn omstreden plannen en uitspraken. Op dinsdag opende hij een van de felste aanvallen tot nu toe. Hij zei dat Trump moest 'ophouden met zeuren' dat er tijdens de verkiezingen mogelijk gesjoemeld wordt.

Obama: 'Ik heb nog nooit in mijn leven of in de moderne politieke geschiedenis meegemaakt dat een presidentskandidaat probeert de verkiezingen en het verkiezingsproces in twijfel te trekken nog voordat die geweest zijn.'

De timing van Obama’s uitspraken is opmerkelijk, een dag voor het debat. Was het bedoeld om Trump te provoceren en onder zijn huid te kruipen, zodat hij fel uithaalt? De miljardair reageerde echter niet op Twitter. De Democratische minderheidsleider in de Senaat Harry Reid haalde ook hard uit naar Trump. ‘Het enige dat gesaboteerd is, is Trumps geest’, zei hij woensdag over de beschuldiging van de miljardair dat er op 8 november zal worden gesjoemeld.

19 oktober 2016, 22:13

Clinton hield zich dagen verscholen

Waar was Hillary Clinton de afgelopen vijf dagen? Niet op campagne. Terwijl rivaal Donald Trump volop campagne voerde in diverse swing states, schitterde Clinton door afwezigheid. Haar laatste openbare optreden was op 14 oktober in Seattle, waar ze geld ophaalde voor haar campagne op een bijeenkomst van geldschieters.

Ook liet Clinton zich zien in het kantoor van haar campagne in de stad. Maar daarna verdween ze volledig van de radar. ‘Ze houdt zich schuil’, aldus Trumps campagnemanager Kellyanne Conway. Trump zelf zei dat ze natuurlijk weer ‘aan het slapen was’.

Volgens de Clinton-campagne was er niets aan de hand. De Democrate was zich gewoon nauwgezet aan het voorbereiden op het laatste debat. Precies zoals ze had gedaan in de aanloop naar de twee eerdere debatten. Zo zou ze voor haar vertrek naar Las Vegas, zes uur achter elkaar hebben voorbereid in een hotel bij haar woonplaats in de staat New York op mogelijke harde aanvallen van Trump. En kritische vragen van debatleider Chris Wallace.

Bewust
Maar de afwezigheid van Clinton was ook een bewuste actie. ‘Als iemand politiek gewond is en constant onder vuur ligt, bemoei je er dan niet mee’, aldus haar prominente aanhangers en medewerkers over Trump. Omdat de Republikein zich de afgelopen week steeds moest verdedigen vanwege zijn seksuitspraken en de vrouwen die hij zou hebben betast, had Clinton er niets bij te winnen door hem ook aan te vallen.

‘Zijn mond blijft geven’, zeggen Democratische strategen steeds over de eigenschap van Trump om zich steeds in de nesten te werken met zijn opmerkelijke uitspraken. Clintons afwezigheid was uiteraard ook bedoeld om de WikiLeaks-onthullingen niet aan kracht te laten winnen. Want als ze op campagne was geweest, had ze talloze lastige vragen moeten beantwoorden over onder andere haar gelekte Wall Street-uitspraken.

19 oktober 2016, 21:26

Halfbroer Obama gast van Trump

Een opmerkelijke gast van Donald Trump bij het debat is de halfbroer van president Obama, Malik. Een dag nadat de president de Republikein adviseerde om ‘niet te zeuren’ over mogelijke fraude bij de verkiezingen, bevestigde de Trump-campagne dat Malik plaats zal nemen in de zaal.

De stap is duidelijk bedoeld om de president, die met First Lady Michelle volop campagne voert voor Clinton, een hak te zetten. Trump durft de Obama's niet hard aan te vallen omdat dit slecht zal vallen bij veel kiezers,

Naast Malik heeft Trump ook Patricia Smith uitgenodigd, de moeder van een van de vier Amerikanen die omkwamen bij de aanval in 2011 op het Amerikaanse consulaat in Benghazi. Smith vindt dat Clinton, die toen minister van Buitenlandse Zaken was, ‘persoonlijk schuldig’ is voor de door van haar zoon. Sean Smith, die tijdelijk in Nederland woonde met zijn gezin, was een diplomaat. Bij de aanval van jihadisten kwam ook de Amerikaanse ambassadeur om het leven.

Malik maakte in juli bekend dat hij op Trump zou gaan stemmen. ‘Hij is zeker slecht behandeld door de president’, twitterde de miljardair toen op venijnige toon. De 58-jarige Malik en de president hebben dezelfde vader. Hij groeide, in tegenstelling tot Barack, op in zijn geboorteland Kenia. Volgens Malik, die deels in Washington en deels in Kenia woont, was de relatie met Barack in hun jeugd goed maar is deze de laatste jaren verslechterd.

Malik verwijt de president onder andere dat hij hem niet steunde toen hij gouverneurskandidaat was in Kenia in 2013. ‘Ik ben verheugd dat ik bij het debat mag zijn’, zegt hij in The New York Post. ‘Trump kan Amerika weer groot maken.’

Malik Obama in Kenia. Beeld AP

19 oktober 2016, 20:49

Bill en Melania geven geen hand

Hillary Clinton heeft geen zin in een nieuwe stunt van Donald Trump vlak voor het debat. In tegenstelling tot de voorgaande debatten, zullen oud-president Bill Clinton en de vrouw van Trump, Melania, elkaar niet de hand geven voor aanvang van het debat. De Clinton-campagne heeft gevraagd om wijziging van de regels, zo meldt The New York Times.

Trump wilde in het tweede debat drie vrouwen die Bill Clinton beschuldigen van aanranding en verkrachting, plaats laten nemen in de ruimte op het podium waar familieleden mogen zitten. Als dat was gelukt, had de oud-president het drietal een hand moeten geven bij het betreden van het podium. Het is gebruikelijk dat de familieleden van beide kandidaten dit doen.

De debatorganisatie stak echter een stokje voor het Trump-plan. De miljardair kreeg zelfs te horen dat de drie vrouwen hardhandig zouden worden verwijderd als hij zijn plan zou doorzetten. Het drietal nam uiteindelijk plaats voorin in de zaal. Bill en Melania gaven elkaar de hand toen ze op weg waren naar hun stoel.

Volgens het nieuwe protocol komen Bill en Melania de zaal binnen dichter bij hun stoel. Op deze manier komen ze elkaar niet tegen bij het betreden van de debatruimte. Clintons campagnevoorzitter John Podesta weigerde woensdag te bevestigen dat Clinton een verzoek heeft ingediend om de regels aan te passen. ‘Zij houden zich niet aan het protocol’, zei hij tegen CNN over het Trump-kamp. ‘We zullen zien wat er gaat gebeuren.’

Donald Trump bevindt zich in een zwakke positie, vlak voor het debat. De peilingen blijven slecht. Beeld AP
Bill Clinton en Melania Trump geven elkaar de hand. Beeld AFP

19 oktober 2016, 20:16

Peilingen blijven slecht voor Trump

Donald Trump gaat aanzienlijk verzwakt het derde en laatste debat in met Hillary Clinton. Uit een serie peilingen woensdag blijkt dat Trumps positie in de peilingen niet verbetert. De miljardair heeft in een peiling vandaag van Bloomberg landelijk een achterstand op Clinton van negen procentpunt: 47 tegen 38 procent. Dit is ongehoord vergeleken met voorgaande presidentsverkiezingen. Vier jaar geleden stonden president Obama en de Republikein Mitt Romney gelijk in de opiniepeilingen, drie weken voor de verkiezingen.

De Bloomberg-peiling verschilt niet veel van andere peilingen van de afgelopen dagen. In sommige is Trumps achterstand zelfs groter. Maar Trump gelooft de peilingen niet. 'Ik geloof ze niet, mensen', zei hij dinsdag op campagne. 'We doen het prima. Dit wordt een nieuwe Brexit.'

De peilingen laten zien dat Trump er niet in slaagt om nieuwe kiezers te winnen, in het bijzonder vrouwen. Het aantal zwevende kiezers wordt geschat op zo’n 15 procent. Een flink deel bestaat uit vrouwen. Met zijn harde aanvallen op het establishment, zowel in de Republikeinse partij als in politiek Washington, hoopt Trump dat zijn aanhangers op 8 november massaal naar de stembus gaan. Maar deze groep is niet genoeg om het Witte Huis te winnen.

Nog groter
De problemen voor Trump in een paar Republikeinse staten, die hij al lang veilig achter zich moest hebben, zijn woensdag nog groter geworden. Uit een peiling in Arizona, de staat van de Republikein John McCain, blijkt dat Clinton haar voorsprong uitbreidt: 39 tegen slechts 34 procent voor Trump. Vorige week wist Clinton de Republikein in te halen in deze dieprode staat. De voorsprong was echter slechts één procentpunt.

Arizona is trouw Republikeins: de Republikeinse presidentskandidaat won de staat in 15 van de laatste presidentsverkiezingen. De Clinton-campagne maakte maandag bekend zo’n 1,8 miljoen euro uit geven aan onder andere tv-reclame om Arizona af te snoepen van Trump. Ook in Utah, net als Arizona een Republikeins bastion, is Trump in de problemen. Vorige week bleek dat Clinton en Trump nu gelijk staan: allebei 26 procent. In eerdere peilingen had Trump nog een flinke voorsprong van zo’n negen procentpunt in Utah.

19 oktober 2016, 17:30

Ronde 3 van de presidentsdebatten

Waar wordt het debat gehouden? Na New York en St. Louis is Las Vegas nu het toneel van het presidentiële debat, de laatste tussen Donald Trump en Hillary Clinton.

Hoe laat begint het en hoe kunt u het zien? Het debat begint om 03.00 ’s nachts en u kunt het live zien op CNN, op You Tube (onder andere via NBC) en online. Het duurt anderhalf uur.

Wat zijn de onderwerpen? Het debat gaat over immigratie, de Amerikaanse schuldenlast, de economie, het Hooggerechtshof, buitenlandse brandhaarden en wie geschikt is om president te zijn.

Wie presenteert het? Tv-veteraan Chris Wallace van Fox News is de enige vragensteller. Hoewel sommige Fox-presentators duidelijk voor Trump zijn, geldt dat duidelijk niet voor Wallace. Hij heeft zich eerder kritisch uitgelaten over de Republikein. Zo vindt hij dat de media Trump harder en kritischer hadden moeten aanpakken. In juli had Clinton een moeilijk interview met hem. Zo kon ze vragen over haar gebruik van een privé-mail niet goed en overtuigend beantwoorden.

Hoeveel kijkers zal het debat trekken? Het eerste debat trok 83,3 miljoen kijkers. De tweede werd gevolgd door 66,5 miljoen Amerikanen. Verwacht wordt dat dit debat tussen de 50 en 60 miljoen kijkers zal trekken.

Waar u op moet letten? Zal Trump Clinton weer hard en persoonlijk aanvallen? Of zal hij dit debat aangrijpen om de Democraat te bekritiseren vanwege haar plannen voor de komende vier jaar? De vraag is ook of de Republikein ‘on message’ weet te blijven en zich niet laat provoceren. Clinton zal flink onder vuur komen te liggen over de WikiLeaks-mails en nieuwe onthullingen over haar gebruik van een privé-mail.

19 oktober 2016, 16:42

Wordt het nog spannend?

Met het laatste presidentiële debat voor de boeg vanavond staat Hillary Clinton in de peilingen ruim voor op Donald Trump. Kan het evengoed nog spannend worden de komende weken?

Definitief zijn de peilingen natuurlijk niet maar duidelijk wel: Hillary Clinton staat nu gemiddeld zo'n 7 procent voor op Donald Trump. Aan de vooravond van het laatste presidentsdebat is de vraag: kan het nog spannend worden?

Je kunt peilingen geloven en je kunt ze niet geloven. Als ze ongeveer kloppen, dan zouden de verkiezingen heel goed op een afgetekende overwinning voor Hillary Clinton kunnen uitlopen. Peilingen zijn geen voorspellingen, maar de kiezers lijken zich redelijk te hebben ingegraven - de meesten blijven zitten waar ze zitten, tenzij er rare dingen gebeuren, en dat moeten nog raardere dingen zijn dan er tot nu toe zijn gebeurd.

Lees dit artikel (+) van Amerika-correspondent Michael Persson over de presidentsverkiezingen en de peilingen

19 oktober 2016, 16:31

Interview met Hillary Clinton

Ze doet haar best te communiceren met de kiezer, maar verwacht van Hillary Clinton geen amusement of emoties. Ze wil, op grote voorsprong in de peiligen, ook niets verpesten. Wel waarschuwt ze voor de gevolgen als zij niet wordt gekozen. 'Ik ben de laatste tussen jullie en de apocalypse', zegt Clinton in een interview met The New York Times dat maandag werd gepubliceerd in de Volkskrant. Lees het interview (+) hier.

Haar minachtig voor Trump, schrijft interviewer Mark Leibovich, was in het gesprek van meet af aan duidelijk, intenser dan in speeches en debatten. Het gaat veel verder dan de manier waarop tegenstanders over elkaar plegen te spreken. 'Het voelt heel anders', zegt ze. 'Als ik zou strijden tegen een andere Republikeinse kandidaat, zouden er meningsverschillen zijn en ik zou zo sterk mogelijk mijn eigen opvattingen verdedigen. Maar ik zou niet gaan slapen met een knoop in mijn maag.'

19 oktober 2016, 16:11

Trumps positie lijkt hopeloos

De positie van Donald Trump in het Electoral College, dat de president kiest, wordt hopeloos. Door zijn plotselinge val in de peilingen in Utah, een Republikeinse staat, zijn Trumps kansen op het presidentschap nog kleiner geworden. Met nog drie weken te gaan, komt Hillary Clinton nu in de meest betrouwbare berekeningen uit op maximaal 338 van de 270 benodigde kiesmannen. Trump blijft steken rond de 200 kiesmannen.

In de Electoral College-berekening van website FiveThirtyEight van statisticus Nate Silver, die in 2012 de winnaar van alle vijftig staten goed voorspelde, wint Clinton op basis van de huidige peilingen het presidentschap met maximaal 338 kiesmannen. Trump blijft steken op 199. Silver had het in 2008, op één staat na, ook bij het juiste eind.

Hoogleraar Larry Sabato van de Universiteit van Virginia, wiens Crystal Ball-berekening eveneens hoog staat aangeschreven in politiek Washington, komt uit op een soortgelijke uitslag: maximaal 341 kiesmannen voor Clinton en 191 voor Trump - als de situatie zo blijft. Lees dit stuk van Volkskrant-verslaggever Stieven Ramdharie over de stand in het Electoral College en of Trump nog wel een comeback kan maken.

De stand van zaken nu in het Electoral College volgens de Crystal Ball-berekening van hoogleraar Larry Sabato. Beeld UVA Center for Politics
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.