Review

Teruglezen Brexitblog - Cameron: moment van exit is aan mijn opvolger

Brussel staat deze dagen in het teken van de Brexit. De regeringsleiders en staatshoofden van de Europese Unie zijn bijeen om te overleggen over het Britse vertrek uit de EU. Lees hieronder ons liveblog terug.

Premier Cameron spreekt na de Europese Raad. Beeld ap

De Britse premier David Cameron heeft een 'constructief' laatste overleg gehad met zijn Europese collega's, zo zei hij na afloop van de Europese Raad. De EU-leiders kwamen vandaag bijeen om de gevolgen van de Brexit te bespreken. De grote vraag die voorlag was: wanneer zetten de Britten Artikel 50 in werking en doen een officieel verzoek tot het verlaten van de EU?

Die keuze is aan zijn opvolger, zei Cameron tegen zijn 27 collega's. Hij wil een aanzet maken met zijn ambtenaren richting een plan voor een gereguleerde exit, maar daarna geeft hij het stokje door aan een volgende kapitein. Uiterlijk in september kiest zijn Conservative Party een nieuwe premier.

Hij beloofde dat hij zich zal blijven inzetten voor een goede relatie tussen Groot-Brittannië en de EU. 'We verlaten de EU, maar we keren niet onze rug naar Europa', stelde hij meermaals.

Tijdens de persconferentie achteraf gaf Cameron toe dat hij 'verdrietig' was over de uitslag, maar hij zei nog steeds overtuigd te zijn van zijn besluit om het Britse EU-lidmaatschap voor te leggen in een referendum. 'Het spijt me dat we het referendum hebben verloren, maar soms verlies je in de politiek en dan moet je de uitslag accepteren.'

Tot slot had hij enkele waarschuwingen voor zijn opvolger. Ook buiten de EU zal het Verenigd Koninkrijk niet enkel kunnen profiteren van handelsverdragen met de Unie. Bij akkoorden horen ook plichten, benadrukte hij.

Cameron geeft een persconferentie na de Europese Raad. Beeld afp

De vergadering van de regeringsleiders is afgelopen. Aansluitend volgen persconferenties van de leiders. Rutte geeft als tijdelijk EU-voorzitter een persconferentie samen met EU-president Tusk en Europees Commissievoorzitter Juncker.

De Brexit kost de eurozone 0,3 tot 0,5 procent economische groei in de komende drie jaar. Dit heeft Mario Draghi, president van de Europese Bank, gezegd tegen de Europese regeringsleiders. De EU-leiders vergaderen vanavond met David Cameron over de vervolgstappen nu de Britse kiezer heeft besloten de EU de rug toe te keren. Een Brits vertrek richt de nodige schade aan aan de Europese economie, hield Draghi de regeringsleiders voor.

ECB-president Mario Draghi. Beeld afp
Londenaren protesteren op Trafalgar Square tegen de Brexit. Beeld afp

Tijdens de Europese top van vandaag wordt niet alleen gesproken over de Brexit. Ook onderwerpen als migratie en handel komen aan de orde, en premier Rutte heeft de uitslag van het Nederlanse Oekraïnereferendum aangekaart. Nederland wil een wettelijk bindende aanvulling op het associatieverdrag die recht doet aan de zorgen van het nee-kamp: zorgen over mogelijk Oekraïens EU-lidmaatschap, over militarie samenwerking en over financiële steun aan Oekraïne. Onder die voorwaarde is hij bereid het verdrag te tekenen, zei hij tegen zijn Europese collega's. Lees het nieuwsstuk hier.

De Britse Labour Partij krijgt een leiderschapsverkiezing. Dit is het gevolg van geheime stemming, dinsdag, waarbij 80 procent van de fractie het vertrouwen in Jeremy Corbyn heeft opgezegd. De leider weigert de stemming te erkennen. Lees hier het nieuwsstuk van onze correspondent in Londen Patrick van IJzendoorn.

Labour-leider Jeremy Corbyn in Londen. Beeld afp

De Europese regeringsleiders gaan rond 19.30 uur om tafel voor een discussie over de Brexit. De afgelopen uren spraken ze over andere zaken die al op de agenda stonden voordat de Britten stemden over het EU-lidmaatschap: zaken als migratie, werkgelegenheid, de Europese economie.

Het is onduidelijk wat het werkdiner vanavond moet opleveren. De regeringsleiders zullen vooral willen weten wat de Britse leider David Cameron van plan is. Zijn Europese collega's verwachten van Cameron dat hij snel een officieel verzoek doet tot een vertrek uit de EU. Dan pas zijn de resterende EU-landen bereid tot onderhandelingen over een nieuwe (handels)relatie tussen de Unie en het Verenigd Koninkrijk.

De verwachting is echter dat Cameron die beslissing overlaat aan zijn opvolger. Uiterlijk 9 september kiezen de leden van zijn Conservatieve Partij een nieuwe premier. Hij is niet de juiste kapitein om het Britse schip naar een nieuwe toekomst te sturen, zei hij na het Brexit-referendum.

De Britse premier Cameron (midden) poseert voor een foto met zijn Europese collega's. Beeld getty

Buiten het Raadsgebouw in Brussel demonstreert een groepje Britten tegen de Brexit. Ze houden bordjes omhoog met de tekst: 'De toekomst behoort tot de Britse EU-jeugd.'

Ook op het Trafalgar Square in Londen werd vandaag geprotesteerd tegen de uitslag van het Britse EU-referendum. Inwoners van de Britse hoofdstad stemden vorige week donderdag massaal vóór het Britse EU-lidmaatschap, evenals de meeste jonge kiezers die kwamen opdagen. Toch wont het Leave-kamp met bijna 52 procent.

Op sociale media doen sinds de Brexit veel berichten de ronde over racisme in het Verenigd Koninkrijk gericht tegen buitenlanders. Migranten uit EU-landen krijgen van sommige Britten de volle laag. Tegelijkertijd klinken veel verontwaardigde reacties op de intimiderende scheldpartijen tegen immigranten. Een Poolse organisatie in Wales kreeg een anonieme steunbetuiging op haar deur geplakt. De Polen worden bedankt voor hun militaire dienst tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Britse luchtmacht telde tijdens WOII zestien Poolse eenheden. De steunbetuiging is een kaart met daarop Poolse piloten afgebeeld en de mededeling: 'Bedankt dat jullie hier toen waren... We zijn blij dat jullie hier nu nog zijn.'

Europees Parlementsvoorzitter Martin Schulz heeft een lange persconferentie gehouden in het Raadsgebouw in Brussel. De prijs van de Brexit zal niet worden betaald door Boris Johnson en Nigel Farage, maar door gewone Britten, zei hij tegen de pers. De vraag of de keuze voor Brexit is terug te draaien is aan de politiek in Londen, stelde hij.

Europees Parlementsvoorzitter Martin Schulz. Beeld epa

De leider van de Britse Labour Party Jeremy Corbyn is het vertrouwen verloren van zijn partijgenoten. Volgens BBC-journalist Nicholas Watt stemden 172 Labour-parlementariërs tegen Corbyn. Slechts 40 Labour-politici hielder vertrouwen in zijn leiderschap. Corbyn kwam onder vuur te liggen na het verliezen van het Brexit-referendum. Hij zou een slappe campagne hebben gevoerd. Corbyn staat bekend als eurokritisch. Hij zou met te weinig passie het EU-lidmaatschap hebben verdedigd en zodoende de Bremain-stem hebben verloren.

De stemming heeft niet meteen gevolgen voor het leiderschap van Corbyn. Hij had al aangekondigd dat hij doorwil als Labourvoorman. In reactie op de stemming liet hij weten dat hij vasthoudt aan het mandaat dat hij van 60 procent van de Labour-leden heeft gekregen toen hij verkozen werd tot leider van de partij. 'Ik zal hen niet verraden door af te treden.' Hij roept zijn partijleden, de Labour-parlementsleden en vakbondsleden op om zich te verenigen achter hem.

Labour-leider Jeremy Corbyn. Beeld afp
Labour-leider Corbyn. Beeld reuters
De Franse president Hollande spreekt met de Britse premier Cameron vooraf aan het Europees overleg. Beeld ap

De 43-jarige Schotse Conservatief Stephen Crabb heeft zich opgeworpen als opvolger van premier Cameron, meldt de website Politico. Crabb zou zijn kandidatuur in een mail aan zijn collega's van de Britse Conservative Party hebben gemeld. Naast Crabb heeft ook de minister van Volksgezondheid Jeremy Hunt interesse getoond in de baan van premier.

David Cameron kondigde daags na het voor hem desastreus verlopen Brexit-referendum zijn aftreden op termijn aan. Tot nog toe wordt Boris Johnson, een van de belangrijkste gezichten van het Leave-kamp, gezien als grootste kanshebber op het Britse premierschap. Johnson heeft zich echter nog niet formeel en publiekelijk gemeld voor de opvolging.

Kandidaten voor de hoogste Britse politieke functie kunnen zich tot uiterlijk donderdagmiddag melden. Als er meer dan twee kandidaten zijn, vindt er een verkiezing plaats onder Tory-parlementariërs. Het resultaat van die verkiezing wordt vervolgens deze zomer voorgelegd aan het congres van de Conservative Party. Uiterlijk 2 september wordt een nieuwe leider bekendgemaakt.

De Britse minister van Werk Stephen Crabb. Beeld reuters
De Britse premier Cameron bij aankomst in Brussel. Beeld afp

De Nederlandse economie ondervindt waarschijnlijk flinke schade van de brexit, schrijft persbureau ANP op basis van nieuwe groeiramingen van ING. Vooral de groothandel krijgt naar verwachting een flinke klap door de keuze van de Britten om de Europese Unie te verlaten.

'We verwachten geen recessie, wel minder economische en werkgelegenheidsgroei dan we eerder dachten' verklaart hoofdeconoom Marieke Blom van de bank. ING deed eerder de voorspelling dat de economie dit jaar 2,1 procent zou groeien en volgend jaar 1,9 procent. Nu houdt de bank het op een plus van 1,8 procent voor 2016 en 1,3 procent in 2017.

Ondertussen stemde de Tweede Kamer vanmiddag in Den Haag over een motie van PVV-leider Wilders voor een Nexit-referendum. De PVV staat hierin bijna alleen in de Kamer. Alleen VNL, van ex-PVV'ers Bontes en Van Klaveren, wil ook een Nexit-referendum. De motie van Wilders kreeg slechts 14 stemmen. De burger krijgt een tweede kans op 15 maart volgend jaar, twittert Wilders, dan zijn de Kamerverkiezingen.

De 28 Europese regeringsleiders zijn zojuist in Brussel om tafel gegaan voor het begin van het overleg. Zoals gebruikelijk begint de Europese top met een woord vooraf van Europees Parlementsvoorzitter Martin Schulz. Daarna gaan de leiders op de foto en volgt een eerste 'werksessie'. Dit eerste deel van de vergadering gaat over reguliere zaken die al op de agenda stonden: migratie, werk, handel, versterking van de interne markt. Erg lang zal dit gesprek waarschijnlijk niet duren, een conceptconclusie ligt al klaar.

Onderaan die conceptconclusie staat punt 5 van de agenda: de uitkomst van het Britse referendum. Daaronder volgt een vooralsnog lege pagina. Vooralsnog staat de Brexitdiscussie gepland tijdens het diner vanaf 19.45 uur. De ogen zullen gericht zijn op David Cameron. Hij zal aan zijn 27 Europese collega's uitleggen welke stappen het Verenigd Koninkrijk nu wil nemen.

De meeste andere leiders hebben bij aankomst in Brussel benadrukt dat de Britten haast moeten maken met het indienen van een officieel verzoek tot een vertrek. Daarna kunnen pas onderhandelingen beginnen over de voorwaarden van een nieuwe Europees-Britse relatie.

De Britse premier David Cameron schudt de hand van Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Beeld photo_news

Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselboem waarschuwde de Britten vandaag in zijn wekelijkse gesprek als minister van Financiën met RTLZ. Hij stelde dat de Britten niet de regels van hun vertrek kunnen dicteren. Voorman van het Leave-Kamp Nigel Farage leeft volgens Dijsselboem 'in zijn eigen wereld'. Farage was vanochtend in het Europees Parlement en beweerde daar dat het in het belang van de EU is om een handelsakkoord te sluiten met het Verenigd Koninkrijk. Volgens Dijsselbloem zou zo'n deal voor de Britten slechter uitpakken dan de voordelen die ze ondervonden van het EU-lidmaatschap.

Minister van Financiën en Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem. Beeld anp

Ook de Franse president Francois Hollande stelde bij aankomst bij het Raadsgebouw in Brussel dat de Britten vaart moeten maken met hun vertrek uit de EU. 'De rest van de Unie heeft geen tijd te verliezen om haar toekomst vorm te geven zonder het Verenigd Koninkrijk.' Hij noemde de Brexit en 'historisch moment', maar benadrukte dat 'Europa niet ophoudt te bestaan' zonder de Britten.

De Franse president Hollande in Brussel. Beeld ap

De Duitse bondskanselier Angela Merkel benadrukte bij haar aankomst in Brussel dat de Britten aan zet zijn. Pas als het Verenigd Koninkrijk Artikel 50 in werking stelt en officieel een vertrek uit de EU aanvraagt, zijn de resterende 27 EU-landen bereid tot onderhandelingen over die exit. Ze hoopt dat de EU een goede relatie blijft onderhouden met het Verenigd Koninkrijk.

Bondskanselier Merkel arriveert in Brussel. Beeld afp

Schotland’s eerste minister Nicola Sturgeon zal woensdag met de president van het Europees Parlement, Martin Schulz, gaan praten over de mogelijkheid voor de Schotten om binnen de EU te blijven. Ze wil toegang behouden tot de EU's interne markt en heeft al contact gelegd met de overheden van andere EU-lidstaten.

Een meerderheid van de Schotten stemden tegen de Brexit, en Sturgeon heeft gezegd dat een tweede referendum over Schotse onafhankelijkheid van het Verenigd Koninkrijk ‘hoogst waarschijnlijk’ is.

Labour-parlementslid Chris Evans heeft een stevige brief aan Labour-leider Jeremy Corbyn geschreven waarin hij aandringt op diens vertrek. Hij beschuldigt de Labour-leider ervan ‘tegen hen gewerkt te hebben, voor Brexit’ terwijl hij publiekelijk Remain steunde. Volgens Evans heeft Corbyn zijn achterban misleid. ‘Een mandaat hebben betekent niet dat je de mensen met wie je dagelijks werkt kunt veronachtzamen. Het betekent ook niet dat je boven de mogelijkheid tot aftreden staat als je een incompetente leider blijkt.’

Cameron heeft een ‘vreselijke campagne’ geleid tijdens het referendum. Dat zei de Duitse vicekanselier Sigmar Gabriel. De Brexit-stem was volgens hem ‘zonde en een catastrofe voor Europa en Groot-Brittannië op de lange termijn. Ik heb nooit een politicus als meneer Cameron ontmoet –een vreselijk campagne – maar nu moeten we toch een beslissing maken’.

Sigmar sloeg een andere toon aan dan de meer verzoenende Merkel. Hij vindt dat het Verenigd Koninkrijk haast moet maken en dat het ‘onacceptabel’ is dat de EU maanden moet wachten op een nieuwe Conservatieve leider om artikel 50 in werking te stellen. ‘Nu ze een beslissing hebben gemaakt, moeten ze zo handelen dat ze de EU niet meer kunnen schaden.’

Sigmar Gabriel Beeld getty

'Laten we de Britse regering even de ruimte geven om politieke orde te scheppen. Het is onredelijk om nu te eisen dat ze artikel 50 meteen inroepen'. Dat zei premier Mark Rutte dinsdagmiddag bij aankomst in Brussel vlak voor de EU-top begint.

Het is voor het eerst dat premier David Cameron oog-in-oog komt te staan met alle andere leiders van de EU sinds het referendum, afgelopen donderdag. Artikel 50 zet de scheidingsprocedure per direct in werking.

Rutte spreekt later in de middag met EU-president Donald Tusk voor de EU-leiders beginnen aan hun tweedaagse top.

Beeld anp
Mark Rutte Beeld anp

De Britse premier David Cameron is zojuist in Brussel gearriveerd. ‘Ik zal uitleggen dat we de EU gaan verlaten, maar dat ik dat zo constructief mogelijk wil laten verlopen. We willen de EU niet onze rug toekeren. Deze landen zijn onze buren, onze vrienden, onze bondgenoten, en ik hoop erg dat we een zo nauw mogelijke relatie kunnen onderhouden als het gaat om handel, samenwerking en veiligheid. Dat is goed voor ons beiden.’

Sajid Javid, de Britse minister van Zakelijke Aangelegenheden en Innovatie, heeft gezegd dat er op de langere termijn kansen liggen voor het Verenigd Koninkrijk vanwege de Brexit. Daarbij doelt hij met name op de auto-industrie. ‘Vrij handelsverkeer met veel meer landen is slechts één van die voordelen. Australië is een perfect voorbeeld, en dat is precies waar we aan moeten werken.’

Sajid Javid Beeld getty

George Osborne, de Britse minister van Financiën, wil dat het Verenigd Koninkrijk de interne EU-markt niet verlaat en dat in de handelsovereenkomst met de Europese Unie een ‘zo vrij mogelijk verkeer tussen goederen en diensten’ plaatsvindt. Dat meldt Reuters. De economische banden met de buurlanden moeten wat hem betreft zo nauw mogelijk. Osborne benadrukte dat de overeenkomst snel gesloten moet worden en dat de artikel 50-procedure niet eerder dan dat in werking moet worden gesteld.

Osborne wil hiermee zorgen dat de Brexit stabiel verloopt voor het Verenigd Koninkrijk. Samen met de bank en de schatkist houdt hij de economische ontwikkelingen bij, en hij verwacht niet dat het uit de hand loopt.

Naast de economische markt kwam ook de migrantensituatie aan de orde. Osborne benadrukt dat er geen ruimte is voor intolerantie, haat en xenofobie, en dat hij hoopt dat er in de toekomst een onderscheid wordt gemaakt tussen EU-migranten die al in het Verenigd Koninkrijk wonen en migranten die in de toekomst aanschuiven. Osborne benadrukte ten slotte dat hij momenteel geen andere kandidaat voor het Conservatief leiderschap ondersteunt.

George Osborne. Beeld afp

Een woordvoerder van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt voor de dure risico's van een langdurige impasse door de historische stemming in het Verenigd Koninkrijk. 'Onzekerheid heeft gevolgen voor de politiek, in economisch en financieel opzicht.' Hij voegde eraan toe dat het Brexit-kamp geen duidelijk plan lijkt te hebben.

De druk op Labourleider Jeremy Corbyn om op te stappen duurt onverminderd voort. Diane Abbott, de invloedrijke woordvoerster van Labour inzake volksgezondheid, noemde Corbyns vertrek vandaag onvermijdelijk.

Hoewel Corbyn meerdere keren heeft gezegd dat hij blijft zitten waar hij zit, zou hij vanavond tijdens een partijbijeenkomst wel eens kunnen worden weggestemd.

Veel partijleden verwijten Corbyn dat hij zich tijdens de Brexit-campagne te weinig heeft geprofileerd. Hij had veel meer gewicht in de schaal moeten leggen om de Britten voor de Europese Unie te behouden. Daarmee heeft Corbyn zijn leiderschap zelf verzwakt, beweren zijn critici. Hij vindt intussen talrijke partijleden tegenover zich.

Labourleider Jeremy Corbyn vandaag bij zijn huis in Londen. Beeld getty

Het Verenigd Koninkrijk moet optreden tegen xenofoob geweld in de nasleep van de Brexit, zegt de hoogste functionaris van de VN-mensenrechtentak, Zeid Ra'ad al-Hussein. Hij liet weten 'ernstig verontrust' te zijn over de meldingen van racisme richting minderheden en buitenlanders in het land. 'Racisme en vreemdelingenhaat zijn volledig, totaal en volkomen onaanvaardbaar', aldus Zeid.

Na het Brexit-referendum zijn het aantal haatuitingen richting buitenlanders in het Verenigd Koninkrijk toegenomen.

Beeld anp

'Alleen de Britse regering kan het proces om de EU te verlaten in gang zetten, we moeten dus geduld hebben', zegt EU-president Donald Tusk.

'Europa is klaar voor een echtscheiding van het Verenigd Koninkrijk', aldus Tusk. 'Er zal niet worden onderhandeld over toekomstige betrekkingen totdat het VK de EU gaat verlaten.'

In september zullen de overige 27 EU-leiders samenkomen in Bratislava, de hoofdstad van Slowakije, om te vergaderen over de toekomst van de Europese Unie.

EU-president Donald Tusk. Beeld epa

De Amerikaanse president Barack Obama waarschuwt voor financiële en internationale 'hysterie' na het Britse referendum. Dat zei hij tijdens een interview met de Amerikaanse radiozender NPR. 'De Brexit toont de voortdurende veranderingen en uitdagingen die door de globalisering worden opgevoerd.'

De Amerikaanse president Barack Obama. Beeld ap

Britse bedrijven die zonder problemen willen blijven handelen met de Europese Unie moeten zich in België vestigen. ‘Zet uw zaak op in België', zei de Belgische premier Charles Michel op de radio.

Michel denkt dat een op de vijf bedrijven in het Verenigd Koninkrijk overweegt het land te verlaten. ‘Als ze dat doen, heb ik liever dat ze naar Vlaanderen, Wallonië of Brussel komen dan naar bijvoorbeeld Nederland.' De premier zei niet te willen provoceren met zijn oproep. ‘Maar ik wil niet dat België de rekening betaalt voor de Brexit.'

De Vlaamse premier Geert Bourgeois was terughoudender. ‘We moeten de Britten niet tegen ons in het harnas jagen.' Vlaanderen exporteert veel goederen naar Groot-Brittannië.

‘Zeer belangrijke partner’
Michel. ‘We moeten er alles aan doen om zo snel mogelijk een nieuw samenwerkingsakkoord te vinden. Want ik ben ervan overtuigd dat Groot-Brittannië een zeer belangrijke partner is en ik hoop dat dat zo blijft.’

De premier gelooft nog steeds in een toekomst voor de EU, ‘op voorwaarde dat we op korte termijn de juiste beslissingen nemen’. Zelf ziet hij die toekomst in een ‘Europa met meerdere snelheden’, waarbij sommige lidstaten verder gaan met de integratie dan andere. ‘Meer en meer landen staan open voor deze richting’, zegt hij. ‘In de volgende weken en maanden is het noodzakelijk om duidelijke engagementen voor de toekomst aan te gaan. Dubbelzinnigheid zou de slechtste optie zijn.’

De Belgische premier Charles Michel. Beeld photo_news
EU-commissievoorzitter Jean-Claude Juncker (R) ontvangt de Britse premier David Cameron in Brussel. Beeld ap

Het Europees Parlement heeft in Brussel een resolutie aangenomen waarin de Britse minister-president wordt opgeroepen ‘onverwijld' de andere 27 EU-leiders op de hoogte te stellen van het voorgenomen vertrek van de Britten uit de EU.

Het parlement wil dat Londen ‘onmiddellijk' het artikel dat de uittreding uit de EU in gang zet, in werking stelt om ‘schadelijke onzekerheid voor iedereen te voorkomen en de integriteit van de Unie te beschermen'. Zodra officieel kennis is gegeven van de scheidingsplannen moeten de onderhandelingen daarover van start gaan. Het Europese project moet nu opnieuw worden aangezwengeld, aldus de resolutie.

'Nazipropaganda'
Het twee uur durende debat voor de stemming verliep roerig en emotioneel. UKIP-leider Nigel Farage werd met gefluit en boegeroep onthaald.

‘Ik had nooit gedacht dat iemand van dit huis nazipropaganda in de campagne zou gebruiken’, zei de liberale fractieleider, de Belg Guy Verhofstadt. ‘Het meest schokkende is dan ook niet de keuze van de Britse bevolking, maar het klimaat van angst en negativisme dat werd gecreëerd.’ Ook zei hij tegen Farage dat de EU nu afraakt van ‘de grootste verspilling in Europa: uw salaris.’

De leider van de grootste fractie EVP, de Duitse christendemocraat Manfred Weber, haalde eerst uit naar de eurosceptici: ‘U moet zich schamen'. Hij stak vervolgens de hand in eigen boezem: ‘Ik heb te lang gezwegen maar dat is nu voorbij. We moeten vechten voor een verenigd en sterk Europa.'

'Mislukt project'
PVV-Europarlementariër Marcel de Graaff noemde de Brexit ‘het begin van het einde van dit mislukte project'. ‘Het proces van ontmanteling van deze 'evil union' moet zo snel mogelijk beginnen.'

Sophie in 't Veld (D66) voorziet langdurige onderhandelingen. ‘In deze onzekere tijden is een breed gedragen uitspraak van het Europees Parlement hard nodig. Het is belangrijk dat het parlement niet meer onzekerheid creëert in Europa dan er nu al is.’

Nigel Farage. Beeld afp
Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie (R) en Nigel Farage vandaag in Brussel. Beeld ap
De ingang van het Europees Parlement in Brussel. Beeld ap

Europarlementariër Alyn Smith, die namens de Scottish National Party in het Europees Parlement zit, zei tegen zijn collega’s dat de Schotse stem om in de EU te blijven ‘gerespecteerd zou moeten worden’.

Na een lang applaus voegde hij toe: ‘Schotland heeft jullie niet in de steek gelaten. Alsjeblieft, ik smeek jullie, waarde collega’s, laat ons ook niet in de steek.’

Londen moet in staat zijn om vanaf nu haar eigen toekomst te bepalen', zegt Sadiq Khan, de burgemeester van Londen. 'Het is van cruciaal belang dat we snel handelen. We kunnen niet wachten op de uitkomst van de onderhandelingen met de EU.'

'De snelheid van onze exit uit de EU wordt waarschijnlijk door Brussel, Parijs en Berlijn bepaald, in plaats van Londen', aldus Khan. 'Het Verenigd Koninkrijk moet deel uit blijven maken van de Europese interne markt.'

Londen. Beeld getty

De rechtse populist Nigel Farage van de UKIP (United Kingdom Independend Party) is tijdens zijn toespraak in het Europees Parlement in Brussel uitgejoeld en uitgelachen. Hij maakte zich niet geliefd door te zeggen dat geen van de Europarlementariërs ooit een 'behoorlijke baan heeft gehad'. (video hiernaast)

De UKIP-leider vroeg om een goede deal met tariefvrije handel, 'dan zullen we jullie beste vriend zijn'. Hij voegde daaraan toe dat 'een deal belangrijker is voor jullie dan voor ons'.

Farage zei dat hij na zeventien jaar gelijk heeft gekregen. 'Nu lachen jullie niet meer', hield hij het parlement voor. Juncker noemde hem een leugenaar, wijzend op de argumenten die Farage in de campagne had gebruikt. Eerder op de ochtend had Juncker hem nog een zoen op de wang gegeven.

Farage wil snel maar op vriendschappelijke voet het vertrek van zijn land uit de EU regelen. De UKIP heeft één zetel in het Britse parlement, maar Farage, lid van het Europees Parlement, was een drijvende kracht achter het referendum van afgelopen donderdag. Daarin stemde 52 procent voor vertrek uit de EU.

Nigel Farage vandaag in het Europees Parlement in Brussel. Beeld ap

De Britse minister van Binnenlandse Zaken Theresa May is in een peiling van YouGov favoriet om de nieuwe leider van de Tories te worden en zo de Conservatieve premier David Cameron op te volgen.

Theresa May. Beeld getty

Sadiq Khan, de burgemeester van Londen, eist meer autonomie voor de Britse hoofdstad. 'Namens alle Londenaren, eis ik meer autonomie voor de hoofdstad - nu meteen', aldus Khan. 'Meer autonomie om de Londense economie te beschermen tegen de toekomstige onzekerheid. Meer autonomie om bedrijven die hier handelen te beschermen. Meer autonomie om onze banen, rijkdom en welvaart te beschermen.'

Sadiq Khan, de burgemeester van Londen. Beeld photo_news

'Ik betreur het besluit van het Britse volk, maar we moeten de uitslag respecteren.' Dat zei de Duitse bondskanselier Angela Merkel tegen het Duitse parlement. 'Europa is in het verleden met vele crises en uitdagingen geconfronteerd.'

Ze waarschuwde voor een verdere afbrokkeling van de EU. De bondskanselier zegt 'al haar krachten' te gebruiken om te voorkomen dat de EU verder uit elkaar drijft. Merkel onderstreepte de vastberadenheid van Duitsland om de nauwe banden met Groot-Brittannië te behouden.

'Het is belangrijk om nu naar voren te kijken en er alles aan te doen de juiste conclusies te trekken en aansluitend alle noodzakelijke beslissingen te nemen', aldus Merkel. Elk voorstel om de EU uit deze crisis te halen is welkom, zei de bondskanselier. 'Elk voorstel daarentegen dat de wil om er uit te stappen zal versterken, heeft echter onvoorziene gevolgen. En zou Europa verder verdelen.'

Angela Merkel vandaag in Berlijn. Beeld ap

Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, zegt dat er geen gesprekken met het Verenigd Koninkrijk kunnen plaatsvinden totdat er meer duidelijkheid is over het vertrek uit de EU.

Juncker heeft al zijn ambtenaren en commissarissen een 'presidentieel verbod' op contacten met vertegenwoordigers van het Verenigd Koninkrijk opgelegd. ‘Ik wil geen schaduwboksen en kat-en-muisspelletjes. Er mag niet de indruk ontstaan dat er duistere onderhandelingen ontstaan in achterkamertjes.’

Hij zei dit in een roerig Europees Parlement waar over de Brexit wordt gedebatteerd. Juncker riep Cameron op zo snel mogelijk zijn positie over de aanstaande scheiding te verduidelijken. Hij zei 'enigszins verbaasd' te zijn dat dat niet gelijk gebeurt. 'We kunnen niet leven met een lange periode van onzekerheid. Ik ben geen slaaf van de financiële markten maar heb ze wel in het oog.'

Ook verklaarde Juncker dat de uitkomst van het referendum, vorige week donderdag, hem 'verdrietig' maakt.

'Laatste keer dat u hier applaudisseert'
Juncker keerde zich ook naar een aantal Britse parlementariërs uit de eurosceptische hoek. 'Ik ben verrast dat u hier bent. U vecht voor de Brexit. Dit is de laatste keer dat u hier applaudisseert.'

Vervolgens richtte de commissievoorzitter zijn blik op de toekomst. 'We moeten minder bureaucratie hebben. Europa moet socialer worden en dat zal ook gebeuren. De EU blijft een vredesproject en een project voor de toekomst.'

'Dit is niet het moment om het continent in stukken te breken', besloot Juncker. 'Ik ben niet ziek zoals de kranten wel eens schrijven. Ik zal mij tot mijn laatste ademtocht inzetten voor Europa.'

Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie (R) en Nigel Farage vandaag in Brussel. Beeld afp
Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie. Beeld photo_news

'We willen goede vrienden, goede buren, goede handelspartners zijn met de Europese Unie', zegt UKIP-leider Nigel Farage. Hij is vandaag in Brussel om te overleggen over de Brexit. 'We hebben de oorlog gewonnen. Nu moeten we de vrede winnen.'

De Brexit-voorvechter zei dat Groot-Brittannië zo snel mogelijk de EU moet verlaten, maar dat het proces als vriendschappelijk moet worden beschouwd.

UKIP-leider Nigel Farage wordt in Brussel verwelkomd door Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie. Beeld reuters

Hoe lang kunnen we Jeremy Corbyn nog de leider van de Labourpartij noemen? Vanmiddag rond 16.00 uur horen we het resultaat van Labours motie van wantrouwen jegens Corbyn.

De Brexit heeft de Britse Labour-partij in een crisis gestort. Inmiddels heeft tweederde van zijn schaduwkabinetsleden ontslag ingediend.

Corbyn ligt binnen zijn partij onder vuur omdat hij niet genoeg zou hebben gedaan om de Brexit te voorkomen. Daar is hij het zelf niet mee eens, omdat tweederde van de Labour-aanhangers voor 'Remain' zou hebben gestemd.

Een schaduwkabinet is een begrip in de Britse politiek. De oppositie stelt een evenknie aan voor iedere minister uit het kabinet. Aan de schaduwministers de taak om 'hun' minister te volgen en diens beleid te bekritiseren.

Jeremy Corbyn gisteren in Londen. Beeld ap

Miljardair Richard Branson van Virgin heeft tegen Good Morning Britain gezegd dat ze `een derde van hun waarde zijn verloren en een deal hebben gecanceld die drieduizend banen waard was¿. Volgens Branson, die actief campagne voerde voor het Bremain-kamp, gaat het Verenigd Koninkrijk richting `een ramp¿.

De Britse tapijtverkoper Carpetright is het nieuwe boekjaar matig begonnen. Dat de Britten ervoor hebben gekozen de Europese Unie vaarwel te zeggen, maakte de situatie er niet beter op, waarschuwt de onderneming.

Volgens topman Wilf Walsh heeft de uitslag van de volksraadpleging de vooruitzichten voor Carpetright na een trage start van het jaar verder vertroebeld. Hij vreest dat de onzekerheid die het aankomende vertrek uit de EU werpt op met name de Britse huizenmarkt, een zware wissel zal trekken op het consumentenvertrouwen.

Daarnaast kampt Carpetright met toegenomen concurrentie. Die wist het bedrijf in het afgelopen boekjaar, dat eind april werd afgesloten, redelijk het hoofd te bieden. De vergelijkbare omzet nam in Groot-Brittannië met 2,8 procent toe, en in de rest van Europa met 4,8 procent.

Een toenemend aantal beleggers houdt na de uitkomst van het Britse EU-referendum rekening met een renteverlaging door de Amerikaanse koepel van centrale banken. Dat stelt persbureau Bloomberg op basis van de handel in termijncontracten (futures).

De Federal Reserve verhoogde in december voor het eerst in bijna tien jaar zijn belangrijkste tarief en liet doorschemeren verdere verhogingen door te voeren als de economie daar sterk genoeg voor wordt geacht.

Doordat, onverwacht, een meerderheid van de Britten zich uitsprak voor het opzeggen van het EU-lidmaatschap is het tij echter gekeerd. De kans dat de Fed de rente in december heeft verlaagd wordt op 20 procent geschat. Op de dag van het referendum was dat nog 0 procent.

Canary Wharf, financieel centrum in Londen. Beeld photo_news

‘Het leven zal niet zo rooskleurig zijn als het binnen de EU is’, zegt de Britse minister van Financiën George Osborne vanochtend tegen radio 4. ‘De markten zullen fluctueren, maar we zitten in een periode van verlengde economische aanpassing.’

Osborne zegt dat er geen onmiddellijk noodbudget beschikbaar is, maar dat de komende maanden gezocht wordt naar een manier om ‘fiscale veiligheid te verzekeren’. Dat zal ‘absoluut’ betekenen dat de belastingen omhoog gaan en er bezuinigd gaat worden, aldus Osborne.

Osborne verwerpt de kritiek dat er geen overheidsplan voor de Brexit is. Volgens hem is er door de ministers en de Bank of England lang gewerkt aan een rampenplan. ‘Maar het is niet de verantwoordelijkheid van hen die in de EU wilden blijven om een plan te hebben omtrent wat we moeten doen als we de EU verlaten.’ Volgens Orborne moet het land gezamenlijk naar een oplossing zoeken wat betreft de nieuwe relatie met de EU, en zal dat een grote rol spelen in de race om het nieuwe Conservatieve leiderschap.

Of Osborne aanblijft in het nieuwe kabinet, hangt volgens de minister af van wie het overneemt. Ondertussen, belooft hij, zal hij er alles aan doen om de economie stabiel te houden. Dat er straks een Bremain-stemmer aan de macht komt sluit hij 'absoluut niet' uit.

Minister van Financiën George Osborne. Beeld reuters

De Ierse premier Enda Kenny zal er dinsdag op de Europese top op aandringen dat zijn land speciale steun en aandacht verdient. Het mogelijk vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie (brexit) zal in Ierland, dat zeer nauwe banden met het koninkrijk heeft, erg hard aankomen. Er staat voor Ierland veel meer op het spel, zei Kenny voor zijn vertrek naar Brussel tegen het parlementariërs in Dublin.

De economie van Ierland is nauw verweven met de Britse en in Groot-Brittannië (zonder Noord-Ierland) wonen zeker 850 duizend mensen die in Ierland zijn geboren. Veel Britten hebben Ierse wortels door de enorme migratie van Ieren op zoek naar werk in Engelse industriesteden.

Een groot deel van de Ierse regio Ulster is als Noord-Ierland, onderdeel van het Britse koninkrijk. Dat is fel omstreden en het vredesakkoord uit 1998 dat het conflict heeft bezworen, komt door de Brexit op de tocht te staan.

De Ierse premier Enda Kenny. Beeld afp

Na de dramatische koersdalingen van de afgelopen handelsdagen, lieten de Europese beurzen vandaag bij opening winsten zien. Beleggers blijven onzeker over de gevolgen van een Brexit, maar hopen op steun van overheden om de nadelige gevolgen zoveel mogelijk binnen de perken te houden. Ook slaan koopjesjagers nu hun slag.

De AEX-index in Amsterdam noteerde kort na aanvang 1,8 procent hoger op 418,96 punten. Sinds vrijdag was de hoofdgraadmeter op Beursplein 5 liefst 8,5 procent aan waarde kwijtgeraakt. De MidKap ging 2,5 procent vooruit tot 592,70 punten. In Londen, Parijs en Frankfurt werden plussen tot 2,2 procent neergezet.

Beeld epa

De Britse minister van Gezondheidszorg Jeremy Hunt heeft zichzelf opgeworpen als mogelijke kandidaat om David Cameron op te volgen als premier van Groot-Brittannië en als leider van de Conservatieve partij. Hij kondigde op de Britse televisie aan ‘te overwegen’ om het op te nemen tegen Boris Johnson.

Hunt, voorstander van het in de EU blijven, suggereerde ook dat er een nieuw referendum moet komen. Dat zou dan moeten worden gehouden nadat Groot-Brittannië een nieuwe overeenkomst met de EU heeft gesloten waarin het onder andere wel blijft meedoen aan de vrije handel binnen de unie. Over die overeenkomst moet het Britse volk zich dan uitspreken, vindt Hunt. Hij kondigde aan voor het middaguur donderdag te beslissen of hij zich kandidaat stelt.

Jeremy Hunt Beeld afp

In het hart van Londen worden vandaag tienduizenden mensen verwacht die gaan protesteren tegen de Brexit. De betoging is op Facebook georganiseerd en initiatiefneemster Jessica Rodgers (23) had het London Stays genoemd. Maar om te voorkomen dat de tegenstellingen tussen Londen en de armere provincie op de voorgrond zouden komen, heet de betoging nu Stand Together.

Volgens Rodgers is de naam van het evenement veranderd om niet te indruk te wekken dat hier wordt aangedrongen op een afscheiding van Londen van Groot-Brittannië om in de EU te blijven. Deze uitleg van Rodgers ontlokte boze reacties van demonstranten die dat juist wel willen.

De betoging wordt gehouden op Trafalgar Square. Het rijke Londen stemde vorige week in het referendum over lidmaatschap van de EU tegen de Brexit. Maar vrijwel heel de rest van Engeland stemde voor de Brexit.

Beeld Facebook/Stand Together
Demonstranten vorige week in Londen. Beeld photo_news

De cartoon van Jos Collignon vandaag over de Brexit:

Beeld Jos Collignon

Op sommige mensen oefenen rampscenario's een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit, schrijft Bert Wagendorp in zijn column. (+) ‘Zo heet een van de 150 volksvertegenwoordigers Joram van Klaveren. In maart legde hij een voorstel voor een referendum op tafel, waarvan de centrale vraag als volgt zou moeten luiden: 'Bent u voor of tegen het Nederlandse lidmaatschap van de Europese Unie?'

‘Gisteren kwam de Raad van State met een advies. Samengevat: de Raad vond de vraagstelling niet erg helder. Maar de zinnigste opmerking in het advies was dat politici moeten ophouden raadgevende referenda al bij voorbaat bindend te verklaren.’

Joram van Klaveren. Beeld anp

Nu het Verenigd Koninkrijk Europa de rug toekeert, ziet premier Nicola Sturgeon haar kans schoon voor een nieuw Schots referendum. Wie is de vrouw achter de Schotse onafhankelijkheid?

De EU-top begint vanmiddag in Brussel met een reguliere werksessie. Maar het hoogtepunt ligt bij het diner. Daar schuift Groot-Brittannië aan als een familielid dat zojuist heeft gemeld afscheid te nemen.

Tijdens het diner hopen 27 EU-leden van de Britse premier Cameron te horen hoe het Verenigd Koninkrijk de scheiding denkt te voltrekken, en vooral wanneer de eerste stap wordt gezet. De meeste lidstaten willen er vaart achter zetten. Naar verwachting zwaait Cameron echter niet met de scheidingspapieren. Hij laat die ondankbare taak aan zijn opvolger over.

Morgen praten de leiders zonder Cameron verder over de gevolgen van de Brexit. EU-president Donald Tusk wil ook een 'brede discussie' over de toekomst van de EU met 27 lidstaten.

David Cameron gisteren in Londen. Beeld photo_news

Hoe ontvlecht je na 43 jaar een relatie waarin de huisregels, de inboedel, het budget, het aantal familieleden en overzeese kennissen met de tijd exponentieel zijn gegroeid?

Een 'herculestaak' noemen EU-ambtenaren de voorziene scheiding van Groot-Brittannië en de EU. Komende weken brengt een aparte taskforce van EU-president Tusk in kaart over welke zaken Londen en Brussel straks moeten ruziën.

Lees hier alvast een eerste overzicht met de zaken waarover Londen en Brussel straks moeten ruziën. (+)

Beeld reuters

Het Verenigd Koninkrijk blijft bij Europa horen, benadrukt Brexit-leider Boris Johnson, maar de ontsnappingsroute waar hij op zinspeelt zou verraad zijn aan de Leave-stemmers, schrijft correspondent Patrick IJzendoorn vandaag in zijn analyse. (+)

Nu de economische realiteit duidelijk wordt - een dalende pond, paniek op de beurs en bedrijven die de City dreigen te verlaten - snakken de Conservatieven in het Brexit-kamp naar een Soft Brexit, een plekje in de Europese Economische Ruimte. De Tories willen bekend staan als de partij bij wie de economie in betrouwbare handen is. Dit imago staat op het spel.

Skyline van Londen. Beeld photo_news

- De Britse premier David Cameron sluit een nieuw referendum uit. 'Er kan geen twijfel bestaan over het resultaat.'

- Camerons opvolger moet uiterlijk 2 september bekend zijn. Dat bepaalde de commissie die verantwoordelijk is voor de procedure rond de opvolging van de premier.

- De diep verdeelde Tweede Kamer zocht gisteravond antwoorden op de Brexit.

- De Britse minister van Financiën probeerde de zorgen op de financiële markten over de brexit te sussen. De Britse economie is zo sterk als zij zou kunnen zijn en kan de uitdaging aan, zei Osborne.

- De Raad van State reageerde kritisch op het wetsvoorstel van de politieke partij Voor Nederland (VNL) over een raadgevend referendum over het EU-lidmaatschap van Nederland.

- Terwijl Groot-Brittannië in chaos wegzinkt wegens de Brexit, vergrootte de EU de druk.

Lees hier ons liveblog van gisteren terug.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel, de Franse president François Hollande en de Italiaanse premier Matteo Renzi gisteren in Berlijn, Duitsland. Beeld getty
Ministers van Buitenlandse Zaken overlegden afgelopen weekend over de Brexit. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden