Live

Teruglezen Brexitblog - Boris Johnson wordt minister van Buitenlandse Zaken

Woensdag was David Camerons laatste werkdag als Brits premier. Na een laatste vragenuurtje en een speech heeft de kabinetsleider zijn ontslag bij koningin Elizabeth ingediend. Kort daarna sprak de koningin met Theresa May, die ze aanvaarde als nieuwe premier. Zij zal haar intrek nemen op 10 Downing Street. Als nieuwe premier moet ze werk maken van de Brexit die haar voorganger Cameron de kop kostte.

Boris Johnson arriveert bij 10 Downing Street.Beeld EPA

Rustig wennen aan haar nieuwe woning en functie was er niet bij voor Theresa May. Direct nadat de koningin haar kandidaatschap accepteerde, sprak May telefonisch met de Franse premier Hollande. Hij benadrukte tijdens het gesprek dat de onderhandelingen over het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU zo snel mogelijk moeten beginnen.

De 67-jarige David Michael Davis krijgt in het nieuwe kabinet van premier Theresa May de eenmalige ministerspost voor Het Verlaten van de Europese Unie toebedeeld. Op het eerste oog een wellicht weinig benijdenswaardige post, waarin hij de draden van vier decennia Europees verleden moet ontwarren.

De Conservatieve veteraan is echter gepokt en gemazeld in het politieke vak. Momenteel is hij lid van het Lagerhuis, maar hij heeft al heel wat belangrijke functies binnen en buiten de partij op zijn naam staan. De in York geboren Davis deed zelfs ooit een gooi naar het leiderschap van zijn Conservatieve Partij, maar verloor onverwacht van de man die woensdag het veld ruimde, David Cameron.

Diezelfde Cameron wilde hem daarna met een ministerpost bedelen, maar Davis weigerde enDavis nam in het Lagerhuis zitting als 'backbencher'. Hij was overigens al parlementslid sinds 1987.

De nieuwe minister geldt in Groot-Brittannië als het archetype van de ouderwetse, behoudende Tory. Binnen de partij schopte hij het tot voorzitter, een functie die hij van 2001 tot 2002 uitoefende. Onder premier John Major was hij van 1994 tot 1997 staatssecretaris van Buitenlandse Zaken.

Davis is getrouwd en heeft drie kinderen.

David Davis arriveert bij 10 Downing Street.Beeld epa

Vanwege de Brexit zijn er ook een paar nieuwe functies in May's parlement ontstaan. Parlementslid David Davis wordt 'Brexit-staatssecretaris' en voormalig minister van Defensie Liam Fox, die ook meestreed om het premierschap, wordt staatssecretaris voor Internationale Handel. De 54-jarige politicus viel al in de eerste stemronde af. Hij kreeg niet meer dan zestien van de 330 parlementsleden achter zich.

Liam Fox, die ook meestreed om het premierschap, wordt staatssecretaris voor Internationale Handel.Beeld AFP

Kersverse premier Theresa May heeft de voormalig burgemeester van Londen, Boris Johnson, benoemd als nieuwe minister van Buitenlandse zaken. De brexit-pleitbezorger was aanvankelijk zelf in de race om Cameron op te volgen, maar haakte onverwacht af. Philip Hammond wordt May’s minister van Financiën. Hammond (60) bezette onder Cameron de post Buitenlandse Zaken. Hij vervangt George Osborne die zes jaar op die post zat. Michael Fallon blijft op zijn plaats als minister van Defensie.

De eerste vrouw die in het kabinet van Theresa May plaatsneemt is de 52-jarige Amber Rudd, minister van Energie en Klimaatzaken. Zij wordt minister van Binnenlandse Zaken, de post die May zelf sinds zes jaar bezette. Volgens Britse media zou May's kabinet voor een groot deel uit vrouwen bestaan.

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde direct op de benoeming van Johnson. Het ministerie schrijft 'uit te kijken naar de samenwerking met Johnson'.

Amber Rudd arriveert bij 10 Downing Street. Rudd wordt minister van Binnenlandse Zaken.Beeld epa

Het is kort na het middaguur wanneer David Cameron voor het laatst als premier een volgepakt Lagerhuis betreedt. Er klinkt gejuich, gejoel en applaus. Lees het verslag van onze correspondent Patrick van IJzendoorn.

Theresa May en haar partner Philip.Beeld AP

May zei tijdens haar eerste persconferentie als premier dat het Verenigd Koninkrijk onder haar leiding een 'gedurfde nieuwe, postieve rol in de wereld' zal spelen. Het land staat een grote verandering te wachten, maar die uitdaging gaat ze met vertrouwen tegemoet. Daarbij zal de 'gewone Brit' centraal staan, zegt de nieuwe premier. 'Mijn regering zal worden gedreven door de wensen van het volk, niet van de elite.'

Naar verwachting presenteert May snel haar kabinet. Daarin zullen volgens Britse media opvallend veel vrouwen zitten.

Theresa May spreekt voor de ambtswoning.Beeld AP

Koningin Elizabeth heeft Theresa May als nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk geaccepteerd. Dit deed ze enkele minuten nadat Cameron zijn ontslag indiende. May ging samen met haar echtgenoot Philip op bezoek bij de Britse vorstin.

Theresa is hiermee de dertiende premier die onder Koningin Elizabeth gaat regeren. Het Verenigd Koninkrijk krijgt zijn tweede vrouwelijke premier, in navolging van Margaret Thatcher.

Meteen na haar benoeming werd May gefeliciteerd door de Amerikaanse regering. Het Witte Huis verklaarde er het volste vertrouwen in te hebben dat de nieuwe Britse eerste minister in staat is de onderhandelingen over de brexit goed te voeren.

Beeld Reuters
Theresa May ontmoet koningin Elizabeth.Beeld AP

Koningin Elizabeth heeft David Camerons ontslag aanvaard. Dat heeft Buckingham Palace bevestigd. Hiermee is hij officieel geen premier meer van het Verenigd Koninkrijk.

Kort daarvoor gaf David Cameron zijn laatste speech als premier van het Verenigd Koninkrijk. In een terugblik op zijn zes-jarige termijn noemde hij de verbeterde economie en gezondheidszorg en het behoud van hulp aan derdewereldlanden.

Ook sprak hij over zijn opvolgster: ‘Ik ben blij dat het Verenigd Koninkrijk voor een tweede keer een vrouw als premier krijgt, en dat het weer iemand van de Conservatieven is.’ Tenslotte bedankte Cameron zijn kinderen en vrouw die hem 'een beetje bij zijn gezonde verstand hebben gehouden'.

Cameron is nu onderweg naar Buckingham Palace waar hij zijn ontslag zal indienen bij de koningin. Hij was de twaalfde premier die onder koningin Elizabeth heeft geregeerd.

Cameron en zijn gezin verlaten Downingstreet 10.Beeld AP
David Cameron tijdens zijn laatste speech.Beeld AP

Rond 18 uur zal premier Cameron de ambtswoning Downingstreet 10 voor het laatst verlaten. Hij vertrekt vanaf Westminster richting Buckingham Palace, waar hij zijn ontslag zal indienen bij koningin Elizabeth. Daarna zal Theresa May haar opwachting bij de koningin maken, die May zal uitnodigen voor het premierschap. Nadat deze riten zijn volbracht, verhuist de nieuwe premier naar 10 Downing Street. In haar nieuwe rol mag ze de belangrijkste erfenis van het tijdperk-Cameron, de Brexit, gaan uitwerken.

Met Theresa May krijgt het Verenigd Koninkrijk zijn tweede vrouwelijke premier, in navolging van Margaret Thatcher.

Camerons erfenis wordt gedomineerd door de Brexit. De nasleep ervan is gigantisch. Sommigen willen een nieuw referendum, anderen vragen zich af wat er gebeurd was als sommige stemgerechtigden niet thuis ware gebleven. Het gonsde rond: Britse jongeren kwamen nauwelijks opdagen bij de Brexit-stembus. Klopt dit wel? De Volkskrant checkt.

Thomas de Maiziere, de Duitse minister van Binnenlandse Zaken, noemt Theresa May ‘de juiste vrouw voor Groot-Britannië’. De Maiziere is enkele jaren Mays Duitse evenknie geweest. Hij noemt haar slim, bedachtzaam, gedisciplineerd, competent en sterk in onderhandelen. ‘En ze is kritisch, betrouwbaar en geloofwaardig’, besluit hij zijn lofzang.

De Franse president François Holllande, de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Italiaanse premier Matteo Renzi houden eind augustus in Italië topoverleg over de mogelijke gevolgen van het vertrek van Groot-Brittannië uit de EU (brexit). Dat heeft Hollande woensdag aangekondigd. Hij reist later deze maand langs Europese hoofdsteden om over de brexit te praten en in september is er een EU-top in Bratislava.

De Franse president François HolllandeBeeld reuters

Ondertussen rommelt het nog altijd binnen Labour. Partijleider Jeremy Corbyn ligt zwaar onder vuur van een deel van Labour, dat vindt dat de eurosceptische Corbyn te weinig heeft gedaan om een Brexit te voorkomen. Naar aanleiding van de referendumuitslag is een deel van zijn schaduwkabinet opgestapt.

Eerder presenteerde Angela Eagle zich als uitdager van Corbyn om het Labour-leiderschap. Sinds vandaag weet de partijleider dat hij met nog een kandidaat rekening moet houden. Ook Owen Smith, die eerder opstapte uit zijn schaduwkabinet, dingt naar het leiderschap van de partij.

Zo snel als Theresa May werd verkozen tot nieuwe leider van de Conservatieven, zo lang sleept het conflict binnen Labour voort. Zo wordt er geruzied over de verkiezing van de Labour-leider; de National Executive Committee moest eraan te passen te komen om de twist te beslechten (in het voordeel van Corbyn). Cameron maakte er tijdens zijn laatste vragenuurtje nog een grap over: terwijl de Tories 'ontslag, nominatie, competitie en kroning' in korte tijd hebben afgewerkt, steggelt Labour nog over de spelregels.

Owen Smith kondigt zijn kandidatuur aan.Beeld afp
Corbyn tijdens het laatste vragenuurtje van Cameron.Beeld reuters

Met Cameron eruit en May erin zal ook flink geschoven worden binnen het kabinet. Naar verwachting zal May snel de nieuwe samenstelling van haar regering bekendmaken. Onderwijl wordt er druk gespeculeerd wie welke ministerpost krijgt.

Volgens de vooraanstaande journalist Robert Peston kan Philip Hammond, nu minister van Buitenlandse Zaken, een promotie verwachten tot minister van Financiën. Nu is die portefeuille in handen van George Osborne, de trouwe rechterhand van Cameron. Volgens Peston is het onwaarschijnlijk dat Osborne akkoord zal gaan met een 'demotie' naar Buitenlandse Zaken en zou hij in dat geval zijn vriend Cameron achterna gaan.

In ieder geval is de kans groot dat er meer vrouwen op sleutelposities zullen komen. May heeft daar een speerpunt van gemaakt. Onder meer Amber Rudd en Justine Greening, twee staatssecretarissen, zijn genoemd als kandidaten voor prominente ministerposten.

Buckingham Palace, waar Cameron zijn ontslag zal indienen.Beeld getty

Na zes jaar premierschap heeft Cameron aardig wat uren in het bankje van het Lagerhuis op de teller staan. De vertrekkende premier ontving naar eigen zeggen 5.500 vragen van parlementsleden in het parlementaire postvakje. 'Ik laat het aan anderen over om te bepalen hoeveel daarvan ik heb beantwoord', grapte Cameron.

Veel tijd heeft hij er in ieder geval wel aan gewijd. Opgeteld heeft Cameron 92 uur lang vragen aan zijn adres van repliek voorzien. 'Ik geloof dat dit een record is.'

Oppositieleider Jeremy Corbyn, nog geen jaar actief als Labour-leider, vuurde in totaal 180 vragen af op de premier. Vaak venijnig, en ook Cameron ging regelmatig met gestrekt been het duel in met Corbyn. Twee weken geleden nog gebood hij de Labour-leider op te stappen ('For heaven's sake, go!'). Op deze laatste dag hielden beide heren het luchtig, met grappen en gelukwensen aan elkaars gezin.

Cameron krijgt een staande ovatie na zijn laatste optreden als premier in het Lagerhuis.Beeld ap

Cameron heeft zijn laatste vragen beantwoord in het Lagerhuis. Na ruim een half uur kreeg de premier een staande ovatie. Hij vertrekt vanaf Westminster richting Buckingham Palace, waar hij zijn ontslag zal indienen bij koningin Elizabeth. Daarna is het voorbij voor hem.

Zoals Cameron grapte op de vraag wat zijn agenda is voor vandaag: 'Ik heb een afspraak met de koningin. De rest van mijn dag is opmerkelijk rustig.'

Cameron verlaat voor het laatst 10 Downing Street.Beeld epa
Cameron krijgt een staande ovatie.Beeld AP

Het uitwerken van de Brexit komt op het bordje van Camerons opvolger, Theresa May. En natuurlijk komen daar ook vragen over, tussen alle grappen door.

De vertrekkende premier adviseert zijn opvolger 'zo dicht mogelijk bij de EU blijven als mogelijk is'. Zowel Cameron als May waren voor een Bremain. Nauwe banden met de EU is ook goed voor Schotland, stelt Cameron, in reactie op kritische vragen van een Schots parlementslid. De Schotten stemden 23 juni overtuigend voor een langer verblijf in de EU

Eerder verklaarde Cameron dat de regering alles in het werk stelt om te verzekeren dat EU-burgers die nu in het Verenigd Koninkrijk wonen, kunnen blijven. Maar dat hangt wel af van de rechten die Britten krijgen die momenteel in andere EU-landen wonen. Deportaties van EU-burgers naar het continent sluit de premier volledig uit.

Cameron in het Lagerhuis tijdens het laatste vragenuurtje.Beeld ap

Tussen alle joligheid, felicitaties en gelukswensen door heeft Cameron ook nog een momentje ingeruimd voor Larry, Chief Mouser to the Cabinet. Oftewel, de kat die sinds 2011 in de ambtswoning van de premier woont om op muizen te jagen.

Het gerucht gaat dat Cameron het niet zo heeft op Larry. De premier grijpt het laatste vragenuurtje aan om die misvatting recht te zetten. 'Ik hou wél van Larry.' De premier heeft een foto bij zich van hem samen met de kat, als 'bewijs' voor zijn oprechte liefde voor Larry.

De Big Ben heeft twaalf uur geslagen. Het laatste avondmaal van premier Cameron, in de vorm van een vragenuurtje in het Lagerhuis, is begonnen. Cameron begint met het feliciteren van de Britse tennissers op Wimbledon. Daarna krijgt hij zelf felicitaties en dankbetuigingen, uiteraard met de humor die de Britse parlementsleden eigen is.

Zo noemt een Noord-Iers parlementslid de vrije vacatures bij het Engelse nationale elftal en bij autoprogramma Top Gear, nadat recentelijk Roy Hodgson en Jeremy Clarkson opstapten.

Ook Jeremy Corbyn, Labour-leider en politiek vijand van Cameron, bedankt hem voor zijn dienst als premier. In het bijzonder voor de invoering van het homohuwelijk, 'hoewel u daar de stemmen van Labour voor nodig had om het door het parlement te krijgen'. Wel valt Corbyn de premier aan op zijn aanpak van armoede, daklozen en kansarmen op de arbeids- en huizenmarkt. Onderwijl wordt er veel gelachen in de rumoerige kamer, zoals het de Britten betaamt.

Na dit laatste politieke optreden van Cameron vertrekt hij richting Buckingham Palace, waar hij zijn ontslag indient bij de koning.

(U kunt het vragenuur hier live volgen.)

Labour-leider Corbyn.Beeld reuters

De keuze voor een Brexit heeft de nodige kwade tongen losgemaakt, niet in de laatste plaats nadat top-Brexiteers Boris Johnson en Nigel Farage de aftocht bliezen. Veel voorstanders van een Bremain zien de keuze voor een uittreding uit de Europese Unie als het einde van 'hun' Verenigd Koninkrijk.

De filosoof John Gray heeft niks op met dit zwartkijken, dat volgens hem hysterisch aandoet. Gray nuanceert het geklaag in een column op BBC Radio: 'De EU is niet de wereld, de EU is zelfs niet Europa.' In tegendeel, de filosoof is optimistisch gestemd en ziet de Brexit als een nieuw begin. U kunt hier de column van Gray beluisteren.

Het had iets absurdistisch. Maandag kondigde David Cameron aan dat hij twee dagen later zou vertrekken. Na zijn toespraak draait de premier zich om en neuriet, terwijl hij zich terugtrekt in 10 Downing Street, een lichtzinnig melodietje. 'Right', horen we de premier nog zeggen, waarna de deur dichtvalt.

Voer voor speculatie, uiteraard. Wat neuriede Cameron? De een deed het denken aan Winnie de Poeh, anderen herkenden de melodie van de politieke dramaserie The West Wing.

Of het is uit eigen repertoire, moet de Britse componist Thomas Hewitt Jones hebben gedacht. Jones maakte een symfonie op basis van de vier noten die Cameron neuriede. Een melancholisch muziekstuk, genaamd 'Camerons klaaglied' (zie tweet).

In onderstaande video is het gehum van Cameron te horen vanaf 00:09.

Van de economische sectoren die sinds de referendumuitslag van 23 juni in onzekerheid verkeren, is de Britse huizenmarkt misschien wel het zwaarst getroffen. Huizenprijzen zijn gedaald, investeerders trekken hun geld terug.

Reden voor Barratt Developments, het grootste huizenbouwbedrijf van het Verenigd Koninkrijk, om zijn bedrijfsplannen te heroverwegen. Barratt gaat het mogelijk rustiger aandoen met de bouw van nieuwe woningen, kondigt het bedrijf vandaag aan. Ook beraadt het zich over het opkoopprogramma van bouwgrond.

Barratt verwacht dat de Britse markt in rustiger vaarwater terechtkomt en dat daardoor de inkomsten zullen slinken. Het bedrijf zegt het risico op verliezen te willen verkleinen die mogelijk zullen volgen op de Brexit.

Nieuwe huizen tussen onbebouwde kavels in Gloucester, Engeland, in 2009.Beeld getty

David Cameron vertrekt, vrouw en kinderen dus ook. Maar één lid van het huishouden blijft achter op 10 Downing Street. Larry de kat (officiële titel: Chief Mouser to the Cabinet Office) verhuist niet mee met de Camerons. De voormalig asielkat werd in 2011 binnengehaald om muizen te vangen, noodzakelijk vanwege de muizen en ratten die soms in beeld kwamen tijdens televisieopnamen in Downing Street.

Commentator James Kirkup van The Telegraph haalt nu uit naar Cameron. Volgens Kirkup was Larry 'de ergste leugen' van de premier. De komst van Larry was 'het resultaat van spindoctors die dachten dat het idee dat Cameron een kat bezit hem sympathieker zou doen lijken, meer zoals gewone mensen. Maar de man zelf vindt Larry niks en houdt niet van katten.'

Dat Cameron en Larry niet zouden boteren is vaker gesuggereerd. De premier verbood de kat toegang tot de privé-vertrekken van 10 Downing Street, nadat Larry een keer een net pak zou hebben beschadigd. Volgens Kirkup is dit veelzeggend over de persoon Cameron: 'Een hondenmens die pretendeert van katten te houden.'

Larry met strik, ter gelegenheid van de bruiloft van Prins William en Kate Middleton in 2011.Beeld afp

Het symbool voor de wisseling van de wacht in de Britse politiek is een verhuiswagen. Pezige mannen van Simply Removals die de spullen van David, Samantha en hun kinderen inladen, terwijl ze ervoor waken niet per ongeluk het antieke bureau van William Pitt, een stoel van Winston Churchill of een portret van Robert Walpole meenemen.

Als de nieuwe bewoonster – Theresa May – straks de zwarte deur van het pand achter zich dicht slaat, betreedt ze niet alleen haar nieuwe woning maar ook een politiek museum. In de woorden van haar beroemde voorgangster Margaret Thatcher: 'Het is een huis vol geschiedenis.' (+)

En dat politiek museum ziet er zo uit:

May voor de deur van Downing Street 10.Beeld epa
Plattegrond van 10 Downing Street.Beeld De Volkskrant

'De erfgenaam van Tony Blair', zo noemde David Cameron (49) zich tien jaar geleden. Met bewondering had hij waargenomen hoe de Labour-leider zijn partij had gemoderniseerd en verkiesbaar had gemaakt. Cameron besloot hetzelfde te doen. Vandaag vertrekt hij.

Wat heeft hij bereikt? Lees hier de beschouwing van zes jaar Cameron. (+)

Nu alle (mannelijke) hoofdrolspelers van de Brexit het toneel hebben verlaten, mogen de vrouwen de puinhoop opruimen, zo klonk het na het abrupte vertrek van Boris Johnson en Nigel Farage. Met Theresa May krijgt het Verenigd Koninkrijk zijn tweede vrouwelijke premier, in navolging van Margaret Thatcher.

May zal naar verwachting gelijk een nieuw kabinet samenstellen. Een delicate klus, omdat ze de verschillende facties in haar Conservatieve partij tevreden moet stellen.

Volgens Britse media wil May meer vrouwen op belangrijke posten. Onder meer Amber Rudd en Justine Greening, twee staatssecretarissen, kunnen volgens The Guardian rekenen op prominente posities in het nieuwe kabinet. George Osborne, minister van Financiën en rechterhand van Cameron, wordt mogelijk geslachtofferd.

Women Rule

In de Britse politiek doen vrouwen het opvallend goed. Puur toeval, of is er meer aan de hand? (+)

Theresa May heeft meer vrouwen in het kabinet tot een speerpunt gemaakt.Beeld reuters

Vanmiddag kent David Cameron zijn laatste vragenuurtje in het Britse parlement. Voor de gelegenheid is het ingekort tot een half uur. Nog eenmaal zal Cameron in zijn geslepen taal de vragen van parlementsleden ontwijken, daarna reist hij naar Buckingham Palace om zijn ontslagbrief te overhandigen aan koningin Elizabeth.

Eind van de middag ontvangt de koningin Theresa May, die ze zal uitnodigen voor het premierschap. Nadat deze riten zijn volbracht, verhuist May naar 10 Downing Street. Als nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk mag ze de belangrijkste erfenis van het tijdperk-Cameron, de Brexit, gaan uitwerken.

Cameron in het Lagerhuis.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden