Teruglezen begrotingsdebat - 'Ja, het motorblok van het kabinet is zekergesteld'

Eerst waren er de algemene beschouwingen, toen volgden twee weken onderhandelen, toen was er een akkoord en vandaag was er weer debat. Het kabinet en de coalitie stonden nu zij aan zij met D66, ChristenUnie en SGP. De rest van de oppositie deed haar uiterste best gaten in die gelegenheidscoalitie te schieten. Volkskrant.nl deed live verslag. Lees het hieronder terug.

Premier Mark Rutte en D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold tijdens de vergadering over het begrotingsakkoord in de Tweede Kamer. Beeld anp
Premier Mark Rutte en D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold tijdens de vergadering over het begrotingsakkoord in de Tweede Kamer.Beeld anp

17.00 uur - Samenvatting: hoever gaat de steun van de 'constructieve drie'?
In het debat over het begrotingsakkoord kreeg het kabinet slechts een handvol vragen te beantwoorden. Het waren vooral de oppositiepartijen die het druk met elkaar hadden, want waar staan D66, ChristenUnie en SGP na het sluiten van het begrotingsakkoord met het kabinet. Hoever gaat hun steun aan het kabinetsbeleid?

De rest van de oppositie wilde het liefst van 'de constructieve drie' horen dat zij zich volledig gecommitteerd hebben aan het kabinetsbeleid. CDA-leider Buma concludeerde dat er vanaf nu sprake is van een gedoogconstructie. Pechtold had er geen moeite mee om te zeggen dat D66 75 procent van het kabinetsbeleid steunt: 'Ja, het motorblok van het kabinet is zekergesteld.' Maar hij benadrukte wel dat zijn fractie genoeg vrijheid heeft om zich met die andere 25 procent te onderscheiden.

De drie gelegenheidgedogers lieten zich niet zomaar bestempelen als gedoogpartners van het kabinet. Ze hielden vol dat er naast de steun op onderdelen nog genoeg meningsverschillen bestaan met het kabinet waarop oppositie kan worden gevoerd. Zo zei Van der Staaij dat hij blijft aandringen op 'morele hervormingen'. D66 wil nog meer vergroening en liefst zouden de hervormingen nog sneller gaan. ChristenUnie blijft ongelukkig met de bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking en het asielbeleid van het kabinet.

Premier Rutte zei op zijn beurt dat de nieuwe partners niet tegen de deelbegrotingen kunnen stemmen die horen bij de afspraken uit het begrotingsakkoord. Maar voor de andere begrotingen geldt dat het de fracties vrij staat tegen te stemmen. De vijf partijen hebben wel de principeafspraak gemaakt om de begroting 'ongeschonden door het parlement te loodsen', stelde Rutte. Verder kunnen de fracties voorstellen indienen tot wijziging van een begroting, en daar zelf meerderheden bij zoeken. Tot slot kunnen ze een aantekening bij de begroting maken. Daarbij geven ze steun maar laten ze aantekenen dat ze het op onderdelen oneens zijn.

Hoe de afspraken precies zullen uitpakken en wat dat betekent voor de verhoudingen tussen het kabinet en de drie constructieve oppositiepartijen zal in de komende maanden en volgend jaar verder moeten blijken. De gelegenheidscoalitie laat zich nu nog niet in een hokje duwen, maar als die meningsverschillen tussen coalitie en de drie partijen straks in wetsbehandelingen aan bod komen, dan pas worden die afspraken echt getest.

16.40 uur - Einde debat
Het debat is afgelopen. Lees hieronder het verslag terug.

16.22 uur - korte schorsing en dan het slot
Een schorsing van 10 minuten voordat het kabinet reageert, met name op de motie van Buma.

Rutte komt terug en stelt eerst vast dat de koopkrachtontwikkeling van ouderen niet achterloopt bij andere groepen in de samenleving. 'Bij ouderen die wat meer hebben is de achteruitgang (wel) wat groter', voegt Rutte toe.

Dijsselbloem reageert op de motie van Buma over de kortingen op de ministeries. Hij wil wel de verdeelsleutel over de verschillende departementen geven (dat gaat naar rato van de omvang van de begroting), maar de invulling geschiedt in het voorjaar.

16.00 uur - Tweede termijn, nog een keer de fractievoorzitters
Na de vrij korte reactie van het kabinet mogen de fractievoorzitters nog een keer reageren. Als eerste is Wilders, die foetert dat het 'hier soms wel lijkt op een eenpartijstaat', omdat hij van de kant van de oppositie zo weinig kritiek hoorde. 'Ik ben blij dat er nog een partij is die nog echt oppositie voert, de partij van de Vrijheid.'

Wilders besluit: 'Misschien hebben de eurofiele partijen vandaag een slag gewonnen, maar ik beloof u dat wij volgend jaar bij de verkiezingen voor het Europees Parlement die slag in het kwadraat terug zullen brengen.' (Die verkiezingen worden overigens in mei 2014 gehouden.)

SP-leider Roemer houdt het kort. Zijn conclusie: 'Er is misschien nu even rust in het kabinet, maar er is nog steeds onrust in de samenleving.' PvdA-leider Samsom concludeert daarop fijntjes bij zijn tweede beurt dat 'als de rust in dit debat een voorbode is voor de rust in de samenleving', hij veel vertrouwen heeft in de toekomst.

CDA-leider Buma dient een motie in, hij wil de invulling van de de korting voor de departementen weten voordat er over de begrotingen gestemd zal worden in de Kamer. Dijsselbloem zei eerder al dat hij pas bij de Voorjaarsnota duidelijk wil maken wat de gevolgen zijn voor de ministeries. Het niet doorgaan van de prijsbijstelling betekent bijvoorbeeld dat de budgetten van de ministerie niet gecorrigeerd worden voor inflatie. Buma wil weten hoe de departementen dat op gaan lossen en waar er bezuinigd zal worden.

GroenLinks-fractievoorzitter Van Ojik eindigt optimistisch. 'Ik zal ook sportief zijn', zegt hij, en spreekt zijn waardering uit voor het feit dat een aantal vergroeningsmaatregelen in het akkoord zijn blijven staan. Ook is hij blij met het feit dat D66, SGP en ChristenUnie niet zomaar met alle bezuinigingen in alle begrotingen hoeven in te stemmen. Ze kunnen alternatieven aandragen en Van Ojik zal op dat gebied ook de samenwerking zoeken.

Norbert Klein van 50Plus is blij met de 'warme woorden' van Wilders, die eerder vaststelde dat naast autobezitters met name ouderen de dupe zijn van het begrotingsakkoord.

PVV-leider Geert Wilders. Beeld anp
PVV-leider Geert Wilders.Beeld anp

15.54 uur - Beantwoording Rutte
Rutte antwoordt op vragen van Van Ojik dat als er volgend jaar weer gaten in de begroting vallen het dan in de lijn der verwachting ligt dat het kabinet weer met deze drie partijen om de tafel gaat.

Van Ojik wil weten of partijen de ruimte hebben om tegen een begroting te stemmen. Volgens Rutte mogen de nieuwe partners niet tegen de deelbegrotingen stemmen die de afspraken uit het begrotingsakkoord coveren. Voor de andere begrotingen geldt dat het de fracties het vrij staat tegen te stemmen, maar de vijf partijen hebben wel de principeafspraak gemaakt om de begroting 'ongeschonden door het parlement te loodsen'. De fracties kunnen ook voorstellen indienen tot wijziging, en daar meerderheden bij zoeken. Tot slot kunnen ze een aantekening bij de begroting maken. Daarbij geven ze steun maar laten ze aantekenen dat ze het op onderdelen oneens zijn.

Rutte stelt verder dat het kabinet in de toekomst ook zaken hoopt te kunnen blijven doen met oppositiepartijen die het akkoord niet hebben ondertekend.

15.39 uur - Beantwoording Rutte en Dijsselbloem
De premier begint met een grapje: 'Ik dank de Kamer dat ik aanwezig mocht zijn bij dit debat.' Hij doelt op het feit dat er slechts enkele vragen zijn gesteld aan de bewindslieden.

Rutte heeft geen vragen gekregen, maar houdt wel een algemene inleiding. Hij is blij met de duidelijke afspraken die gemaakt zijn over de begroting en blij met de politieke rust die is ontstaan nu het kabinet met het 'motorblok van de oppositie' vooruit kan. Opvallend genoeg wordt Rutte verder niet geïnterrumpeerd.

Minister Dijsselbloem legt nu uit dat de korting voor de departementen nog 'ingevuld' moet worden, vandaar dat het CPB dit nog niet wilde goedkeuren in de doorrekening. De minister belooft dat het kabinet hier werk van gaat maken, maar dat het pas in de Voorjaarsnota duidelijk wordt wat de gevolgen zijn voor de departementen.

SGP-leider Van der Staaij had eerder gevraagd wanneer de collectieve lastendruk omlaag kan, omdat deze de laatste jaren steevast gegroeid is. Dijsselbloem antwoordt dat eerst de economie moet aantrekken en de begroting op orde moet komen. In betere tijden kan dan weer gedacht worden aan lastenverlichting.

CDA-leider Buma vraagt of Brussel straks geen probleem heeft met de begroting aangezien het CPB nu een hoger tekort raamt voor 2013 en 2014, omdat het niet doorgaan van de prijsbijstelling nog niet ingevuld is per departement. Dijsselbloem zegt op basis van ervaringen met de Europese Commissie in het verleden dat hij geen problemen verwacht. Brussel heeft de stempel van het CPB ook niet nodig. Eurocommissaris Olli Rehn oordeelt zelf op basis van de door Dijsselbloem ingediende begroting en op basis van eigen gegevens. De minister benadrukt dat zodra de korting is ingevuld, het CPB de maatregel alsnog goed zal keuren.

Bij een andere maatregel uit het akkoord, een fiscale maatregel om beklemd vermogen vrij te spelen, is geen 100 procent zekerheid, zegt de minister, maar wel 'voldoende zekerheid' dat die het geraamde bedrag van 1 miljard euro aan besparing gaat opleveren. Dijsselbloem verwees naar een vergelijkbare maatregel uit 2007. 'Het is een raming, maar dat geldt voor veel cijfers in de begroting. Een raming op basis van ervaring, verwachtingen en prognoses.' En die is overgenomen door het CPB, aldus de minister.

(VLNR) Minister van Financien Jeroen Dijsselbloem, premier Mark Rutte en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher tijdens de vergadering. Beeld anp
(VLNR) Minister van Financien Jeroen Dijsselbloem, premier Mark Rutte en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher tijdens de vergadering.Beeld anp

15.18 uur - Twintig minuten pauze, daarna reactie van het kabinet
Alle fracties hebben hun inbreng gegeven. Nu is er een pauze van twintig minuten. Daarna volgen de reacties van premier Rutte, minister van Financiën Dijsselbloem en minister van Sociale Zaken Asscher.

15.10 uur - Hekkensluiter 50Plus: 'Burger blijgemaakt met dode mus'
Norbert Klein meent dat Nederland is 'blijgemaakt met een dode mus'. 'Uit de peilingen zou blijken dat de burger blij is met het akkoord, maar dat is relatief, het positieve oordeel komt voort uit het feit dat er eindelijk iets is afgesproken.'

Volgens Norbert Klein stond er op de menukaart van het kabinet 'niets, maar dan ook helemaal niets voor ouderen'. Daarom stapte 50Plus op. 'De tweedeling tussen werkend en niet-werkend Nederland wordt groter.

50Plusser Norbert Klein. Beeld anp
50Plusser Norbert Klein.Beeld anp

15.02 uur - Partij voor de Dieren: 'Kabinet kocht tijd met geld dat er niet is'
Nadat Marianne Thieme bijna het hele debat niets heeft gezegd, is nu het woord aan haar namens de Partij voor de Dieren. 'Socioloog Willem Schinkel had gelijk toen hij zei dat alle partijen inmiddels lijken op D66, behalve de Partij voor de Dieren.'

Thieme: 'Het gebak dat geserveerd is bij het gesloten akkoordje is zoet in de mond, maar bitter in de buik. Nog voor de gemeenteraadsverkiezingen zal blijken dat er geen groepen zijn die er geld bijkrijgen, maar dat er hier en daar slechts minder wordt bezuinigd. Het kabinet had maar één doel: tijd kopen met geld dat er niet is.'

De vergroeningsmaatregelen noemt Thieme een druppel op een goeiende plaat. 'Wie serieus wil vergroenen komt met een vleestaks en niet een belasting op leidingwater.'

PvdD-leider Marianne Thieme. Beeld anp
PvdD-leider Marianne Thieme.Beeld anp

14.55 uur - SGP: 'Begrotingsafspraken zullen niet in één keer zorgen voor economische zonneschijn'
Volgens Kees van der Staaij van de SGP zorgen de begrotingsafspraken 'niet in één keer voor economische zonneschijn'. Maar de SGP is van mening dat de afspraken bijdragen aan 'het wegnemen van onzekerheid en het bouwen van vertrouwen'.

De SGP is blij met extra geld voor mantelzorgers, gezinnen en Defensie. Maar ook voor Van der Staaij zitten er nog genoeg dingen in het kabinetsbeleid die niet stroken met de plannen van de SGP. 'Onze stelling is: als er goed gereformeerd wordt, dan knapt iedereen daarvan op.'

Hij sluit af met de mededeling dat de SGP zal blijven aandringen op morele hervormingen.

SGP-leider Kees van der Staaij in de Tweede Kamer. Beeld anp
SGP-leider Kees van der Staaij in de Tweede Kamer.Beeld anp

14.37 uur - GroenLinks: 'Behoud van ruimte lijkt mij essentieel'
GroenLinks-leider Bram van Ojik vraagt zich hardop af hoe ver het akkoord nu reikt. Hij is het met D66-leider Pechtold eens dat de oppositie probeert om begrotingen bij te sturen en niet alles af te stemmen omwille van het wegstemmen. Wel zegt Van Ojik: 'Het gaat mij om de ruimte die je bij voorbaat opgeeft om vrij te zijn over begrotingen te oordelen. Behoud van die ruimte lijkt mij essentieel.'

Hij meent dat het 'volstrekt helder moet zijn wie zich aan wat heeft gecommitteerd'. Hij vraagt zich af of dat alleen de nieuwe afspraken betreft of ook de gehele begroting van 2014, of ook het regeerakkoord.

Van Ojik prijst de vergroening, maar vindt dat de maatregelen niet ver genoeg gaan: 'Ik heb niks tegen een afvalheffing, ik het niets tegen een waterheffing. Maar de daadwerkelijke omslag zal pas komen als je de grootverbruikers gaat belasten voor hun vervuiling.'

Andere delen van het akkoord vindt hij in zijn geheel fout: bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid. Van Ojik had liever een eerlijker inkomensverdeling gezien in het pakket. Hij hekelt het gegeven dat het kabinet de lasten voor hogere inkomens met een half miljard verlaagt. 'Ik vind het eindbeeld niet eerlijk delen.' Hij sluit af met de hoop dat er de komende tijd meer duidelijkheid komt over de reikwijdte van het akkoord.

GroenLinks-leider Bram van Ojik in de Tweede Kamer. Beeld anp
GroenLinks-leider Bram van Ojik in de Tweede Kamer.Beeld anp
GroenLinks-leider Bram van Ojik. Beeld anp
GroenLinks-leider Bram van Ojik.Beeld anp

14.03 uur - Gedogen of niet gedogen?
Na een ochtend en een deel van de middag debatteren wordt duidelijk wat de inzet van dit debat over het begrotingsakkoord is: wie staat waar? De oppositiepartijen willen het liefst van D66, ChristenUnie en SGP horen dat zij zich volledig gecommitteerd hebben aan al het kabinetsbeleid. Buma van het CDA concludeerde dat er sprake is van gedogen. Pechtold had er geen moeite mee om te zeggen dat D66 75 procent van het kabinetsbeleid steunt.

D66 en ChristenUnie laten zich echter niet zomaar bestempelen als gedoogpartners van het kabinet. De partijen houden vol dat er naast de steun op onderdelen nog genoeg meningsverschillen bestaan met het kabinet waarop oppositie kan worden gevoerd. Kees van der Staaij van de SGP heeft nog niet van zich laten horen.

Hoe de afspraken zullen uitpakken en wat dat betekent voor de verhoudingen tussen het kabinet en de drie constructieve oppositiepartijen zal in de komende maanden en volgend jaar moeten blijken. De gelegenheidscoalitie laat zich nu nog niet in een hokje duwen, maar als die meningsverschillen tussen coalitie en de drie partijen straks in wetsbehandelingen aan bod komen, dan pas worden die afspraken echt getest.

De andere oppositiepartijen zullen vanaf nu aan die samenwerking gaan knagen en in ieder gaatje gaan peuren om de boel aan het wankelen te krijgen.

Pechtold (D66) en op de voorgrond Wilders (PVV). Beeld ANP
Pechtold (D66) en op de voorgrond Wilders (PVV).Beeld ANP

14.03 uur - ChristenUnie: 'Bedankt, gedogers VVD en PvdA'
Namens de ChristenUnie spreekt fractievoorzitter Arie Slob, zijn partij tekende samen met D66 en de SGP het akkoord met het kabinet. 'Drie weken geleden zei ik bij de algemene beschouwingen: de weg uit de crisis ligt niet in verdeeldheid, maar in samenwerking. De bal lag bij de coalitie, zij moesten hun begrotingsdoelstellingen loslaten.' Slob draait de term om, niet de drie oppositiepartijen, maar de coalitiepartijen VVD en PvdA zijn gedogers. 'De coalitie gedoogt dat oppositiepartijen hun plannen aanpassen. Bedankt.'

Hij bedankt de coalitie dat zij toelaten dat kazernes niet gesloten worden, dat gezinnen met kinderen geholpen worden, dat lasten omlaag gaan. Hij is ook blij met geld voor onderwijs en banen. De begroting is wat hem betreft op onderdelen verbetert, maar, zegt Slob, er zijn nog genoeg meningsverschillen. 'Wij zullen op heel veel momenten nog tegenover dit kabinet staan: asielbeleid, het leenstelsel, bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking. Maar ik hoop dan op een andere houding dan die van het afgelopen jaar. Ik hoop dat op de houding die we in de afgelopen week hebben gezien van het kabinet.'

undefined

In het midden ChristenUnie-leider Arie Slob. Beeld ANP
In het midden ChristenUnie-leider Arie Slob.Beeld ANP

13.44 uur - D66: 'Ik heb geen moeite met 75 procent steun'
CDA-leider Buma probeert ook duidelijk te krijgen van D66-leider Pechtold of en in hoeverre er nu sprake is van gedoogsteun. 'Klopt het dat, zoals de minister van Financiën zegt, dat het motorblok van het kabinetsbeleid is gered?' Pechtold: 'Ja, het motorblok is zekergesteld. Er zijn nog een stuur, een gaspedaal en een rem. Daar kunnen we met z'n drieën wel gebruik van maken.'

Buma concludeert echter dat 'zo'n 75 procent van het regeerakkoord van steun wordt voorzien, ik noem dat gedogen'. Pechtold: 'Ik heb daar niet zo'n moeite mee. 75 procent, prima. Als die 25 procent betekent dat je je eigen gezicht houdt, en dat we met het CDA kunnen blijven optrekken voor het verlagen van de marginale belastingdruk, prima.'

Pechtold brengt ook nog een keer het woonakkoord in herinnering dat het kabinet afgelopen voorjaar sloot met dezelfde combinatie van partijen. Dat akkoord heeft volgens hem geleid tot meer rust op de woningmarkt.

Pechtold rondt af: 'Ik loop niet weg voor het feit dat we niet overal de hoofdprijs hebben gekregen, niet alle lastenverzwaringen van het kabinet hebben we terug kunnen draaien. Dit pakket is niet één op één ons verkiezingsprogramma, maar er zit voor D66 wel veel in. We hebben de begroting voor een deel naar onze hand kunnen zetten, maar er valt voor D66 nog heel veel te doen als oppositiepartij.'

Pechtold (D66) en Zijlstra (VVD) begroeten elkaar vooraf aan het debat. Beeld ANP
Pechtold (D66) en Zijlstra (VVD) begroeten elkaar vooraf aan het debat.Beeld ANP

13.33 uur - D66: 'Na een jaar gaat kabinet eindelijk regeren'
D66-leider Alexander Pechtold roemt het akkoord dat mede door zijn partij is gesloten. 'Het kabinet is een jaar na zijn aantreden eindelijk begonnen met regeren.'

De begroting van het kabinet ontbrak voorheen 'alle ambitie', meent Pechtold. 'Wij hebben gekozen voor onderhandelen met het kabinet, kijken of het er nu wel in zat. Doormodderen was voor ons in ieder geval geen optie.'

Hij zegt het jammer te vinden dat andere middenpartijen als CDA en GroenLinks zijn afgehaakt tijdens de gesprekken. 'Ik zeg tegen de collega's Buma en Van Ojik: er valt best wat te halen hoor, bij dit kabinet.'

Op vragen van Van Ojik (GroenLinks) zegt Pechtold dat hij niet alleen heeft getekend voor de begroting, maar voor meer dan dat. Hij tekende ook voor arbeidsmarkt hervormingen, structureel onderwijs geld en sommige bezuinigingen die ook in latere jaren plaatsvinden. Van Ojik: 'Wat in dat pakket van 50 miljard van het kabinetsbeleid kan nu wel en niet op steun rekenen van de gedoogpartijen?'

Pechtold: 'Er blijft voldoende oppositie over: Europa, rechtsstaat, strafbaarstelling illegaliteit, maar ook sommige begrotingsvoorstellen. Ik ben nog steeds niet blij met de aanschaf van de JSF. Maar het akkoord heeft ook belangrijke verplichtingen waar ik niet van wegloop.' Van Ojik probeert nogmaals om duidelijkheid te krijgen van Pechtold. Pechtold: 'Ja, dat heb ik al gezegd, ja tegen de begroting van 2014, ja tegen die andere afspraken op langere termijn.'

Pechtold (D66) met Zijlstra (VVD) in de Tweede Kamer. Beeld anp
Pechtold (D66) met Zijlstra (VVD) in de Tweede Kamer.Beeld anp

12.34 uur - Lunchpauze
Het debat is tot circa 13.30 uur geschorst voor de lunch. In het tweede deel van het debat komen de drie constructieve oppositiepartijen aan het woord: D66, ChristenUnie en SGP. Ongetwijfeld zullen zij van de oppositie veel verwijten krijgen voor het feit dat zij kabinetsbeleid steunen. Straks meer.

12.28 uur - CDA wil andere koers van het kabinet
CDA-leider Buma spreekt als laatste voor de lunch. Hij herhaalt nog maar eens dat de grondslagen van de kabinetskoers niet overeenkomen met die van het CDA. 'Wij willen een fundamenteel andere keuze dan het kabinet. Het CDA wil een kleinere overheid en belastingverlaging.' Hij zegt de keuzes van D66, ChristenUnie en SGP te respecteren. 'Hun wijzigingen zijn over het algemeen wijzigingen in de goede richting: het ontzien van zzp'ers, gratis schoolboeken, overeind blijven van de kindregelingen.' Maar, zegt hij, met het akkoord commiteren de oppositiepartijen zich aan driekwart van het regeerakkoord.

Volgens Buma is het pakket precies geworden waar het CDA niet voor wilde tekenen. 'De CPB-cijfers laten zien dat de afspraken een druppel op een gloeiende plaat van het regeerakkoord zijn. De uitgaven voor onderwijs zijn gewoon een ongedekte cheque. In een tijd dat er geen geld is, kan je geld dat je niet hebt ook niet uitgeven. De kern van het kabinetsbeleid is overeind gebleven, met gedoogsteun van D66, ChristenUnie en SGP. De inspanningen van het CDA bijven erop gericht de koers werkelijk te veranderen.'

CDA-leider Buma. Beeld anp
CDA-leider Buma.Beeld anp

12.15 uur - 'Nieuwe balans voldoet aan kernwaarden PvdA'
Samsom rondt zijn betoog af: 'Het pakket voldoet aan onze kernwaarden: een evenwichtige inkomensverdeling en inversteringen en hervormingen die bijdragen aan de toekomst.'

CDA-leider Sybrand Buma wil weten waar de oppositiepartijen nu voor hebben getekend. 'Is dat ook voor het kabinetsbeleid.' Samsom zegt dat partijen zich hebben gecommiteerd aan het vinden van dekking als zij op individuele maatregelen alternatieven voorstellen. 'Als er veranderingen plaatsvinden, zorgen we samen voor een dekking.' Buma concludeert dat de partijen akkoord zijn gegaan met alle bezuinigingen van het kabinet. Samsom zegt alle partijen aan te moedigen om wensen kenbaar te maken. Volgend jaar zal er weer worden onderhandeld over de begroting.

De afspraken hebben grotere implicaties dan enkel de overheidsfinanciën, zegt Samsom. Er zijn bijvoorbeeld ook afspraken gemaakt over hervormingen op de arbeidsmarkt. 'Het akkoord heeft grotere betekenis voor het kabinetsbeleid van de komende jaren. Hoe groot die betekenis precies is, weet niemand. Dat zal de toekomst moeten leren. Ik hoop dat Nederland mede hierdoor in rustiger en voorspoediger vaarwater terecht komt en dat de begroting in het vervolg minder aanpassingen behoeft.'

11.50 uur - Samsom prijst zekerheid en rust van pakket
Volgens PvdA-leider Samsom biedt dit pakket eindelijk de zekerheid en duidelijkheid waar het parlement en het land op zat te wachten.

SP-leider Roemer valt Samsom aan op denivellerende effecten van het pakket. 'U bent voor eerlijk delen maar geeft een half miljard aan de hoogste inkomens.' Samsom reageert dat de laagste inkomens erop vooruit gaan dankzij het regeerakkoord en het pakket waarover met de oppositie afspraken is gemaakt. 'De eerlijke inkomensverdeling staat en blijft ook staan. Daar kan ik heel tevreden over zijn.'

Samsom komt nu terecht in een koopkrachtdiscussie met GroenLinks-leider Van Ojik en 50Plus-fractievoorzitter Klein. Klein meent dat AOW'ers en mensen met een aanvullend pensioen het meest worden gepakt. Samsom zegt dat mensen aan de onderkant niets of 'vrijwel niets' merken van dit pakket. Mensen met hogere inkomens merken er wel wat van. 'Ook mensen met een hoog aanvullend pensioen. Wij maken de keuze om mensen met een laag inkomen of alleen AOW te ontzien, dat is ons gelukt.'

Wilders meent dat de PvdA ouderen 'keihard in de portemonnee pakt'. Samsom houdt echter vol dat mensen aan de onderkant worden ontzien. 'We kunnen allemaal de discussie over puntenwolken en koopkrachttabellen voeren. Er zijn ook lage inkomens die erop vooruit gaan.'

GroenLinks-leider Bram van Ojik meent dat de PvdA er desondanks voor heeft gekozen om een half miljard aan lasten te verlichten voor de hoogste inkomens, in plaats van dat geld te geven aan de laagste inkomens.' Samsom: 'De laagste inkomens gaan er in koopkracht op vooruit.'

undefined

PvdA-leider Diederik Samsom. Beeld anp
PvdA-leider Diederik Samsom.Beeld anp

11.40 uur - 'Wij bedrijven consequent politiek'
SP-leider Emile Roemer zegt tegen 50Plusser Norbert Klein dat de SP niet meedeed met de onderhandelingen omdat de partij tegen de 6 miljard aan bezuinigingen is. 'Wij bedrijven consequent politiek.' Vervolgens vraagt ChristenUnie-leider Arie Slob of Roemer niet zelf aan 'cijferfetisjisme' doet en zich enkel fixeert op de 6 miljard. Slob: 'Maar als u erbij had gezeten en mee had gepraat had u misschien meer kunnen realiseren. Maar u koos ervoor om hangmatpolitiek te voeren.'

Roemer: 'Nee, wij kiezen er namelijk niet voor om VVD-beleid te steunen. Wij zeggen: tot hier en niet verder. Het kabinet is al veel te ver gegaan. Je moet nu kiezen voor investeren in het midden- en kleinbedrijf. Dat u zich wel commiteert aan die bezuinigingen dat mag. Maar door het schuiven met posten komt de rekening wel bij een ander te liggen: bezuinigingen op zorg, op mensen met uitkeringen.'

De SP'er sluit af: 'Schoolboeken worden gratis, maar die betaal je wel onder de douche of tijdens de afwas. Er wordt geschoven met geld, maar elders moeten mensen betalen. De bezuinigingen blijken ook nog eens boterzacht. Mijn vraag aan de minister van Financiën is dan ook: accepteert u dit?'

'Het kabinet is voorlopig uit de brand, maar het moment om echt fundamentele verandering doorgevoerd wordt door dit akkoord onnodig uitgesteld. We blijven doormodderen.'

Roemer (SP), met op de voorgond Samsom (PvdA). Beeld anp
Roemer (SP), met op de voorgond Samsom (PvdA).Beeld anp

11.26 uur - Roemer memoreert de vele partners van premier Rutte
SP-leider Roemer vat drie jaar Rutte samen: 'Afgelopen maandag was premier Rutte precies drie jaar premier. Dat waren bijzondere jaren. Met heel veel partijen heeft de premier in deze jaren een dealtje gesloten. Het regeerakkoord met het CDA, een gedoogakkoord met de PVV, een akkoordje met de SGP op de achterbank. Daarna het Kunduzakkoord, vervolgens een nieuw regeerakkoord, daarna het woonakkoord en het sociaal akkoord. En nu is er weer een akkoord. Steeds met wisselende partners. Elke smaak is goed, zo lang je maar mag blijven zitten.'

De SP'er heeft ook complimenten. Hij is blij met betere voorzieningen voor flexwerkers en een versnelde verbetering van het ontslagrecht. 'Onderdelen zijn wat ons betreft goede voorstellen. Als die naar de Kamer worden gestuurd, zullen wij voor goede wetten stemmen.'

D66-leider Alexander Pechtold wil meer in detail weten waar Roemer nu voor is en waar hij tegen is. 'Maatregelen die koopkracht verbeteren, kunnen op onze steun blijven rekenen. Maatregelen die dat verslechteren, bijvoorbeeld 6 miljard bezuinigen, die krijgen van ons geen steun.'

Pechtold: 'Het verhaal van Roemer begint zuur en eentonig te worden.'
Roemer: 'Over zuur gesproken. Mensen zitten morgen op een baan te wachten, niet in 2040. Door het beleid dat D66 steunt komen er volgend jaar 70.000 werklozen volgend jaar bij. Dat u 650 miljoen voor onderwijs binnenhaalt is mooi, maar zeg er dan ook bij dat u studiefinanciering wilt afschaffen.' Pechtold reageert dat D66 het geld dat het leenstelsel moet opleveren terug naar het onderwijs gaat.

Roemer (links) aan de interruptiemicrofoon. Beeld anp
Roemer (links) aan de interruptiemicrofoon.Beeld anp

10.55 uur - Halbe Zijlstra prijst breed draagvlak
Namens de VVD spreekt Halbe Zijlstra. Hij zegt dat de bezuinigingen en hervormingen nodig zijn om Nederland uit de crisis te krijgen. Hij bedankt oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP. 'Zij hebben hun nek uitgestoken en verantwoordelijkheid genomen.'

Zijlstra zegt ook: 'Het is en blijft een pijnlijk pakket. Er wordt namelijk nog steeds bovenop het regeerakkoord 6 miljard bezuinigd.'

SP-leider Emile Roemer wil weten waar precies een akkoord over is gesloten. Volgens Zijlstra zijn afspraken gemaakt over de begroting van volgend jaar. 'Alle partijen hebben zich gecommitteerd aan die maatregelen die genoemd staan. Er zijn ook punten waar we het niet over eens zijn, daar zullen we volgend jaar naar moeten kijken. Maar ja, er is een langjarig akkoord gesloten met deze partijen.'

Volgens Zijlstra zijn er geen afspraken gemaakt over immateriële zaken. 'Het is een financieel-economisch akkoord. Andere zaken zijn hier niet aan de orde.'

De VVD'er vervolgt zijn betoog. Hij is blij dat in het akkoord een lastenverlichting is afgesproken en dat de nadruk meer op banen ligt. Desondanks blijven er pijnpunten inzitten, intensiveringen worden elders gedekt met hogere lasten. Zijlstra zegt dat de duidelijkheid die het akkoord biedt voor de VVD het belangrijkste wapenfeit is.

Waar staan D66, ChristenUnie en SGP
CDA en GroenLinks willen van Zijlstra weten waaraan de drie oppositiepartijen zich gecommitteerd hebben. 'Het is eerbiediging van de oppositierol. Men heeft alle ruimte om op individuele maatregelen alternatieven te bieden. Gezamenlijk moeten wij ervoor zorgen dat de minister van Financiën een gelukkig mens blijft.'

De oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP hebben zich gecommitteerd aan het vinden van dekking, zegt Zijlstra. 'De hoofdrichting is verzekerd, maar daarmee zit men niet in een keurslijf om te doen wat het kabinet wil.' De drie gelegenheidsgedogers nemen verantwoordelijkheid voor 'de motor van het kabinetsbeleid', volgens Zijlstra driekwart van het regeerakkoord, maar zij hebben de ruimte om op individuele maatregelen oppositie te voeren en alternatieven te bieden.

Zijlstra sluit af met de mededeling dat het akkoord het prille herstel van de economie moet stimuleren. 'Ik ga ervan uit dat de positieve ontwikkeling zich zal doorzetten.' CDA-leider Buma wil tot slot weten of in de toekomst nog meer zaken worden gedaan met de drie steunende oppositiepartijen. Zijlstra reageert: 'Ik constateer dat sommige partijen hun verantwoordelijkheid hebben genomen en dat anderen dat niet hebben gedaan.'

Op vragen van SP-leider Roemer zegt Zijlstra dat de coalitie nog steeds is gecommitteerd aan het halen van 6 miljard bezuinigingen in 2014. Uit de CPB-cijfers blijkt dat dat nog niet zeker is. Zijlstra zegt dat daar waar mogelijk gaten vallen het kabinet alsnog zal zoeken naar dekking. SP-leider Roemer verwijt de VVD'er 'cijferfetisjisme' en haakt teleurgesteld af.

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra op het ministerie van Financiën. Beeld anp
VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra op het ministerie van Financiën.Beeld anp

10.45 uur - Debat begint met PVV-leider Geert Wilders
Wilders gaat er meteen stevig in. 'Het slopen gaat door. Het nivelleren gaat door. Het verhogen van de belastingen gaat door. Het afbreken van de WW gaat door. Het versoepelen van het ontslagrecht gaat door. Nederland is niets opgeschoten met dit akkoord.' Hij hekelt het gegeven dat 'de ijdele Pechtold het roer in handen heeft gekregen van het kabinet'.

De PVV'er laat geen spaan heel van de plannen. 'Zelfs het leidingwater wordt nu zkwaarder belast. Ineens begrijp ik waarom de heer Pechtold dagelijks een bad neemt in ezelinnenmelk en niet in water. Het is een nepakoord, het zijn nepcijfers, het is een nepcoalitie. Het is een botox-akkoord.' Hij somt op hoeveel mensen werkloos worden en bedrijven failliet gaan. 'Het doel van dit akkoord is dan ook niet het oplossen van een economische crisis, maar voorkomen van een kabinetscrisis. Want het zit zo heerlijk, dat pluche.'

Wilders pleit voor belastingverlaging en het stopzetten van uitgaven aan Afrika en noodlijdende Europese landen. 'Het is tijd om de belangen van Nederland voorop te stellen.'

PVV-leider Geert Wilders in de Tweede Kamer. Beeld anp
PVV-leider Geert Wilders in de Tweede Kamer.Beeld anp

10.15 uur - Half uur geschorst om CPB-cijfers te bestuderen
Het debat gaat zo beginnen. Bij binnenkomst maakt SGP-leider Kees van der Staaij een dolletje met PVV-leider Geert Wilders. CDA-fractievoorzitter Sybrand Buma vraagt meteen om een schorsing van een half uur om de CPB-doorrekeningen die om 10.00 uur zijn gepubliceerd goed te kunnen bestuderen. De voorzitter stemt in.

Het debat begint een half uur later, om 10.45 uur.

Deze oppositiepartijen zullen het kabinet vandaag het vuur na aan de schenen leggen: SP, CDA, GroenLinks en PVV. Beeld ANP
Deze oppositiepartijen zullen het kabinet vandaag het vuur na aan de schenen leggen: SP, CDA, GroenLinks en PVV.Beeld ANP

10.01 uur - CPB: Begrotingstekort hoger door akkoord
Het overheidstekort verslechtert dit en volgend jaar met 700 miljoen euro door het begrotingsakkoord dat het kabinet heeft gesloten met D66, ChristenUnie en SGP. In de jaren 2015 tot 2017 verslechtert het met 600 miljoen euro. Dat blijkt uit berekeningen van het Centraal Planbureau.

De Europese begrotingscommissaris Olli Rehn ziet toe op de begrotingen van de lidstaten. Met het pakket van het kabinet en de drie oppositiepartijen loopt het Nederlands tekort volgend jaar verder op. Beeld afp
De Europese begrotingscommissaris Olli Rehn ziet toe op de begrotingen van de lidstaten. Met het pakket van het kabinet en de drie oppositiepartijen loopt het Nederlands tekort volgend jaar verder op.Beeld afp

9.30 uur - Het dagschema
Nog voordat het debat begint presenteert het Centraal Planbureau om 10.00 uur een eerste doorrekening van het begrotingsakkoord. Hierin zitten nog niet alle effecten voor de werkgelegenheid en de koopkracht, maar deze beknopte cijfers geven de partijen wel munitie om te spreken over bijvoorbeeld de bezuinigingen van 6 miljard.

Om 10.15 uur begint het debat. De fractievoorzitters zullen het woord voeren en hebben ieder 8 minuten spreektijd, exclusief interrupties. Als eerste is PVV-leider Geert Wilders. Hij heeft gisteren beloofd vandaag niet weer met een motie van wantrouwen te komen. Daarna volgen VVD, SP, PvdA, CDA, D66, ChristenUnie, GroenLinks, SGP, Partij voor de Dieren, en tot slot 50Plus. Vervolgens reageert premier Rutte op de vragen uit de Kamer.

Daarna zal nog een tweede termijn volgen waarin de mogelijkheid bestaat om moties in te dienen. Het debat zal volgens de planning tot ongeveer 18.00 uur duren, maar in de Tweede Kamer kunnen debatten altijd uitlopen.

9.20 uur - Waar gaat het vandaag over?
Het debat van vandaag gaat niet over het verwerven van steun of het overtuigen op standpunten, de inzet is het testen van onlangs gesmede coalities. Vrijdag sloten het kabinet en de coalitie van VVD en PvdA een begrotingsakkoord met D66, ChristenUnie en SGP en verzekerden zich op die manier van meerderheidssteun in de Eerste Kamer. Er kwam meer geld voor onderwijs en gezinnen en hervormingen op de arbeidsmarkt werden versneld. Oppositiepartijen CDA, GroenLinks, SP en PVV willen precies weten tot hoe ver de afspraken reiken en hoe stevig ze zijn. Komen die 50.000 banen er wel echt? Telt de som wel precies op tot 6 miljard bezuinigingen?

Lees hier meer over het waarom van dit debat.

Premier Rutte presenteert het begrotingsakkoord. Beeld anp
Premier Rutte presenteert het begrotingsakkoord.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden