Live

Teruglezen - Astrid Holleeder: 'Hij vermoordt eerst ons en pleegt daarna zelfmoord'

De jongste zus van Willem Holleeder is vandaag voor het eerst ondervraagd in het hoger beroep van het liquidatieproces Passage. Wat kwamen we te weten over de werkwijze van Holleeder en zijn criminele vrienden? Lees hier terug wat zus en vertrouwelinge Astrid vandaag over haar broer verklaarde.

Beeld anp

Met wat afsluitende opmerkingen van Dino S. ('Nu Astrid dat zo zegt herinner ik me dat ik haar toch wel eens heb ontmoet') komt deze belangrijke dag in het liquidatieproces Passage ten einde. Morgen wordt de zaak hervat en komen Sonja Holleeder (de andere zus van Willem en weduwe van Cor van Hout) en zijn ex-vriendin Sandra den Hartog (tevens de weduwe van de geliquideerde crimineel Sam K.) aan het woord.

Willem Holleeder leeft constant met de stress dat hij levenslang krijgt, zegt Astrid. 'Ook voordat hij van onze verklaringen wist.' Volgens zijn zus zegt Holleeder altijd dat hij zelfmoord pleegt als hij levenslang krijgt. 'Dat heeft hij tegen mij gezegd, en tegen mijn moeder. Maar dat doet hij niet hoor. Hij gaat eerst ons vermoorden en dan zelfmoord plegen.'

Op de vraag of ze bang is voor oude kennissen van haar broer zegt ze vooral bang te zijn voor een 'nieuw' individu die hij beïnvloedt en voor zijn karretje spant. 'Ik ben niet bangelijk aangelegd, ik stap overal op af. Ik ben alleen bang voor mijn broer.'

Astrid breekt weer als het gaat over wat haar te wachten staat. 'Ik zit hier als getuige. Ik heb hem opgesloten. Hij accepteert het niet als je hem achter de deur zet. Dus ik krijg straks hoe dan ook die strontkar over me heen. Hij heeft altijd gezegd dat hij iedereen met zich meetrekt.'

Dan, huilend: 'Hij gaat me op allerlei manieren proberen kapot te maken. Maar hij kan me niet meer stuk maken. Want ik ben alles al kwijt.'

Beeld anp

Nico Meijering (advocaat van Dino S.) vraagt of Willem Holleeder hem iets wilde aandoen. Astrid: 'Laat ik het zo zeggen, hij was geen fan van je. Hij vond "die Meijering" een groter probleem dan kroongetuige Fred R. Over de verklaring van Fred maakte hij zich geen zorgen.'

Astrid Holleeder deed naast haar werk als advocate van alles voor haar broer. 'Soms reed ik drie dagen achter elkaar heen en weer om met hem te praten en hem te adviseren.' Naast juridische informatie werd ze ook voor praktische dingen ingezet. 'Als hij vrij kwam huurde ik bijvoorbeeld wel eens een chaletje voor hem buiten de stad.'

Astrid Holleeder nam al in 2011 contact op met misdaadverslaggever Peter R. de Vries. Ze vond dat Willem niet meer vrij mocht komen en was bang dat hij 'op zijn oude niveau' zou terugkomen. 'Dan zou alle ellende opnieuw beginnen.'

De Vries waarschuwde Astrid dat ze er met verklaringen alleen niet zou komen. Ze kreeg van hem afluisterapparatuur mee, maar die was volgens haar zo groot als een koffer. 'Dat ging dus niet werken. Maar het was wel lief bedoeld.' Astrid waarschuwde De Vries op haar beurt dat hij niet te veel moest gaan spitten, omdat haar broer dat had verkondigd.

Peter R. de Vries komt aan bij het liquidatieprocesBeeld anp

De verkaring van Astrid Holleeder geeft ook een klein inkijkje in de woorden die Willem Holleeder gebruikt om zijn plannen en acties te beschrijven.

Over de inbraak bij journalist John van de Heuvel zou Holleeder hebben gezegd: 'Ik heb er een paar Joegoslaven naar binnen gegooid.'

Ook verzamelde Holleeder volgens Astrid 'schuttertjes' om zich heen: jonge jongens die bereid waren dingen voor hem te doen.

Over de geliquideerde Kees Houtman zei hij tegen zijn zus: 'Daar gaat een raket naar binnen.'

Over Danny K. en Dick V, die volgens Holleeder hem iets wilden aandoen, zei hij in 2012: 'Als ik weer geld heb, doe ik ze.'

Als het over de liquidatie van haar zwager Cor van Hout gaat is Astrid ineens heel fel. ‘Mijn broer is voor mij de moordenaar. Niet alleen de opdrachtgever. Hij is de moordenaar. Er wordt wel eens gezegd: hij heeft de trekker niet overgehaald. Maakt me niet uit. Hij heeft het gedaan. Híj heb het gedaan. Hij heeft het besloten, hij heeft de opdracht gegeven. Hij heeft het gedaan. Terwijl hij zijn neefje in zijn armen heeft gehad. Hij heeft het besteld. Hij heeft het gedaan.’

Astrid Holleeder huilt weer als het over George van Kleef gaat. Ze snapt niet dat Van Kleef, die in 2005 werd geliquideerd, niet door haar broer is gewaarschuwd. 'Terwijl hij wist dat Van Kleef ook een zoontje had. Dat zoontje had alleen hem. Ik stond met hem op die begrafenis. Dan kan je wel zeggen, dat zijn allemaal criminelen onder elkaar. Maar het zijn ook vaders. Sorry hoor, ik ben oké, maar sorry voor die emotie. Ik probeer het heel zakelijk te doen.'

Beeld anp

Astrid Holleeder suggereert dat Bram Moszkowicz door Willem werd bedreigd omdat bepaald bewijs tegen hem 'uit zijn koker kwam'. Toen Willem vrij kwam maakte Moszkowicz zich zorgen. Astrid heeft toen bemiddeld. 'Ik heb ervoor gezorgd dat Willem niet met Bram aan de haal ging.' Eerder had Astrid Moszkowicz al gewaarschuwd. 'Ik zei hem: je moet hem niet toelaten. Als je hem toelaat, neemt hij je kantoor over.'

Astrid en haar zus waarschuwden geregeld mensen voor haar broer, en namen daarmee een risico. 'Dat mocht niet bij hem terechtkomen. Maar we zeiden heel vaak: ga niet met hem om. Geef hem een vinger en hij neemt je hele arm. Je hele lichaam.'

De zaak wordt hervat en het OM vraagt door naar Dino S., en dan vooral de brief die Holleeder aan hem schreef. Hij schreef in die brief dat hij S. zou helpen met een ontlastende verklaring. Maar Holleeder was bang dat hij met zo'n verklaring zelf in de problemen zou komen, vanwege de Endstra-tapes. Tegen Astrid zei hij: 'Ik doe het alleen onder bedreiging. Dino is te groot om in de stront te laten zakken.'

Het OM vraagt door over Dino S. en zijn macht en aanzien in het criminele circuit. Astrid kan er niet veel over zeggen. Ze denkt niet dat haar broer S. als een machtig man zag, maar zeker weten doet ze het niet.

Dan moet haar iets van het hart. 'Meneer de voorzitter, ik heb af en toe het gevoel dat u mij beoordeelt op een manier die ik niet prettig vind. Terwijl er nu eindelijk iemand is opgestaan.' Eerder in haar verklaring zei Astrid ook al niet erg onder de indruk was van justitie te zijn, omdat zij lange tijd onvoldoende bewijs hadden in hun zaak tegen haar broer. Ook daarom is ze zelf maar bewijsmateriaal gaan verzamelen.

De voorzitter reageert met 'Ik herken me er niet in, maar hoor wat u zegt' en schorst de zitting voor een lunchpauze.

Beeld anp

Astrid Holleeder moet huilen omdat het OM vraagt naar haar contact met Maaike, de vriendin van Holleeder. Astrid wilde bij haar verifiëren hoe het contact tussen Willem en zijn zoon was, legt ze uit. Geëmotioneerd: 'Kijk, ik heb het gevoel dat ik Willem nu levenslang geef. Dat betekent dat ik een jongetje zijn vader afneem. Als Maaike had gezegd dat haar zoontje geen uur zonder zijn vader kon, ja, dan had ik het nu heel moelijk gehad. Dan had ik het heel lastig gevonden om dit door te zetten.'

Er wordt nu veel geïnformeerd naar het privéleven van Willem Holleeder. Astrid: 'Dit gaat heel gedramatiseerd klinken, maar mijn broer heeft geen vrienden. Alleen potentiële slachtoffers. Het maakt niet uit hoe je met hem in contact komt, het loopt altijd fout af.'

Willem heeft alleen 'gebruikscontacten', zegt Holleeders jongste zus. 'Hij gaat alleen relaties aan met mensen die hij ergens voor kan inzetten.'

Het OM vraagt ook hoe Holleeder de kost verdiende. 'Was dat altijd alleen in de criminaliteit?' Astrid: 'Ik heb hem nog nooit een dag normaal zien werken.'

De zaak wordt hervat. Astrid, zelf strafrechtadvocate, vertelt dat ze op verzoek van haar broer informatie van allerlei rechtszaken doorzocht en keek of er belastende informatie over hem in stond. 'Willem deed dat zelf ook. Als er iets in de media over hem verscheen besprak ik dat ook altijd met hem.' Daarbij was het heel lastig om Holleeder slecht nieuws te vertellen, zegt Astrid. 'Dan gaat hij zich afreageren.'

Als Holleeder haar kon gebruiken, zag ze hem, vertelt zijn zus. 'Dat kon drie keer per dag zijn, maar ook veel minder. Wij bellen niet graag, want dan is hij traceerbaar. Als we wel belden ging het contact vaak in codetaal. Dan zei hij 'een kopje thee', en dan wist ik waar het was.'

Marechaussee met speurhond bij de rechtbank.Beeld anp

Het is even pauze. Lees in de tussentijd hier welke strategie het Openbaar Ministerie volgt om Willem Holleeder levenslang achter de tralies te krijgen.

Peter R. de Vries is al al drie decennia nauw betrokken bij Willem Holleeder en zijn entourage. Hij zette 'De Neus' op de kaart en heeft nu weer een rol in zijn vermoedelijke ondergang. Lees hier alles over de vele rollen van de misdaadverslaggever.

In de verklaring van Astrid Holleeder komt haar innige relatie met haar broer veelvuldig aan bod. Hoe hij media, justitie en de onderwereld bespeelde noemt ze 'heel knap'. 'Hij is niet zomaar een boef, maar een professional. Hij denkt tien stappen vooruit. Dat doet niemand hem na.' Dat hij haar niet bespeelde weet ze zeker. 'Ik ken hem zo goed. Ik kan feilloos inschatten of hij een verhaal bij mij neerlegt. Hij vertrouwde mij zo ontzettend, ik was zijn anker.'

Astrid zegt dat ze antennes 'ontwikkelde'. 'Mijn broer en ik zien in een café meteen: dat is kit (politie). We begrijpen elkaar woordenloos. Dan staan we op en lopen we weg.'

Over Holleeders relatie met Dino S. - volgens de Endstra-tapes de 'geweldsman' en de ongekroonde koning van de onderwereld - zegt Astrid: 'Willem kent geen hiërarchie. Die laat zich niet verstoren. Die is altijd bezig met boven liggen.' Volgens de jongste zus stond Dino al vrij vroeg, in 2012, op 'het lijstje' van Willem. 'Daarna zijn hele familie. Er is niet zoveel nodig om bij hem in een verkeerd daglicht te komen. Ik heb alleen nooit begrepen waarom Cor (van Hout) zo nodig moest.'

Beeld anp

Astrid Holleeder wordt even door emoties overmand. Ze huilt. 'Het verraad zit mij zwaar. Het is toch mijn broer, hè. Ik pak hem nu op zijn meest kwetsbare moment. En zo ben ik normaal niet. Dus dat vind ik zielig. Maar rationeel weet ik: eigenlijk liet hij mij geen keus.'

Politie en justitie hebben Astrid afgeraden opnames te maken. Daarom is ze zelf 'met apparatuur gaan klooien'. Uiteindelijk nam ze misdaadverslaggever Peter. R. de Vries in vertrouwen. 'Die zei: weet waar je aan begint.' Astrid liep naar eigen zeggen een groot risico. 'Altijd als hij me zag, tastte hij me even af en doorzocht hij mijn zakken. Dat was heel normaal bij ons.' Als Holleeder opname-apparatuur zou hebben gevonden zou hij haar ter plekke hebben doodgeslagen, dat weet Astrid zeker.

Volgens Astrid Holleeder, de jongste zus Willem Holleeder, ziet niemand zijn ware aard. 'Naar buiten toe deed Willem alsof hij heel goed voor zijn familie was, maar dat was niet zo. Daarom was het belangrijk voor mij om te laten weten hoe het echt zit. Het is gewoon niet zo dat je familie zo behandelt, zeker niet in het criminele circuit. Mensen in dat circuit begrijpen dat. Als wij niks hadden gezegd was het scala aan mensen die ons iets aan willen aandoen veel groter geweest dan nu. De meest mensen in dat circuit hebben wel een zeker eergevoel. Die weten: dat doe je niet.'

De zussen en ex-vriendin van Willem Holleeder gaan komende week voor het eerst in het openbaar getuigenBeeld anp

Astrid Holleeder wordt overigens in een afgeschermde ruimte gehoord, in de zwaarbeveiligde rechtbank op Schiphol. Journalisten en de verdachten horen alleen haar stem. De publieke tribune is om veiligheidsredenen gesloten.

Astrid Holleeder illustreert haar relatie met haar broer, en legt uit hoe hecht de familie Holleeder was. 'Wij zijn een gesloten pot. Dat is nu anders. We spraken nooit een naam uit. Wij praten nooit in een auto, nooit binnen, altijd in een publieke ruimte. Als we buiten lopen praten we met een hand over de mond omdat we weten dat er liplezers worden ingezet. De naam Cor of Endstra is bijna nooit genoemd. We spreken bij ons ook niet over liquideren, we spreken over 'gelijk oplossen', of maken een gebaar (maakt pistoolgebaar). Dat wordt bepaald door hem. Als we dat wel zouden doen wordt hij boos, krijgen we problemen. En dan zou hij niks meer met mij delen.'

Astrid Holleeder zegt dat ze emoties niet kan uitsluiten, maar ook niet tegen vandaag opziet. 'Ik heb een gezonde wedstrijdspanning.' Tegelijkertijd weet ze niet precies wat ze aan deze zaak kan bijdragen, omdat het hier draait om een reeks liquidaties in de Amsterdamse onderwereld, en niet echt om haar broer. Hoewel zijn naam geregeld is gevallen in dit liquidatieproces - dat inmiddels in hoger beroep wordt behandeld - is Holleeder ditmaal geen verdachte. 'Ik heb dus niets over deze verdachtes te verklaren, maar wel een beetje nagedacht over de gesprekken die ik met Willem over hen heb gevoerd. Ik heb ook niet echt een belang in deze zaak, behalve dat het voor sommige mensen veiliger wordt.'

Verwacht wordt dat vooral de getuigenis van Astrid Holleeder interessant kan zijn, schreef Elsbeth Stoker in haar voorbeschouwing van de zaak. De hele maandag is vrijgemaakt voor haar verhaal. Morgen is haar oudere zus Sonja aan de beurt, samen met Sandra den Hartog. Zij kunnen naar verwachting vooral een beeld schetsen van hoe Holleeder zijn omgeving terroriseerde.

Astrid Holleeder verwierf de afgelopen jaren een bijzondere positie bij haar broer, ze speelde dubbelspel. De jongste zus van Holleeder - die in het dagelijks leven strafrechtadvocate is - wierp zich op als vertrouweling. Op deze manier probeerde ze haar onberekenbare broer in toom te houden en later zoveel mogelijk belastende informatie over hem te verzamelen. Haar verklaringen gaan terug tot de jaren negentig.

Een van de belangrijkste vragen aan haar zal zijn: hoe was de verhouding tussen Willem Holleeder en Dino S.? Naar verluidt hebben de zussen vooralsnog weinig verklaard over de veronderstelde gezamenlijke criminele activiteiten van het tweetal.

Vandaag wordt Astrid Holleeder gehoord, volgens de planning volgen dinsdag Sonja Holleeder en Sandra den Hartog, de ex van Holleeder en de weduwe van de geliquideerde crimineel Sam K.

Het is voor het eerst dat de zussen en de ex-vriendin van Willem Holleeder in het openbaar getuigen. Afgelopen voorjaar maakten ze in twee interviews - in NRC en De Telegraaf - bekend dat ze sinds 2013 in het geheim hebben gesproken met justitie. En dat niet alleen: ze namen gesprekken met hun broer stiekem op met als doel de buitenwereld te laten horen wie hij werkelijk is: geen knuffelcrimineel, maar een 'psychopaat'.

De zaak tegen Holleeder bij de rechtbank is gescheiden van het liquidatieproces bij het gerechtshof. Holleeder wordt er onder meer van verdacht de hand te hebben gehad in de dood van zijn oude vriend Cor van Hout (2003), vastgoedmagnaat Willem Endstra (2004), Kees Houtman (2005), John Mieremet (2005) en Thomas van der Bijl (2006).

In het midden twee keer Wim Holleeder tijdens de pro forma zitting van de strafzaak tegen Holleeder in maart dit jaar.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden