Live

Teruglezen: asielplan coalitie overleeft Kamerdebat

De Tweede Kamer debatteerde vandaag met premier Rutte, vicepremier Asscher en staatssecretaris van Asiel Dijkhoff over het asielvraagstuk. Lukte het de coalitiepartijen om eensgezind hun 'sober en rechtvaardig'-plan voor asiel uit te leggen? De Volkskrant deed live verslag. Lees het hieronder terug.

D66-leider Pechtold tegenover PVV-leider Wilders.Beeld anp

Opnieuw debatteerde de Tweede Kamer vandaag over de asielcrisis. Het verschil met voorgaande debatten: dit keer liggen er beleidsvoornemens van het kabinet op tafel. De vraag was alleen wat die plannen nu precies betekenen. VVD en PvdA geven beide een verschillende uitleg aan het plan dat zij maandag presenteerden. Halbe Zijlstra en Diederik Samsom gaven dat ook toe. Ze vinden elkaar op de maatregel, maar hebben verschillende redenen om ermee in te stemmen.

Wat is het voornemen? Asielzoekers met een verblijfsvergunning komen in de toekomst een half jaar in een tussenfase waarin ze op sobere wijze worden gehuisvest door gemeenten. Dit moet helpen bij de doorstroom uit de asielzoekerscentra, die nu voor een derde gevuld zitten met erkende vluchtelingen. De urgentiestatus voor vluchtelingen komt te vervallen, ze hebben niet langer voorrang op een sociale huurwoning. Ook krijgen ze op een andere manier bijstand: niet langer de volle mep, maar alleen het bedrag dat overblijft nadat de gemeente de huur en de zorgpremie voor ze heeft betaald.

Volgens de VVD ontmoedigt het sobere karakter van de regeling de komst van vluchtelingen. Het moet naar de buitenwereld duidelijk zijn dat Nederland geen paradijs is voor asielzoekers. De PvdA is voorstander van een sober beleid omdat eenvoudige huisvesting nu eenmaal sneller tot stand komt dan het bouwen van geheel nieuwe huurwoningen. De partij is vooral blij met de versnelde uitbreiding van de huisvesting. 'Soberheid is geen doel op zich', zei Samsom. Nee, hij wilde geen race naar de bodem met andere EU-landen.

De oppositie viel de coalitie vooral aan op de verschillende uitleg van beide partijen. Inhoudelijk werd het plan veel minder bestreden. Misschien juist wel doordat het een compromis is tussen links en rechts: versnelde huisvesting maar ook soberder voorzieningen voor vluchtelingen.

De enige die alles verwierp was, zoals gebruikelijk, PVV-leider Geert Wilders. Maar dit keer liet de Kamer hem niet ongestoord zijn gang gaan. Telkens werd hij tijdens zijn betoog onderbroken. Want is Wilders niet zelf ook debet aan de huidige situatie omdat hij als gedoger van het vorige kabinet asielbeleid heeft gesteund? Ik ben geen politicus van het verleden, maar van vandaag en de toekomst, reageerde Wilders. Hij was de enige die dat deel van de bevolking vertegenwoordigt die de grenzen dicht wil, zei hij. De rest van de Kamer is er voor de mensen die 'bloemetjes en beertjes' brengen naar azc's, sneerde hij. Tot slot diende hij nog maar eens een motie van wantrouwen in tegen het kabinet, die vervolgens alleen door de PVV werd gesteund.

PVV-leider Wilders en premier Rutte in de Tweede Kamer.Beeld anp

Tot slot reageert het kabinet in tweede termijn. Premier Rutte zegt tegen D66-leider Pechtold dat 'het pr-beleid van D66 nog aan kracht kan winnen'. Hij reageert op het actieplan van D66 voor vluchtelingenbeleid dat hem was ontgaan. Nu volgt de reactie alsnog. Een groot deel van het plan ligt in lijn met het kabinetsbeleid, zegt de premier.

De premier geeft zijn reactie op de moties. Het oordeel is uiteindelijk aan de Kamer. Later vanavond wordt er over de moties gestemd.

Sybrand Buma van het CDA verzoekt per motie om de grenscontroles te versterken met onder meer 'transitcontroles'.

In tweede termijn wordt PVV-leider Geert Wilders opnieuw aangevallen door Buma (CDA) en Pechtold (D66). De PVV heeft in het verleden ingestemd met de Crisis- en herstelwet, die grootschalige opvang van asielzoekers mogelijk maakt. U heeft uw werk in de Kamer niet gedaan, u heeft dat over het hoofd gezien, zeggen Buma en Pechtold. Wilders negeert de vraag en blijft herhalen dat wat betreft de PVV er 'nul asielzoekers bijkomen'. Wilders: 'Wij spelen geen Haagse spelletjes over was ie er toen en was ie er toen niet. Wij nemen de zorgen van mensen in het land serieus.'

Pechtold: 'Als er hier iemand al 25 jaar rondloopt betaald door de belastingbetaler, dan is het de heer Wilders. De feiten zijn dat u al drie verkiezingen verloren heeft. U schreeuwt en zet mensen tegen elkaar op. Het is een hoop lawaai maken, moties van wantrouwen en het stelt nul voor. Dikke nul.' Wilders: 'Dit is dus waarom Pechtold nooit verder zal komen dan dat kereltje Pechtold zijn. Wacht u maar, D66 zal nooit zo groot worden als de PVV.'

In reactie op Jesse Klaver van GroenLinks zegt Wilders: 'Wij zijn gekozen door het Nederlandse volk. Niet door Syriërs of door mensen uit Irak. Ik zal er iedere dag voor knokken om tegen te houden dat miljoenen mensen naar Europa en naar Nederland komen.' Klaver verwijt Wilders dat hij mensen tegen elkaar opzet. Onzin, zegt Wilders, dat doen wij niet.

Ook Diederik Samsom van de PvdA mengt zich in het debat. 'Uw kiezers zijn minder eendimensionaal dan u hier in het debat bent. Ook uw kiezers vinden dat mensen hier moeten worden opgevangen.' Dat is niet zo, zegt Wilders. '98 procent van onze kiezers vindt dat de grenzen dicht moeten.'

Tot slot dient Wilders een motie van wantrouwen in, zoals hij eerder op de dag al had aangekondigd.

In tweede termijn vraagt D66-leider Pechtold per motie om opvang van asielzoekers in kazernes en om taalcursussen voor nieuwkomelingen.

Volgens Diederik Samsom van PvdA onderscheidt dit debat zich van eerdere debatten over de asielproblematiek. 'In voorgaande debatten was de emotie groot en de politiek klein.' Zo niet in dit debat: hij ziet eensgezindheid bij de meeste partijen in de Kamer om te zoeken naar oplossingen.

De premier staat de Kamer te woord in het asieldebat.Beeld ANP

De eerste termijn van het debat zit erop. Na een korte pauze gaat het debat verder met een (kortere) tweede termijn waarin de partijen moties kunnen indienen en nog enkele vragen kunnen stellen.

Tot slot spreekt vicepremier en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher. Hij is tevens minister van Integratie en zal daarom daarover spreken. 'Eigenlijk moeten we vanaf dag één nadat is vastgesteld dat iemand oorlogsvluchteling is drie dingen bereiken: zorgen dat men de taal leert, zorgen dat men de Nederlandse normen en waarden eigen maakt en dat men zich gaat oriënteren op de arbeidsmarkt.' Wat betreft Alexander Pechtold van D66 gaat het nog niet snel genoeg. Hij wil al beginnen met onderwijs voor asielzoekers nog voordat ze een verblijfsvergunning hebben gekregen. Minister Asscher belooft dat hij in gesprek gaat met gemeenten over dit onderwerp.

Volgens Asscher is het ook al mogelijk voor asielzoekers om tijdens hun asielprocedure in deeltijd te werken. Hij wil dit echter niet uitbreiden naar de mogelijkheid voor fulltime werk: 'In het kader van verdringing op de arbeidsmarkt.' Asscher: 'We moeten mensen de ruimte geven om aan het werk te gaan en in hun eigen levensonderhoud te voorzien. Dan wordt er belasting betaald in plaats van te ontvangen. En ik weet zeker dat als mensen teruggaan naar hun land, dat ze in de een, twee, drie jaar daarvoor hebt gewerkt en je hebt ontwikkeld.'

Vicepremier Asscher en premier Rutte in Vak K in de Kamer.Beeld anp

Na de beantwoording van premier Rutte is het woord aan staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Asiel. Hij spreekt over het dorpje Oranje, waar vorige week 100 mensen extra zijn geplaatst bovenop de 700 die er al werden gehuisvest. 'Dat worden er niet meer dan 100 en binnen vier weken moeten die worden ondergebracht op een andere plek.'

'Om een einde te maken aan het gesleep van mensen van sporthal hebben we met provincies afgesproken om grootschalige opvang mogelijk te maken per provincie', zegt Dijkhoff. Het is complex om operationele kazernes in te zetten voor opvang van migranten. Hij begrijpt van zijn collega Hennis dat het moeilijk is om materiaal en ruimtes af te scheiden van opvang voor asielzoekers.

Rutte wil niet spreken over 'een race tot the bottom'. Jesse Klaver van GroenLinks probeert hem daar een uitspraak over te ontlokken. De premier herkent die situatie niet. Hoe zit het dan met de voorstellen van de VVD om Nederland onaantrekkelijker te maken voor migraten, vraagt Klaver. Waarop Rutte zegt dat Klaver zich 'unfair' uitlaat over de VVD. 'Ik zie vooral concrete en pragmatische voorstellen van de coalitiepartijen. Ik denk dat daar een goed pakket uit is gekomen. We zitten in een buitengewone situatie die vraagt om onorthodoxe oplossingen en ik stel vast dat de coalitiepartijen daarmee gekomen zijn.'

D66-leider Alexander Pechtold hapt meteen: 'Wij hebben dit weekeinde een plan gepresenteerd. Wil de premier daarop reageren?' Rutte zegt dat hij de uitdaging aangaat. 'Ik ga er in tweede termijn uitgebreid de tijd voor nemen. Zoveel dat wij het debat over de begroting van de koning zullen moeten uitstellen, ik ga ervoor zorgen', grapt de premier.

Vicepremier Asscher, premier Rutte en staatssecretaris Dijkhoff.Beeld anp

Rutte spreekt nu over de Europese top van morgen. Het debat van vandaag gaat eigenlijk over die top. Op de 'middellangetermijn' wil Nederland dat asielzoekers worden teruggestuurd naar 'veilige derde landen' in de regio.

Momenteel worden hotspots ingericht in Griekenland zodat de asielselectie zich verplaatst naar de buitengrens van Europa. 'We zullen in Europa erop aandringen dat dit sneller gaat.'

Rutte pleit voor een gezamenlijke bewaking van de buitengrenzen van de Europese Unie. 'Ik wil geen discussie over overdracht van bevoegdheden. Als de Grieken het niet doen, dan wil ik dat we dat met Nederlanders en Duitsers doen. We weten uit het Romeinse rijk wat het betekent als je de buitengrenzen niet bewaakt. Dat is het begin van het einde. Dit is echt een intergouvernementele taak.'

Het doel van het kabinetsbeleid is dat er meer ruimte komt op de woningmarkt voor mensen met urgentie, zegt premier Rutte. 'Er zit geen ideologie achter. Zo van: de eigen woningzoekende eerst. Het is pragmatisch: ervoor zorgen dat er voldoende plekken komen zodat mensen kunnen wonen en dat gemeenten maatwerk kunnen leveren.'

Rutte legt het nog een keer uit: 'Tienduizend betreft de zelfzorgarrangementen. Dat is in principe voor een half jaar. Dan val je onder azc-regime. Vervolgens gaan mensen naar die semipermanente huisvesting. Maar laten we daar eerst met woningcorporaties over gaan praten.' De premier laat zich niet door GroenLinks-leider Jesse Klaver verleiden tot het noemen van een aantal.

Het debat gaat verder met de beantwoording van premier Rutte. De snelle stijging van asielzoekers had het kabinet niet kunnen voorzien, zegt de premier. 'We zien een knik in de grafieken.' Hij geeft een uitleg van wat er maandag is besloten in de coalitie. Er moet een tijdelijke gemeentelijke voorziening komen van een half jaar voor mensen die nu met een verblijfsvergunning in een asielzoekerscentrum zitten en wachten op woonruimte. Gemeenten krijgen een financiële bijdrage van het Rijk om vluchtelingen op creatieve wijze te huisvesten. In die periode krijgen statushouders 'bijstand in natura': huur en zorgpremie worden van de uitkering afgetrokken.

Na dat half jaar zouden mensen moeten doorstromen naar semipermanente woningen. Die woningen moeten nog gebouwd worden, bijvoorbeeld in leegstaande kantoren en rijksgebouwen. Ook gewone woningzoekenden kunnen daar aanspraak op maken, zegt Rutte. Minister Blok en staatssecretaris Dijkhoff hebben vrijdag overleg met woningcorporaties over het bouwen van die semipermanente woningen.

Rutte erkent dat er in de coalitie 'een verschil van opvatting bestaat over het doel van het beleid, maar niet over de maatregel'.

Premier Rutte, vicepremier Asscher en staatssecretaris Dijkhoff tijdens een schorsing van het asieldebat.Beeld anp

Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg schorst het debat voor de lunchpauze. Het zal rond 15.00 uur doorgaan.

Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren vraagt om maatregelen die de draagvlak onder opvang van asielzoekers moeten waarborgen. Ze vindt het beter om vluchtelingen 'in kleine groepen onder te brengen'. Vanaf dag één moet worden ingezet op traumaverwerking en integratie. Ze pleit voor meer sociale huurwoningen, in plaats van containers en prefabwoningen.

Nederland moet het budget voor ontwikkelingssamenwerking verhogen, zegt ze. 'De bijdrage móet omhoog.'

'Met een versobering wordt Nederland naar onze mening onaantrekkelijk voor mensen die om onze sociale voorzieningen naar ons land komen', zegt Zijlstra. Nu komt het aan op de uitvoering van het kabinet, zegt hij. Zijlstra doet ook een beroep op andere partijen. 'We vertrouwen erop dat ook andere partijen serieuze oplossingen niet meteen afwijzen.' Daarmee rondt Zijlstra zijn betoog af.

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra.Beeld anp

Het woord is aan VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra. 'De realiteit is dat de toestroom van asielzoekers aanhoudt. Gemeenten lopen tegen de grenzen van hun draagvlak aan en inwoners maken zich zorgen. Het is duidelijk dat het zo niet langer kan.'

Tunahan Kuzu vraagt Zijlstra wat hij bedoelt met 'versobering'. Zijlstra: 'Hoe gaan wij om met het voorzieningenniveau van mensen die een tijdelijke verblijfsstatus hebben? Niet langer recht op bijstand én toeslagen.' Hij wijst de suggestie van de hand dat hij bezig is met electorale overwegingen. 'Wij zijn een partij met oplossingen.'

Zijlstra spreekt over het coalitieplan voor een soberder asielbeleid. 'We zien dat veel van de mensen die hiernaartoe komen al geruime tijd soms in een veilig land hebben vertoefd, maar om economische redenen doorreizen. Bijvoorbeeld naar Nederland, waar het voorzieningenniveau hoog is. Als je wat aan de instroom wilt doen, dan geloven wij dat soberder voorzieningen daarbij helpen. Dat gelooft de heer Samsom niet, maar die opvatting kan ik hem niet ontnemen.' Zijlstra noemt het een 'semantische discussie'. 'Soms kan je één maatregel aanvliegen vanuit twee gedachten.'

'We kunnen in Nederland niet iedereen opnemen die hier graag zou willen zijn', vervolgt Zijlstra zijn betoog. 'Feit is dat veel mensen hun thuisland zijn ontvlucht, maar ook een feit is dat ze veelal in een ander land veiligheid hadden gekozen.' Mensen komen alsnog naar Nederland omdat ze naar Nederland willen en kunnen komen, zegt hij. 'Voorkomen dat mensen ons land binnen komen, kunnen we in alle eerlijkheid niet. Onze landsgrens is 1027 onbewaakte kilometers lang. Tegenhouden gaat dus niet, en dus moeten we zorgen dat mensen de grens niet over wíllen steken. Daarom zorgt de VVD ervoor dat voorzieningen voor vluchtelingen niet langer even aantrekkelijk zijn als de voorzieningen voor Nederlanders.'

Pechtold verwijt Zijlstra 'paniekzaaierij' door te stellen dat in een jaar een stad als Utrecht aan vluchtelingen erbij komt. '300.000, we zitten aan de 40 duizend.' Volgens Zijlstra klopt zijn rekensom: '13.000 mensen per maand keer drie of vier als je gezinshereniging meetelt. Ik begrijp waarom D66 tegen de rekentoets is.'

VVD'er Zijstra (rechts) in gesprek met Samsom (PvdA) en Roemer (SP).Beeld anp

Er zullen eerder meer dan minder vluchtelingen komen, zegt CDA-leider Sybrand Buma. 'Het kabinet heeft als een konijn in de koplampen van een aansnellende auto zitten staren', zegt hij. 'Voor 2016 zal de begroting moeten worden bijgesteld, maar het kabinet doet dat niet. Mijn verzoek: geef nu duidelijkheid.' Het CDA pleit voor een soberder opvang van vluchtelingen. Omdat meer mensen binnenkomen, zullen ze minder aanspraak kunnen maken op Nederlandse voorzieningen. 'De hoofdtaak is de tijdelijke opvang ten tijde van een conflict.'

CDA-leider Sybrand Buma in gesprek met PVV-leider Geert Wilders.Beeld anp

Louis Bontes van de fractie Bontes/Van Klaveren (met eigen partij Voor Nederland) noemt Nederland een 'huis zonder muren'. Dat stort in, stelt hij. 'Nederland is een prachtig land, maar het wordt om zeep geholpen door deze coalitie. Minister-president, bescherm Nederland, sluit onze grenzen.'

Beeld anp

Dan Henk Krol van 50Plus: hij pleit ervoor dat het kabinet in Brussel aandringt op steviger grensbewaking aan de buitengrenzen van Europa. 50Plus wil een vluchtelingenbeleid 'met hart en hoofd, humaan en realistisch'.

Voormalig PvdA'er Tunahan Kuzu, nu van beweging Denk, stelt dat Nederland in het verleden veel migranten heeft opgenomen, mensen die nu deel uitmaken van alle sectoren van de samenleving.

ChristenUnie-leider Arie Slob vertelt over zijn bezoek aan het Drentse dorp Oranje. Het kabinet moet de geschonden afspraak met de gemeente herstellen, vindt hij. 'Nu handelen.'

Slob vraagt ook naar opvang in de regio. 'Wordt er meer geld voor uitgetrokken? Hoe is het daarmee?'

Volgens de ChristenUnie heeft Nederland ook in het verleden geworsteld met asielopvang. In de Eerste Wereldoorlog kwamen een miljoen Belgen naar Nederland, ook toen 'wilden we eigenlijk zo snel mogelijk weghebben'. In de jaren dertig worstelde Nederland met de komst van Joodse vluchtelingen. In de jaren vijftig waren het de Molukkers en de Hongaren. 'Het is dus niet nieuw dat we het moeilijk vinden. Maar dat doet niks af aan de verantwoordelijkheid die we dragen aan het ondersteunen van slachtoffers van die verschrikkelijke oorlog in Syrië.' Hij roept op tot een eendrachtige samenwerking.

ChristenUnie-leider Arie Slob.Beeld anp

Na de verwoede discussie met Geert Wilders volgt een stukken rustiger betoog van SGP-leider Kees van der Staaij. 'Ik wil oog hebben voor het belang van noodopvang voor vluchtelingen en tegelijkertijd ook oog hebben voor de zorgen die leven bij mensen in ons land over de komst van zoveel vluchtelingen.' De SGP is voorstander van een streng asielbeleid. 'Onze zorg is nog steeds dat in het kielzog van de oorlogsvluchtelingen economische vluchtelingen het land binnen komen in de hoop dat de procedure zo lang gaat duren opdat ze uiteindelijk alsnog mogen blijven.'

Wilders kondigt een motie van wantrouwen aan. 'En dat zal ik in het vervolg bij elk debat doen over dit onderwerp.' En daarmee komt een einde aan de inbreng van de PVV.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Asiel.Beeld anp

Een punt van orde van VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra richting de Kamervoorzitter: 'Als u CDA-leider Buma aanspreekt op zijn taalgebruik, moet u dat ook bij de heer Wilders doen.' Van Miltenburg greep zojuist in toen Buma de PVV een 'nepfractie' noemde, maar deed dat niet toen Wilders Pechtold een 'grote nul' noemde. Van Miltenburg geeft toe dat scheldwoorden niet zijn toegestaan in de Kamer.

Even later vindt opnieuw een discussie plaats tussen een Kamerlid en Van Miltenburg. Jesse Klaver wordt door de voorzitter aangesproken op het woord 'nepdemocraat' (richting Wilders). 'Als u mij hierop aanspreekt, moet u ook Wilders aanspreken', zegt Klaver. Ondertussen hangt Wilders verveeld tegen de muur. Hakkelend probeert Van Miltenburg de orde terug te brengen.

Tweede Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg (rechts) naast haar collega van de Eerste Kamer Ankie Broekers-Knol.Beeld anp

Geert Wilders van de PVV gebruikt zijn spreektijd om verhalen voor te lezen die hij kreeg toegestuurd van bezorgde Nederlanders. Met luide stem leest hij de boze mails voor.

Jesse Klaver van GroenLinks interrumpeert met een 'eigen lijstje' van incidenten tegen vluchtelingen. 'Dit zijn incidenten. U doet hiermee alsof al die vluchtelingen precies hetzelfde zijn. De mensen die rotzooi trappen in Nederland moet je keihard aanpakken. Net als de racisten die hakenkruizen kladden.'

Wilders negeert het verhaal van Klaver en gaat verder met het voorlezen van verhalen. Vervolgens stapt SP-leider Roemer naar de microfoon om het stokje van Klaver over te nemen. 'Waarom gaf u de heer Klaver niet gewoon netjes antwoord?' Wilders: 'Dit zijn geen incidenten. Ik heb bakken vol met dit soort zaken. Wij importeren mensen die hier niet willen integreren, die ons hier komen koloniseren.'

En Wilders vervolgt met het voorlezen van zijn verhalen: 'Meneer Wilders, gisteren is een kennis van ons lastiggevallen in een winkel. Hij achtervolgde haar steeds en zei dat hij haar wilde aanranden.' PvdA-leider Samsom vraagt: wat schrijft u deze mensen terug? Wilders: 'Ik schrijf dat ze dit onder meer aan u en uw linkse vriendjes te danken hebben. De enige oplossing is dat we de grenzen sluiten.' Samsom: 'U zegt dat een ander de schuld heeft voor een probleem. Dat is de PVV in optima forma: mensen bang maken en anderen de schuld geven.'

Ook CDA-leider Buma wil weten: 'Wat doet de heer Wilders om de problemen op te lossen?' Wilders kaatst de bal telkens terug: 'Het doet pijn dat de heer Buma geen antwoord heeft op de enorme problemen die op ons afkomen. U zorgt ervoor dat we hier met open grenzen een asieltsunami krijgen van tienduizenden moslims.'

Waarom heeft de PVV als gedoger van het kabinet-Rutte I dan ruim 16 duizend mensen laten binnenkomen in Nederland, vraagt Pechtold van D66. 'Ik ben geen politicus van gisteren, ik ben een policitus van nu en van de toekomst. Ik wil dat er nu nul asielzoekers binnenkomen. Een hele grote nul. U kent dat getal nul. U bent zelf een grote nul.'

PVV-leider Geert Wilders.Beeld anp

Samsom vervolgt zijn verhaal. Hij spreekt over de angst voor het onbekende aantal mensen dat nog komt. De Europese top van morgen gaat over dat taaie probleem, zegt hij. 'Laten we hopen dat Europa net op tijd de juiste hoeveelheid eenheid en daadkracht kan aanboren om een antwoord te vinden: verdeling over de lidstaten, registratie van vluchtelingen bij de buitengrens, effectief terug sturen van mensen die hier niet mogen blijven.'

Premier Rutte in overleg met staatssecretaris Dijkhoff in de Tweede Kamer.Beeld anp

Op vragen van ChristenUnie-leider Arie Slob zegt PvdA-leider Samsom dat het asielbeleid niet wordt versoberd om migranten te ontmoedigen. De soberheid helpt bij het snel voor elkaar krijgen van voorzieningen, zegt hij. Pechtold van D66 vraagt: 'Is sober het doel op zich?' Samsom: 'Nee.' Waarom dan dat gehamer op die soberheid, vraagt Pechtold. Het moet sober want het moet snel, zegt de PvdA'er. En nee, de wet gaat niet worden gewijzigd, erkent hij.

Ook Samsom pleit voor snellere integratie van mensen met een verblijfsvergunning. Er moet eerder aandacht komen voor taal en de Nederlandse normen en waarden. De bal ligt volgens hem bij het kabinet. Hij wil daarom niet vooruitlopen op de kosten van die snellere integratie.

De oppositie probeert duidelijkheid te krijgen van PvdA-leider Samsom over het coalitieplan tot 'versobering' van het asielbeleid. Volgens Samsom hoeft de wet niet gewijzigd te worden om mensen 'simpele, snel te bouwen woningen' aan te bieden. Studenten maken daar ook al gebruik van, geeft hij als voorbeeld. 'Er komen sobere woningen waarin mensen snel een plek kunnen krijgen.'

Volgens D66-leider Pechtold en CDA-leider Buma leggen beide coalitiepartijen de plannen op twee volstrekt verschillende manieren uit. 'Wat is de waarheid?', vraagt Buma. Samsom rekent voor dat 'bijstand in natura' betekent dat na aftrek van huur en zorgpremies er zo'n 60 euro per week leefgeld overblijft. De oppositie hekelt het feit dat de PvdA vooral focust op het 'in natura'-gedeelte en de VVD vooral de 'paar tientjes leefgeld' benadrukt.

Klaver van GroenLinks zegt zich zorgen te maken over de verschillende uitleggen van de coalitiepartijen. 'Woorden doen er toe. Mensen in het land willen weten waar ze aan toe zijn.' Samsom sneert terug: 'U maakt zich zorgen over dat partijen in de Kamer verschillende geluiden laten horen. Ik zou zeggen: veel succes als u ooit in een coalitie komt.' Klaver reageert: 'Ik heb er een probleem mee als u een akkoord presenteert en het op twee manieren uitlegt. U draait zo mensen een rad voor ogen.'

Het wordt wel degelijk soberder, zegt de PvdA'er. 'We gaan ook echt aan mensen vragen om een woning te delen. Dan zijn ook de kosten gewoon wat lager.' Samsom geeft toe: 'Het recht op bijstand blijft voor statushouders precies hetzelfde.'

D66-leider Pechtold tegenover PvdA-leider Samsom in de Kamer.Beeld anp

Vervolgens spreekt Diederik Samsom van PvdA. Achter alle ogenschijnlijke verdeeldheid in Nederland gaat een andere werkelijkheid schuil, zegt hij. Ook de mensen die zich verzetten tegen de komst van asielzoekers blijken in tweede instantie bereid tot overleg. Ook mensen die asielzoekers met open armen verwelkomen maken zich zorgen en voelen soms angst. 'Dat is de complexe werkelijkheid waar wij allemaal mee worstelen.' Het begint bij het regelen van voldoende opvang, stelt Samsom. 'Het ging de afgelopen weken bijna goed, met Oranje als een smet op een verder goede prestatie.'

Volgens Samsom is het voornemen van gemeenten om tienduizend erkende vluchtelingen te huisvesten 'pas het begin'. 'De grootste bottleneck zit er in reguliere huisvesting. 15 duizend mensen met een verblijfsvergunning zitten in de opvang te wachten op een woning die er niet is.

Ook zou het beter zijn als het COA kiest voor kleinschaliger opvang. 'Het kabinet moet uitgaan van kleinere locaties.'

PvdA-leider Diederik Samsom.Beeld anp

Alexander Pechtold van D66 zegt te gruwelen van de 'verzetstournee' van Geert Wilders van de PVV. 'De heer Pechtold slaat als een wilde om zich heen', zegt Wilders. 'U zegt tegen al die mensen in Nederland, miljoenen die vinden dat we dat in een nette manier moeten bestrijden, daarvan zegt u: dat mag niet. U bent de regent geworden in uw ivoren toren.' Waarop Pechtold reageert: 'Ik vind het wel leuk om de heer Wilders daar een keer hijgerig te zien staan.' En hij gaat verder met zijn verhaal.

Pechtold: 'De realiteit is dat mensen blijven komen en dat een deel van deze mensen misschien wel nooit zal terugkeren naar hun thuisland.' Hij wil meer aanmeldcentra aan de randen van Europa. Alle asielaanvragen moeten plaatsvinden aan de buitengrens van Europa. 'Geen recht op asiel? Stuur mensen snel terug. Wel recht op asiel? Verdeel ze over Europa.'

Op het gebied van integratie is geen tijd te verliezen, vindt D66. Pechtold pleit voor taalcursussen in de noodopvang.

D66-leider Pechtold in gesprek met ChristenUnie-leider Slob.Beeld anp

Volgens SP-leider Emile Roemer heeft Europa de plicht om mensen op te vangen 'op een fatsoenlijke manier'. Tegen PVV-leider Wilders zegt hij: 'Een derde van alle vluchtelingen zijn kinderen. Waarom stigmatiseert u ze allemaal?' Ook Roemer zegt dat Nederland de opvang aankan.

De SP wil dat het kabinet in Europa pleit voor meer inzet op een diplomatieke oplossing in Syrië. Dit debat is eigenlijk bedoeld als voorbereiding op een Europese top morgen in Brussel. Ook moet de opvang 'in de regio' verbeteren, zegt Roemer. Hij vindt dat de besluitvorming te traag gaat in Brussel. 'De hotspots moeten snel worden ingedeeld, zodat de spreiding van vluchtelingen over de EU mogelijk wordt.'

SP-leider Emile Roemer in de Tweede Kamer.Beeld anp

Als eerste is het woord aan Jesse Klaver van GroenLinks. De jonge fractievoorzitter stelt dat Nederland de asielinstroom aankan. 'In het verleden hebben we 80.000 mensen in de opvang gehad, daar zitten we nu nog niet aan.' Er komen plekken in de opvang tekort omdat het kabinet niet genoeg heeft geanticipeerd op de asielinstroom, stelt hij.

Klaver hekelt de woordkeuze van collega's in de Tweede Kamer. Woorden als 'tsunami' en 'testosteronbommen' dragen niet bij aan oplossingen. Ook opmerkingen over 'ooglidcorrecties' en 'borstvergrotingen' voegen niks toe. 'Het hoort bij onze rol als politici om eerlijk, realistisch en zorgvuldig te zijn. Dan ben ik ervan overtuigd:we kunnen dit aan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden