Teruglezen: 90 procent Catalanen stemt voor onafhankelijkheid

De Catalaanse kiezers hebben in een omstreden referendum massaal gestemd voor onafhankelijkheid van Catalonië. Het Spaanse constitutionele hof heeft het referendum ongrondwettig verklaard. De Spaanse politie, de Guardia Civil, greep in - soms met harde hand - om de stembusgang te voorkomen. Lees alle ontwikkelingen terug in dit liveblog.

Beeld getty

2 oktober 2017, 0:34

Een veertigtal vakbonden en politieke en sociale bewegingen hebben in Catalonië opgeroepen tot een algemene staking op dinsdag. Daarmee willen ze protesteren tegen het harde optreden van de regering in Madrid tijdens het referendum.

Er is een 'daadkrachtig antwoord' nodig, zei Dolors Lobet van de grootste vakbond in Spanje CCOO, na een vergadering met vertegenwoordigers van de verschillende organisaties. De op een na grootste vakbond, UGT, beslist morgen of ze zich achter de stakingsoproep schaart.

1 oktober 2017, 22:45

90 procent voor onafhankelijkheid

De Catalanen hebben met een meerderheid van 90 procent voor onafhankelijkheid gestemd. Dat heeft de Catalaanse vicepresident Oriol Junqueras bekendgemaakt.

2,2 miljoen mensen brachten hun stem uit. Ongeveer 176.500 mensen (7,8 procent) stemde tegen. Verder brachten ongeveer 45.500 mensen (2 procent een blanco stem uit) en werden ruim 20.000 stemmen (0,9 procent) ongeldig verklaard.

Beeld getty

1 oktober 2017, 20:39

844 gewonden

Het aantal gewonden in Catalonië is verder opgelopen tot 844. De meeste gewonden vielen in Barcelona, aldus het Catalaanse ministerie van Gezondheidszorg. Na sluiting van de stembussen om 20.00 was er sprake van 761 mensen met letsel dat medische behandeling noodzakelijk maakte.

Een Catalaanse man tussen de Spaanse politie in Sant Julia de Ramis. Beeld getty

1 oktober 2017, 20:32

Oproep tot de-escalatie

Europese parlementariërs hebben na de omstreden volksraadpleging over onafhankelijkheid van Catalonië bij de autoriteiten in Madrid en Barcelona aangedrongen op conflictbeheersing. 'Ik wil me niet met de binnenlandse politiek van Spanje bemoeien, maar wat er zondag in Catalonië is gebeurd, dat keur ik ten stelligste af', aldus Guy Verhofstadt, de Belgische voorzitter van de liberale EU-fractie. 'Het is de hoogste tijd voor de-escalatie.'

Verhofstadt verweet de Catalaanse regering een 'zogenaamd referendum' te hebben doorgezet in de wetenschap dat 'slechts een minderheid zou meedoen omdat 60 procent van de Catalanen tegen afscheiding is'. Aan de andere kant heeft volgens hem de federale overheid 'geweld gebruikt dat niet in verhouding staat' terwijl het in de Europese Unie goed gebruik is 'oplossingen te vinden door politieke dialoog en respect voor de constitutionele rechtsorde.'

De Groenen in het Europarlement willen een bemiddelende rol van Brussel. 'De Europese Commissie moet beide partijen dringend aan de onderhandelingstafel brengen', schreven zich op Twitter.

Guy Verhofstadt. Beeld epa

1 oktober 2017, 18:45

Aantal gewonden loopt op

Catalaanse hulpdiensten schatten het aantal gewonden inmiddels op 761, waarvan twee ernstig. Zij raakten gewond tijdens betogingen bij stemlokalen, waar de politie en nationale garde Guardia Civil trachtten om een referendum over een onafhankelijk Catalonië af te breken. Hierbij werden onder meer wapenstokken en rubberkogels ingezet. Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken meldt dat zo'n twaalf agenten gewond raakten.

De Spaanse premier Mariano Rajoy noemde het referendum tijdens een persconferentie 'onwettig'. Hij wil dat Catalonië stopt met pogingen zich af te scheiden van Spanje. Rajoy verdedigt het harde optreden van de politie; de wet moet worden beschermd en daar helpt de politie bij. De premier wil de harmonie in Spanje snel herstellen, zegt hij.

De burgemeester van Barcelona vindt dat Rojay moet aftreden vanwege het 'lafhartige' optreden van de politie en de Guardia Civil.

De Spaanse premier Mariano Rajoy. Beeld afp

1 oktober 2017, 18:34

De stembussen in Catalonië zijn sinds 20.00 officieel gesloten. De regionale regering heeft laten weten die openingstijden niet te verlengen, ondanks ongeregeldheden bij veel stemlokalen. Mensen die in de rij staan, mogen hun stem nog wel uitbrengen, aldus een woordvoerder.

Van de zo'n 2300 stembureau's zijn er vandaag 319 door de politie gesloten, aldus de regionale overheid. Het is onduidelijk hoeveel mensen precies hebben gestemd. Met het tellen van stemmen wordt onmiddellijk begonnen.

1 oktober 2017, 18:30

Twijfel over democratie

In een uitgebreide reportage over de referendumdag van correspondent Maartje Bakker vertellen meerdere Catalanen over hun zucht naar onafhankelijkheid.

De 70-jarige Albert Ferris Pellicer was twintig jaar gastarbeider in Nederland en bij hem komen herinneringen uit de dictatuur van Franco weer naar boven. Ook hij is zondag gekomen om de politie tegen te houden, met een picknickmand op zijn rug. 'We leven onder een dictatuur. We wisten het niet, maar nu zijn we erachter gekomen', zegt hij. 'Ze sturen de gewapende macht op ons af. Maar wij zijn toch geen jihadisten? Het is een dictatuur, alleen wat zachter. We zijn pseudovrij, dat weten we nu.'

Lees de volledige reportage hier.

1 oktober 2017, 17:16

'Spaanse staat moet zich verantwoorden'

De Spaanse overheid zal zich tegenover internationale rechtbanken moeten verantwoorden voor het politiegeweld. Dat zei woordvoerder Jordi Turull van de lokale Catalaanse overheid vanmiddag tijdens een persconferentie. Zo'n 465 mensen zijn gewond geraakt tijdens botsingen met de Spaanse politie. De Spaanse overheid zette vandaag duizenden agenten in om het referendum over Catalaanse onafhankelijkheid tegen te houden. De agenten ontruimden met harde hand de stembureaus en confisqueerden de stembussen.

Turull zei te verwachten dat desondanks miljoenen mensen hun stem hebben kunnen uitbrengen. De stemlokalen zullen niet langer openblijven, maar de mensen die nog in de rij staan krijgen wel de gelegenheid om ook na 20.00 uur te stemmen. De woordvoerder kon nog niet zeggen hoe lang het zou duren om alle stemmen te tellen.

Oproerpolitie bij een stemlokaal in Sant Julia de Ramis. Beeld getty

1 oktober 2017, 16:40

Nederlandse politici reageren

Het geweld in Catalonië leidt ook tot verontwaardiging in het Nederlandse parlement. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt roept in een Tweet de Europese Commissie op om het harde politieoptreden te veroordelen. 'Jullie stilte is oorverdovend', schrijft hij aan Commissievoorzitter Juncker en vicevoorzitter Frans Timmermans.

GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik spreekt over een 'zwarte dag voor Spanje'. 'Politiegeweld is niet de oplossing, maar verscheurt het land.' Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren vindt het een 'zwarte dag voor de democratie'.

PVV-leider Wilders legt het Spaanse geweld uit als een falen van de EU. 'De EU anno 2017. Geweld tegen het eigen volk', twittert hij bij een foto van een botsing tussen oproerpolitie en Catalaanse stemmers.

De politie voert mensen weg van een stemlokaal in Sant Julia de Ramis. Beeld getty

1 oktober 2017, 16:20

Winst voor de Catalanen

Althans in het voetbalstadion. In een leeg Camp Nou heeft FC Barcelona met 3-0 gewonnen van Las Palmas. De club had de Spaanse voetbalfederatie verzocht om de wedstrijd uit te stellen vanwege de rellen rond het referendum, maar daar stemde de voetbalbond niet mee in. Daarom besloot Barcelona de wedstrijd zonder publiek te spelen. De openingsgoal was van de Catalaan Sergio Busquets. Vervolgens scoorde de Argentijnse Messi nog twee keer.

1 oktober 2017, 15:51

Haag van Catalaanse agenten

De NOS publiceert op Twitter beelden van een bijzonder moment. Een haag van Catalaanse agenten staat voor Catalaanse demonstranten. De agenten beschermen de Catalanen tegen de Spaanse politie. De Catalaanse politie hield zich vandaag veelal afzijdig terwijl de Guardia Civil het stemproces in de stemlokalen probeerde te verhinderen. Op andere beelden was al te zien hoe Catalaanse brandweermannen een beschermende rij vormen tussen de politie en demonstranten.

1 oktober 2017, 15:25

Beelden uit Catalonië

Op Twitter verschijnen veel filmpjes van het hardhandige politieoptreden in Catalonië. Hieronder vindt u een selectie. Het is moeilijk om de precieze herkomst van de beelden te verifiëren. Overigens zijn sommige stembureaus nog steeds geopend, zo is te zien in het onderste filmpje.

1 oktober 2017, 15:11

'Twaalf agenten gewond'

Bij clashes tussen de Spaanse politie en Catalaanse demonstranten zijn twaalf agenten gewond geraakt, melden de Spaanse autoriteiten. Het aantal gewonden onder de Catalanen zou zijn opgelopen tot 460, zo berichtte de burgemeester van Barcelona. De politie heeft tot nog toe drie mensen gearresteerd.

1 oktober 2017, 14:34

Wedstrijd FC Barcelona zonder publiek

De wedstrijd tussen FC Barcelona en Las Palmas is zojuist toch gestart. Barcelona had de Spaanse voetbalfederatie gevraagd de wedstrijd uit te stellen vanwege de rellen rond het referendum, maar dit verzoek werd niet gehonoreerd. De club heeft vervolgens besloten om de wedstrijd zonder publiek te spelen.

'FC Barcelona veroordeelt de gebeurtenissen van vandaag, waar veel burgers het recht op hun democratische vrijheid is ontnomen', meldt de club in een statement. 'Gezien de ernst van de rellen, is besloten de wedstrijd achter gesloten deuren te laten plaatsvinden. We hebben geen toestemming gekregen om de wedstrijd niet door te laten gaan.'

1 oktober 2017, 14:06

'Een miljoen stemmen zou succes zijn'

De Catalanen hebben hun verwachtingen bijgesteld naar beneden. Aanvankelijk hoopte de Catalaanse regering zo'n twee miljoen stemmen op te halen in het referendum over onafhankelijkheid. Maar veel stemlokalen worden gesloten door de Spaanse politie en stembussen worden in beslag genomen. Jordi Sànchez, voorzitter van de Nationale Catalaanse Vergadering, zei tegen Spaanse media dat hij een miljoen uitgebrachte stemmen een heel groot succes zou vinden.

In totaal zijn er 5,3 miljoen stemgerechtigde Catalanen. Maar door het Spaanse ingrijpen en technische tegenslagen bij de stembureaus kunnen veel mensen hun stem niet uitbrengen.

Spaanse nationalisten demonstreren in Barcelona voor de eenheid van Spanje en tegen het Catalaanse referendum. Beeld photo_news

1 oktober 2017, 13:19

'Ruim driehonderd gewonden'

Het aantal mensen dat verwondingen heeft opgelopen bij confrontaties met de politie, loopt inmiddels in de honderden, melden de Catalaanse autoriteiten. Zeker 337 mensen zouden door het politieoptreden gewond zijn geraakt. Er zijn duizenden Spaanse agenten naar Catalonië gestuurd om het referendum te verhinderen. De Spaanse overheid beschouwt de stembusgang als illegaal.

Catalanen demonstreren tegen de Spaanse politie en voor een referendum voor onafhankelijkheid van Catalonië. Beeld getty

1 oktober 2017, 12:42

Optreden politie is 'proportioneel'

De Spaanse politie heeft 'ferm en proportioneel' opgetreden tegen de Catalaanse poging om te stemmen over onafhankelijkheid. Dat zegt de Spaanse vicepremier Soraya Saenz de Santamaria. Ze stelt dat de politie professioneel en proportioneel handelt en niet achter stemmers aanzit, maar enkel het refererendummateriaal in beslag neemt. Volgens de Spaanse autoriteiten is er geen sprake van een referendum. De vicepremier: 'Er is geen referendum, zelfs niet iets wat er op lijkt.'

Een Catalaanse vrouw brengt haar stem uit in een stembureau in Barcelona. Beeld epa
De Spaanse politie treedt op in Barcelona om te voorkomen dat Catalanen stemmen over onafhankelijkheid. Beeld epa

1 oktober 2017, 12:04

Onze correspondent: 'Er wordt gestemd'

'Er wordt nog gestemd', vertelt onze correspondent Maartje Bakker telefonisch vanuit Barcelona. Ze is in de wijk Eixample en pendelt de hele dag tussen een viertal stembureaus. 'Ik heb gezien dat de politie bij twee stemlokalen de stembussen meenam. Mensen gingen voor de deur zitten. Ze lieten zich pas wegvoeren toen de politie begon te sjorren. Bij het eerste lokaal waar ik was, gedroeg de politie zich nog best netjes. Bij het tweede lokaal zag mijn fotograaf dat de politie op mensen schoot met rubber kogels. Ik was op dat moment binnen met het hoofd van het stembureau aan het praten. De fotograaf heeft foto's van iemand die in zijn oog is geraakt. Ik heb een afdruk van zo'n rubber kogel op iemands been gezien. Mensen werden met ambulances afgevoerd.'

Bakker vertelt dat bij twee andere stembureaus de politie nog niet heeft ingegrepen. Ze verwacht dat de politie aan het eind van de dag, wanneer de meeste mensen naar huis zijn, alsnog de stemmen in beslag zal nemen. De Catalanen moeten improviseren om mensen te kunnen laten stemmen. Omdat een speciale app voor identificatie niet meer werkt, zijn stemlokalen overgegaan op het noteren van id-nummers van mensen. De Catalanen zijn vastberaden om aan het eind van de dag de onafhankelijkheid uit te roepen, zegt Bakker. 'De mensen in de stembureaus zeggen tegen mij: we wisten niet dat we in een dictatuur leefden, nu weten we het wel.'

De spaanse politie staat opgesteld voor een sportcentrum waar de Catalaanse president Puigdemont van plan was zijn stem uit te brengen. Beeld epa

1 oktober 2017, 11:38

FC Barcelona vraagt om afglasten wedstri

De Catalaanse voetbalclub FC Barcelona heeft de Spaanse voetbalbond gevraagd de wedstrijd van vanmiddag tegen Las Palmas af te gelasten. De wedstrijd staat gepland om 16.15 uur. De club wil niet spelen nu de Catalanen door de Spaanse politie met harde hand worden verboden om te stemmen over onafhankelijkheid. De politiek van het referendum heeft ook haar weg gevonden naar het voetbalveld. De club Las Palmas heeft vandaag kleine Spaanse vlaggetjes op haar tenues genaaid.

Barcolan-ster Lionel Messi wordt omhelsd door een fan. Beeld afp

1 oktober 2017, 11:25

Hardhandige ontruiming

De Spaanse nieuwssite Eldiario.es deelt op Twitter beelden van de hardhandige ontruiming van het Pau Claris-instituut in Barcelona. Catalanen hebben zich verschanst rond het stemlokaal en weigeren te vertrekken. De politie grijpt hard in.

1 oktober 2017, 11:05

'Spaanse politie handelt professioneel'

De Spaanse politie handelt 'professioneel' bij het ingrijpen in het Catalaanse referendum. Dat zegt Enric Milllo, de afgevaardigde van de Spaanse overheid in het noordoosten van Spanje. Hij heeft de Spaanse nationale politie en de Guardia Civil, de oproerpolitie, bedankt voor hun inzet om 'de veiligheid en rechten van alle Catalanen te garanderen'. De stembusgang is geen geldig referendum, mag zelfs de naam referendum niet dragen, benadrukte Millo.

Een woordvoerder van de Catalaanse lokale overheid spreekt van 'repressie' en stelde dat Millo zou moeten aftreden vanwege het harde politieoptreden. Ooggetuigen zeggen dat de politie met rubber kogels heeft geschoten op demonstranten bij een stemlokaal in Barcelona. Bij de confrontaties tussen politie en demonstranten zouden vooralsnog enkele tientallen mensen gewond zijn geraakt.

Beeld ap

1 oktober 2017, 10:41

Rubberen kogels

De Spaanse politie heeft met rubberen kogels op Catalaanse demonstranten geschoten bij een stemlokaal in Barcelona, meldt persbureau AP. De politie loste de schoten tijdens een poging door een barricade van demonstranten te breken. De actievoerende Catalanen probeerden de politieauto's, met daarin geconfisqueerde stembiljetten, tegen te houden.

De Spaanse overheid heeft de Guardia Civil, de nationale Spaanse politie, opdracht gegeven de stembusgang in Catalonië een halt toe te roepen. Volgens Catalaanse bronnen zijn tot nog toe 38 mensen behandeld aan lichte verwondingen.

De Spaanse politie valt een stemlokaal binnen in Sarria de Ter, de Catalaanse president zou hier zijn stem uitbrengen. Beeld afp

1 oktober 2017, 10:35

Catalaanse ziel is toe aan vrijheid

Het vuur van de Catalaanse onafhankelijkheid brandt pas sinds enkele jaren. Wat heeft het zo doen oplaaien? Maartje Bakker, onze correspondent in Spanje, legt het uit.

Catalonië heeft eigenlijk alles wat een land nodig heeft. Zee, rivieren, bergen. Een stad, Barcelona, die wereldser en charmanter is dan welke Spaanse stad ook. Toeristen die met klinkende munt betalen voor hun verlangen naar strand en zon. Voedingsmiddelen- en metaalindustrie en het grootste petrochemisch complex van heel Zuid-Europa. Een van de beste voetbalclubs ter wereld. En inwoners die de geestesgesteldheid hebben om een land te laten ontstaan: een sterk zelfbewustzijn en een ongelooflijke koppigheid.

Voltaire schreef in 1751 al over de Catalanen: 'De overvloed en de heerlijkheden hebben de inwoners niet zachter gemaakt, integendeel; ze zijn altijd oorlogszuchtig geweest; maar ondanks hun moed en hun extreme liefde voor de vrijheid zijn ze onderdrukt, te allen tijde.'

Toch klinkt de luide roep om een onafhankelijke staat nog maar betrekkelijk kort. Tussen 2010 en 2013 is het aandeel Catalanen dat voor de onafhankelijkheid is, sterk gestegen: van 20 naar 50 procent.

Lees hier het hele stuk (+) van Maartje Bakker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden