Teruglezen - 6.474 aangiftes tegen Wilders; rommelig aangifteproces

6.474 mensen hebben in 2014 aangifte gedaan tegen Geert Wilders, maar het aangifteproces verliep rommelig. Dit valt op te maken uit verklaringen die maandag werden voorgelezen tijdens de eerste dag van de zwaarbeladen inhoudelijke behandeling van de strafzaak tegen PVV-voorman in de zwaarbeveiligde rechtbank op Schiphol.

Wilders moet zich verantwoorden voor twee uitspraken over Marokkanen die hij deed bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2014, maar liet zich niet in de rechtszaal zien. Lees hier de eerste zittingsdag terug.

Advocaat Gert Jan Knoops in de rechtszaal van de rechtbank op Schiphol voor de zaak Wilders. Beeld anp

De verdediging heeft een rapport van de Amerikaanse professor Guiora, expert in vrijheid van meningsuiting, toegevoegd aan het dossier.

Op donderdag en vrijdag zullen getuigen-deskundigen Paul Cliteur en Tom Zwart op verzoek van de verdediging worden gehoord.

Daarmee is de eerste dag van het proces-Wilders afgelopen. Donderdag gaat de inhoudelijke behandeling verder.

Beeld anp

Er hebben in 2014 6.474 personen aangifte gedaan tegen Geert Wilders.

35 aangevers zijn nader ondervraagd bij de rechter-commissaris. De eerste 15 waren door de verdediging geselecteerd. Daaruit rees een beeld van gesjoemel met aangiftes. Uit de overige aangiftes heeft de rechtbank vervolgens zelf twintig personen willekeurig gekozen. Het gaat daarbij om wat jongere personen. De verdediging had vooral oudere allochtone mannen geselecteerd, sommigen dachten dat het om verkiezingen ging of herkenden hun handtekening niet.

Een Marokkaans-Nederlandse vrouw verklaarde: 'Waarom zouden er minder van mij moeten zijn?' Een andere vrouw: 'Ik ben trots op Nederland en ik voelde me weggezet als een paria.' Ze was geëmotioneerd tijdens het verhoor. Velen voelden zich persoonlijk gediscrimineerd. 'Mijn haren gingen overeind staan. Ik voelde me gediscrimineerd. Dit ging zover, ik moest een signaal afgeven.'

De rechter schetst een rommelig aangifteproces. Verschillende groepen mensen zijn vanuit de moskee naar het politiebureau gegaan. Daar heeft de politie vaak aantekeningen gemaakt – omdat velen niet goed Nederlands spraken – waarna iemand een handtekening onder de aangifte heeft gezet.

Deze personen voelden zich 'boos, ziek', ze vonden dat ze 'iets' moesten ondernemen omdat 'Wilders ons moet respecteren'. Wilders had het 'gemunt op alle Marokkanen' en daarom voelden deze personen zich gediscrimineerd.

Sommige aangevers konden achteraf tijdens verhoren maar moeilijk toelichten waarom ze aangifte hadden gedaan. Ze dachten dat ze moesten stemmen voor verkiezingen, anderen kenden Wilders niet eens of hadden geen idee waar ze voor getekend hadden. 'Ik wil gewoon rust.'

Beeld anp

De rechter beschrijft het proces van aangiftes. In totaal zijn er meer dan 6.400 aangiftes gedaan.

Diverse politiebureau's hebben standaardformulieren gebruikt waarbij personen konden kiezen voor welke uitspraak ze aangifte wilden doen: die op 12 maart in Loosduinen of 19 maart in het Haagse café De Tijd.

Bij één formulier was praktisch alles al ingevuld: waarom de aangifte wordt gedaan, op welke grond, waarom Wilders moet worden vervolgd. Personen hoefden enkel hun personalia achter te laten.

Veelal, zo zegt de rechtbank, is geen persoonlijke motivatie toegevoegd. Bij diegenen die dat wel deden is het vrij algemeen. 'Ik voel me niet meer veilig op straat of in Nederland.' 'De kinderen zijn bang, ze vragen zich af of ze terug moeten naar Marokko.' Sommigen verwijzen naar discriminatie op straat. Enkelen zijn heel persoonlijk.

Beeld anp
Beeld ap

De Raad voor Rechtsbijstand heeft vrijwel alle verzoeken van benadeelden in het Wilders-proces afgewezen. Zij krijgen dus geen rechtsbijstand, hoewel het Openbaar Ministerie dat eerder toejuichte. Lees hier hoe dat zit.

De rechter leest ook verschillende getuigenverklaringen voor over de verkiezingsavond van 19 maart 2014 waarbij Wilders zijn beruchte uitspraken herhaalde.

Vele getuigen melden dat PVV-medewerker Tim Vermeer de zaal vooraf instrueerde om 'minder, minder' te roepen. Voor de aanwezigen was niet duidelijk waarom zij dat moesten roepen.

Uit de getuigenverklaringen blijkt verder dat er op verschillende momenten in de week voorafgaand aan de verkiezingsavond binnen de PVV is gesproken over de speech.

Sommige beleidsmedewerkers herinneren zich dat het idee was dat de speech de aandacht moest gaan trekken. Er waren verschillende versies, voor verschillende scenario’s. Voor de meeste getuigen was duidelijk dat er een opmerking over Marokkanen zou komen.

Advocaat Geert-Jan Knoops komt aan bij de rechtbank op Schiphol voor de zaak Wilders. Beeld anp

Volgens advocaat Geert-Jan Knoops is de beslissing van zijn cliënt om niet in de rechtszaal te verschijnen niet verstandig, maar wel in lijn met zijn standpunt. De loop van het proces zal er waarschijnlijk niet door veranderen, denkt Knoops. Hij verwacht hier geen strafverzwaring door. En ook zonder Wilders kan het advocatenteam prima zijn werk doen, verzekerde hij.

Advocaat Geert-Jan Knoops installeert zich in de rechtbank op Schiphol. Beeld anp

De voorzitter van de rechtbank leest een aantal getuigenverklaringen voor.

De verklaring van oud PVV-Kamerlid Joram van Klaveren:
'De hele dag ging het in Loosduinen over Marokkanen. "Kon ik het wel zeggen?" vroeg Wilders achteraf.'

De verklaring van oud-PVV Kamerlid Louis Bontes:
'Het kwam ad hoc tot stand. Er wordt binnen de PVV niet altijd over dit soort opmerkingen nagedacht. Ik heb de laatste jaar de PVV zien verschuiven. Eerder werd altijd het onderscheid gemaakt tussen de religie Islam en de personen. Het was een slip of the tongue, maar Geert gaat dan niet meer terug.'

De verklaring van Tim Vermeer, beleidsmedewerker PVV:
'Het viel voor mij uit de lucht. Het is politiek. Met elke uitspraak wil je stemmen winnen.'

De verklaring van Paul Beliën, tekstschrijver van Wilders:
'Het was niet nieuw voor mij, hij bedoelde criminele Marokkanen. De media hebben dit groot gemaakt. Het leek me minder handig om voor Europese Verkiezingen het over Marokkanen te hebben. Maar hij is de baas, hij hoeft niet te luisteren.'

De rechter benadrukt na elke verklaring dat hij graag de reactie van Wilders had willen horen maar dat deze afwezig is.

Joram van Klaveren Beeld anp
Louis Bontes Beeld anp

In de rechtszaal is veel pers aanwezig, ook buitenlandse journalisten uit onder andere Duitsland en de Verenigde Staten.

Er is een handvol supporters van Wilders naar de rechtbank gekomen. Een van hen draagt een plakkaat met de tekst: 'Omleiding, parlement via Schiphol', een verwijzing naar de locatie van het proces.

Journalisten horen volgens deze mensen bij de 'leugenpers' die 'liegen omdat ze het publiek permanent een deel van de waarheid onthouden.'

Beeld anp

Wilders' advocaat Geert Jan Knoops begint met het voorlezen van een verklaring waarom Wilders afwezig is. Daarin zegt Wilders: 'Ik laat mij door niemand het zwijgen opleggen. Maandag begint het proces tegen vrijheid van meningsuiting. Tegen een politicus, door de politieke elite. Dat is een gotspe. Nederland is geen vrij land meer maar een dictatuur. Dit is een politiek proces. Daar weiger ik aan mee te werken. Ik voer politieke discussies in het parlement, niet in de rechtbank.'

'Ik word al 12 jaar beveiligd, maar ik zal altijd mijn mening blijven geven. Niemand houdt me tegen, ik zal nooit zwijgen. Ik wens mijn advocaat veel succes.'

Opvallend is dat advocaat Knoops een nadrukkelijk verschil maakte tussen de verklaring van Geert Wilders en hoe de verdediging daar tegenaan kijkt. Knoops zei niet dat hij de afwezigheid van Wilders begrijpt, hij noemde het 'zijn recht'.

De officier van justitie reageerde ook op de afwezigheid van Wilders: 'We hadden het beleefd gevonden als we dit van verdediging zelf hadden gehoord en niet via de krant. Eerder was Wilders er wel, nu het voor het echie is, knijpt hij ertussenuit.'

Beeld anp

In 2010 werd Wilders ook al eens vervolgd voor beledigen en aanzetten tot haat en discriminatie. Toen werd hij vrijgesproken. Want, oordeelden de rechters, de uitspraken die de politicus deed over het stoppen van 'de tsunami van islamisering', waren 'kwetsend en schokkend', maar wel 'toelaatbaar' in het publieke debat. Ze waren gericht tegen een religie, en niet tegen een groep mensen.

Ditmaal zijn de uitspraken wel gericht tegen een groep: Marokkaanse Nederlanders. Wat kunnen we dit keer verwachten? Lees hier meer. (+)

Wilders verscheen in september nog in de rechtszaal. Beeld anp

De eerste dag van de inhoudelijke behandeling van de rechtszaak tegen Wilders wordt live uitgezonden. U kunt livestreams op internet vinden, onder andere bij de NOS en bij RTL Nieuws.

De zaak draait om twee uitspraken die Wilders deed tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2014. Op campagne op de markt in Den Haag zei hij dat hij 'een stad met minder lasten en als het even kan wat minder Marokkanen' wilde. Een week later, op de verkiezingsuitslag, vroeg hij aan een zaal vol PVV-aanhangers of ze meer of minder Marokkanen wilden. 'Minder! Minder! Minder!', scandeerde de zaal vervolgens. Waarop Wilders zei: 'Dan gaan we dat regelen.'

In de daaropvolgende periode werden in totaal ruim 6.400 aangiften tegen Wilders gedaan. De PVV-voorman wordt nu vervolgd voor groepsbelediging en het aanzetten tot haat en discriminatie.

Vandaag, op de eerste zittingsdag, worden de feiten besproken waarvan Wilders wordt verdacht.

Geert Wilders is zelf niet aanwezig bij zijn proces. In een open brief in het AD noemt de PVV-leider het een 'politiek proces' en een 'proces tegen de vrijheid van meningsuiting'. 'Ik weiger daaraan mee te werken.'

Wilders kan maximaal twee jaar cel krijgen, maar een boete of werkstraf ligt volgens deskundigen meer voor de hand.

Beeld anp
Maart 2014: Bij een politiebureau in Amsterdam wordt aangifte gedaan tegen Geert Wilders door mensen die zich gediscrimineerd voelen door zijn uitspraken. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden