Terugkijken

'Niets is moeilijker dan om over middelmaat te schrijven', citeert Arnon Grunberg deze maand Gustave Flaubert in Filosofie Magazine. Het citaat kan ik zo gauw nergens terugvinden, maar het verklaart misschien wel waarom ook afgelopen jaar zoveel buiten beschouwing bleef in deze rubriek. Je kunt niet álles zien, maar los daarvan is de vraag soms ook niet of iets goed of slecht, mooi of lelijk was, maar of er ook een gefundeerd, graag scherp en liefst leesbaar stukje in zit. Ziedaar het dagelijkse dubben van de betaalde bankwerker.


Lang niet altijd slaagde ik; een onnavolgbare vergissing in een naam of titel was snel gemaakt, en nog afgedrukt ook. Nu we toch met wijsheden strooien: 'Alleen een middelmatige schrijver is altijd op zijn best', aldus Somerset Maugham.


Omdat dit het laatste reguliere tv-stukje van dit jaar is, rest de vraag: heb ik iets gemist, wat is me bijgebleven?


In mijn hoogstpersoonlijke TV-canon van het jaar zet ik een paar beelden bij. Ten eerste de maar matig opgemerkte reconstructie die misdaadverslaggever John van den Heuvel in de zomer voor SBS maakte van de ontvoering van Gerrit-Jan Heijn. Het was (anders dan het smakeloze gezeul met de melaatse Joran van der Sloot) bijzonder, omdat voor het eerst de ontvoerder, wijlen Ferdi Elsas, langdurig in beeld sprak over de zaak, zij het niet tegen een interviewer, maar tegen zijn politieverhoorders. Niet alleen kreeg de dader van de meest geruchtmakende ontvoeringszaak eindelijk een ander gezicht dan die ene vage ANP-foto waarmee we het decennia moesten stellen, ook was indringend te zien hoe een bekentenis werd afgetroggeld, en hoe hij daarna leek op te gaan in zijn rol bij de politiereconstructie. Dexter bestond echt.


Onthullender en schokkender was de via WikiLeaks uitgelekte video waarop Amerikaanse militairen in Bagdad twaalf onschuldige Iraakse burgers neermaaiden als in een computergame. Indringender is de waanzin van de oorlogsdeelname niet in beeld gebracht.


Van geheel andere orde is de ode die ik meermaals heb willen brengen aan Taarten van Abel, het meeslepende VPRO-jeugdprogramma waarin bakker Siemon de Jong met kinderen bijzondere taarten bakt en even bijzondere gesprekken voert. Al veelgeroemd, en bekroond, maar nog niet door mij. Hierbij hersteld.


Het gekste tv-moment maakte ik zelf live mee, in De wereld draait door. Aan tafel sprak Matthijs van Nieuwkerk met de 100-jarige schrijver Hans Keilson, bejubeld in de Amerikaanse pers. Van Nieuwkerk vroeg hoe hij zou reageren als hij de Nobelprijs zou winnen, en een podium werd opgeroepen onder de luide aanhef: 'Hier is¿ Hans Keilson!'


Op die naam legde Van Nieuwkerk extra nadruk, zoals dat hoort op prijzengala's. Het wonderlijke: direct na die stemverheffing van Van Nieuwkerk begon het DWDD-publiek te klappen. Zo ver heeft televisie ons dus al in de greep: wij kwispelen als circushondjes bij elke stemverheffing, ongeacht de boodschap.


Mijn conclusie van een jaar zapservice: televisie kijken moet je leren. Niemand heeft het ons ooit bijgebracht. Wie de ogen opent, ziet dat niets is wat het lijkt. Komend jaar wordt het jaar van de ontmaskering. Om de filosofen Pauw & Witteman te citeren: 'Blijf wakker. Tot straks, in het nieuwe jaar.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden