Terugkijken Volkskrantdebat: ook bij runners-up klinkt Turkije-rel door

Volkskrant op Zondag

Hoe moet Nederland omgaan met de diplomatieke aanvaring met Turkije? Welke kant moet het op met Nederland na de verkiezingen? Tijdens het Volkskrantdebat in de Rode Hoed in Amsterdam gingen de nummers twee van de grootste politieke partijen met elkaar in debat.

Renske Leijten (SP), Mona Keijzer CDA), Khadija Arib (PvdA), Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD), Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) en Stientje van Veldhoven (D66). Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het CDA doorbreekt de politieke eensgezindheid tegenover Turkije. De partij wil het associatieverdrag van de Europese Unie met Turkije opzeggen. Dat maakt het volgens het CDA makkelijker om een eind te maken aan de dubbele nationaliteit. Nederlandse jongens van Turkse afkomst hoeven dan niet meer in Turkije in militaire dienst. Bovendien kunnen Nederlanders van Turkse afkomst dan worden verplicht te integreren.

CDA-leider Sybrand van Haersma Buma koos deze opstelling in het tv-programma Buitenhof en Mona Keijzer herhaalde de opstelling in het Volkskrantdebat in de Rode Hoed in Amsterdam. Het CDA maakt de Turkijerel daarmee inzet van de verkiezingen. Maar Keijzer gaat een stapje verder. 'Er is een streep in het zand getrokken. Die moet in beton gegoten.'

Dat debat werd gevoerd tussen de 'runners up', de nummers twee van de zes grootste partijen in de Tweede Kamer. Dat zijn toevallig allemaal vrouwen: Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD), Khadija Arib (PvdA), Renske Leijten (SP), Mona Keijzer (CDA), Stientje van Veldhoven (D66) en Kathalijne Buitenweg (GroenLinks).

Buitenweg trad aan als vervanger voor Fleur Agema (PVV) die op het laatste moment verstek liet gaan. Zij laat de campagne verder helemaal over aan lijsttrekker Geert Wilders 'wegens de escalaties bij het Turkse consulaat van afgelopen nacht en de onder spanning staande internationale betrekkingen met Turkije'. De ChristenUnie is weliswaar groter dan GroenLinks in de Tweede Kamer en was dus aan de beurt om in te vallen, maar deze partij eerbiedigt de zondagsrust.

De andere deelnemers aan het debat handhaven hun steun voor de lijn van het kabinet tegenover Turkije. Zij pleiten ervoor het hoofd koel te houden. Buitenweg noemt het 'onbeschoft' dat toch een Turkse minister het land binnenkwam ondanks het uitdrukkelijke verzoek niet te komen. Leijten noemt het 'ronduit kinderachtig' dat een aantal auto's vanuit Duitsland Nederland binnenreed om de Nederlandse autoriteiten te misleiden in welke de minister zou kunnen zitten.

SP gaat voor inkomensverschillen

Gevraagd naar de prioriteit voor de komende kabinetsperiode, deed Leijten een opmerkelijke keuze. De SP-zorgwoordvoerder in de Tweede Kamer noemde niet het zorgfonds. De SP voert al een jaar campagne voor een zorgfonds, een nationale uitvoerder van de zorgverzekering die de zorgverzekeraars moet vervangen. Nee, Leijten noemde het veel traditionelere 'verkleinen van inkomensverschillen' als prioriteit. '400 duizend kinderen groeien in armoede op.' Ze noemt ook het onderwijs als emancipatiemotor.

D66 en GroenLinks wisselden bij de vraag naar de prioriteit van rol. Normaliter is onderwijs voor D66 voorop, maar Van Veldhoven trapte af met het halen van de klimaatafspraken uit Parijs. Daarmee maaide zij het gras voor de voeten van Buitenweg weg. Die noemde prompt 'gelijke kansen voor kinderen' door goed onderwijs en kinderopvang, naast het traditionelere milieubeleid dat GroenLinks voorstaat.

Hennis ziet een 'stabiel en veilig Nederland' als prioriteit. Arib kiest voor de PvdA ouderenzorg als speerpunt. 'We zijn er niet in geslaagd fatsoenlijke zorg voor iedereen neer te zetten.' Als voorzitter van de Tweede Kamer krijgt zij donderdag een coördinerende rol bij de kabinetsformatie. Dan overleggen de leiders van de nieuw gekozen fracties over de aanwijzing van een 'verkenner'. 'Als het echt om de macht gaat zoals bij kabinetsformaties, gaat het altijd om mannen.' Slechts één keer was een vrouw bij de kabinetsvorming betrokken - afgezien van de koningin. Dat was in 1998 toenmalig D66-leider Els Borst als informateur samen met Wim Kok (PvdA) en Gerrit Zalm (VVD). Daar kwam het kabinet Kok II uit voort. Volgens Arib zou het een goede zaak zijn als ook nu een vrouw wordt betrokken bij de informatieperiode en de formatie. 'Keus genoeg', zei ze met een armzwaai naar haar debatpartners.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.