Terugkeer van de Evil Superstars

Een broekie van 15 was Tim Vanhamel toen hij in de jaren negentig toetrad tot de Evil Superstars, de Belgische band die legendarisch zou worden. Vrijdag treden ze nog één keer op.

Beeld Imagedesk / Goedefroit Music

Het was groot Belgisch popnieuws, afgelopen zomer. De Evil Superstars, dé Belgische cultband uit de jaren negentig, zou in een hoogwaardige reünie bijeenkomen en wel voor een groot optreden op festival Pukkelpop. De show zelf was een verademing, volgens iedereen die er bij was, inclusief de dienstdoende muziekpers. 'Een glorieuze terugkeer', werd unaniem vastgesteld. Weekblad Humo schreef: 'Superstars zien, en dan naar huis.'

Het is voor festival Le Guess Who? te hopen dat dat laatste advies niet wordt opgevolgd als de Evil Superstars vrijdag aantreden voor een Nederlandse herhaling van de comebackshow. Maar ontroerend waren dit soort reacties wel, zegt gitarist Tim Vanhamel (37) te Antwerpen, afgelopen vrijdagmiddag. 'Goh, ja, het voelde goed. Dat het kennelijk nog zo leefde, wat wij met dat bandje hadden gedaan. En het rare was: we hadden al twee shows gegeven, maar dat was kennelijk niet zo opgevallen.'

Dat waren typische Evil Superstars-optredens, Vanhamel moet het toegeven. Bij een eerste optreden vertolkte de band in oude bezetting één nummer van een uur, een cover van het volgens Vanhamel en zanger Mauro Pawlowski briljante nummer Jerusalem van de doommetalband Sleep. Een tweede show betrof een langgerekte improvisatie op 'kosmische synthesizers', in het Brusselse podium Ancienne Belgique.

Inderdaad: de Limburgse Evil Superstars maakten het de fans in de jaren negentig graag lastig en eigenlijk doen ze dat nog altijd. 'Tegendraads. Altijd saboteren hè. Dat hoorde bij ons, en bij de Belgische pop van de jaren negentig. De gewone popsongs waren in die tijd bijna een soort bastaardkinderen. Ze waren er wel, maar je maakte ze liever niet.'

Muziek van onontkoombare soort

De Belgische gitaarrock explodeerde midden jaren negentig, met bands als dEUS, Metal Molly en Zita Swoon. De golf van dwarse en kunstzinnige gitaarpop die vanaf de plaat Worst Case Scenario van dEUS ook Nederland binnen kwam zetten, was van de onontkoombare soort. 'Zo voelden wij het zelf ook', zegt Vanhamel. 'We hadden het idee dat in België in die jaren een frontlinie werd gelegd: let's storm the world. Let wel: wij keken in die jaren nog vaak naar Nederland, we waren fan van Betty Serveert en Urban Dance Squad. Maar nu ging bij ons iedereen muziek maken, met het idee: zie je, het kán. Wat dEUS doet, kunnen wij ook.'

In de Limburgse gemeente Heusden-Zolder, even onder Peer, bracht de gitarist en zanger Mauro Pawlowski - type getergd genie - een band samen onder de ambitieuze naam Evil Superstars, al in 1992. Vanhamel: 'Het waren direct lokale helden, ook die van mij. En de band won in 1994 de Humo Rock Rally. Zo werd de band ook heel snel nationaal bekend.'

Intussen zat Tim Vanhamel volgens zichzelf 'zeer serieus en gepassioneerd' met de gitaar op schoot, vanaf zijn 13de. 'Ik was bezig met vreemde en ingewikkelde muziek. Met Frank Zappa, jazz en avant-garde.' Vanhamel was een onmiskenbaar talent, dat dan ook werd gespot door de gelijkgestemde jongens van de Evil Superstars, die in 1994 zonder gitarist kwamen te zitten.

Leerschool

Vanhamel werd gevraagd en zo trad hij als 15-jarig kereltje een van de veelbelovendste bands van België binnen. Krankzinnig jong. 'Och, ik was tien jaar jonger dan de rest. Dat ben ik nog altijd hè? Maar het leeftijdsverschil vervaagt als je ouder wordt. We zitten nu allemaal in dezelfde zinkende sloep, nietwaar? Maar zeker, het was spannend, gevraagd worden door voor mij al heel grote mannen.'

Drummer Dave Schroyen werd Vanhamels mentor. 'Ik zat vaak bij hem op de kamer, plaatjes luisteren. Hij draaide Japanse avant-garde, dwarse rock van bands als The Jesus Lizard, elektronische muziek, funk én Prince. Een leerschool, die mij naar het hogere plan moest tillen.'

De band ging de studio in en nam in 1996 de debuutplaat Love Is Okay op, met recalcitrant rockende nummers als Satan Is in My Ass. Beukende rockriffs, panikerende schreeuw- en metalzang, tóch een pakkend refreintje, jazzloopjes, doowop-koortjes en een rammende, ontstemde piano: echt zo'n fijn Belgisch kunstzinnig poplied uit die tijd. Vanhamel: 'Ja, popmuziek met een stoorzender, dat was toen bon ton. Dat hadden veel Belgische bands in de jaren negentig: er moest iets van surrealisme en Belgisch absurdisme in doorklinken. Krrt, kléng, klabam, en het liefst met een valse saxofoon.

'Nee, wij gingen geen gelikte popsongs schrijven, zo veel was duidelijk. Maar we dachten echt dat we de popmuziek van de toekomst aan het maken waren. Waar we heel groot mee konden worden, zelfs al wílden we dat niet: dat ging weer helemaal tegen onze anticommerciële en antimarketing-mentaliteit in natuurlijk.'

Tim VanhamelBeeld anp

Platencontract

Maar hard ging het voor de Superstars tegen wil en dank. 'We tekenden een platencontract bij het grote label A&M Records. Het was nog de tijd van de dinosauriërs en de grote budgetten. Het betekende echt wat. En ik dacht, nog steeds een jochie: O yeah, nu gaan we de wereld veroveren, we gaan spelen in Engeland. Nu gaat het gebeuren.'

Evil Superstars ging op tournee in het Verenigd Koninkrijk, met de grote rockband Placebo. Dat was toch wel wat confronterend, zegt Vanhamel. 'Ik dacht destijds, en volgens mij dachten we het allemaal: die muziek die wij maken, dat is het beste wat er is. Wat wil je nog meer, als publiek? Het is futuristisch, progressief, wild, met toch veel popgevoel. En dan gebeurde er live ook nog wat bij ons: alles knalde, op het podium. Mauro was uitgegroeid tot een geweldige showman. Deze muziek móést worden ontdekt door een heel groot publiek, daarvan waren we overtuigd.

'En toen zagen we die jongens van Placebo, met die strakke zwarte pakken en die goede looks van ze. O, wacht even, dachten we, wat krijgen we hier nu op ons bord geschoven? Dit is toch wel wat anders. Die jongens pakten hun publiek in en ik vond het ook echt, euh... heel goed. Ik merkte dat ik zelf ook graag bij een band stond te kijken die me de haren naar achteren speelde. En ik realiseerde me dat de wereld misschien toch niet zo klaar was voor de Evil Superstars als wij zelf dachten.'

De band nam nog een plaat op, in 1998: Boogie-Children-R-Us. En daarna trok Mauro er eigenhandig en abrupt de stekker uit. 'Hij was niet het type dat zich door een platenmaatschappij liet vertellen dat zijn band eens wat hits moest gaan schrijven. Hij kon het wel. Een popliedje als It's a Sad Sad Planet uit 1998, waarmee we ook echt wel bekend werden, schudde hij er zo uit. Maar het grote kunstenaarschap van Mauro, zijn muze, zat dat soort flashy popsongs in de weg.' Daar stond Vanhamel dan, 18 jaar, en al een grote bandgeschiedenis achter de rug. 'Ik begreep het, stond er ook achter, maar ik had graag nog vier jaar willen doorgaan.'

Tip Julia Holter

Op Julia Holters vierde album Have You in My Wilderness laat ze horen dat rijk gearrangeerde liedjes met veel strijkers niet per se gezwollen klinken. Holters teder geconstrueerde muziek heeft een melancholie die mild stemt. Er waren al vergelijkingen met Kate Bush. Niet dat ze zich in hetzelfde muzikale idioom begeeft, maar ze heeft het zelfde talent om met een eigen geluid dat zich weinig aantrekt van conventies een breed publiek aan te spreken.

Julia Holter, donderdag, Janskerk.

Wonder

Niet dat het met de carrière van Vanhamel nu ook gedaan was, integendeel. Hij trad in dienst bij dEUS, net als daarvoor Mauro Pawlowski. Vanhamel richtte de band Millionaire op, waarmee hij in België en ver daarbuiten behoorlijk wat succes had. 'We zaten allemaal in die Belgische carrousel: iedereen speelde op een zeker moment met iedereen. En zo is het nog.' Vanhamel speelt met dEUS-zanger Tom Barman in het danceproject Magnus. En Vanhamel doet mee met het Antwerpse rockbandje The Hickey Underworld.

Eigenlijk een wonder dat hij nog tijd vond om die langverwachte reünie van Evil Superstars te organiseren. 'Het initiatief kwam van Pukkelpop, dat dit jaar dertig jaar bestaat. Oké, dachten we, een goede reden om een keer een echte reünie te organiseren. Mauro wees mij aan als master of ceremony, ik mocht de set samenstellen. We hebben er drie maanden aan zitten werken.'

Want om alle bandleden weer in een oefenruimte te krijgen, dat viel nog niet mee. 'We leken op The A-Team, ken je dat nog? We gotta come back together guys. De ene zit op het dak te werken, krijgt telefoon: wát, weer samen spelen? Een ander zit op een berg te Portugal te mediteren: ik kom eraan!'

Wat volgens Vanhamel opviel: hoe weinig gedateerd de liedjes van de Evil Superstars eigenlijk klonken. 'Best tijdloze muziek, kennelijk toch gemaakt met één voet in de toekomst. Hoewel ik van sommige nummers ook wel dacht, laten we dit nu maar niet meer doen. Nummers met humor. En humor evolueert ook hè.'

Evil Superstars, vrijdag, zaal Ronda van TivoliVredenburg.

Tip Magma

De Franse band Magma voert terug naar de progressieve rock uit de jaren zeventig van de vorige eeuw. Denk Yes, Genesis, Gentle Giant. Ook Magma stamt uit die tijd, maakte muziek waaraan geen touw leek vast te knopen en zong in de zelfbedachte taal Kobaïaans. Na veertig jaar bestaat Magma nog altijd. Dat wil zeggen oprichter-drummer Christian Vander speelt nog onder die naam. Benieuwd of we magie of flauwekul gaan beleven.

Magma, zaterdag, Ronda.


Tim Vanhamel speelde óók in Eagles of Death Metal.

Een krankzinnig en naargeestig toeval. Het interview met Tim Vanhamel, gitarist van de Belgische bands Evil Superstars en Millionaire, maar later óók tijdelijk lid van de Amerikaanse rockband Eagles of Death Metal, vond plaats in Antwerpen, een paar uur voor de aanslagen in Parijs en dus de slachtpartij bij het optreden van diezelfde Eagles of Death Metal.

Op zaterdag, de dag na het gesprek en de weerzinwekkende aanslagen, stuurt Vanhamel een sms. Hij is sprakeloos, en 'van zijn melk'. Hij wil er liever niet over praten, ook wegens plotselinge, nare familie-omstandigheden.

En het was zo'n prachtig verhaal: hoe Vanhamel in 2001 werd gespot door de zanger en gitarist Josh Homme van de Amerikaanse megarockband Queens of the Stone Age. 'We speelden met Millionaire in het museum Smak in Gent, waar ook de band Masters of Reality stond geprogrammeerd. Daar speelde Josh Homme toen in. Hij stond aan de zijkant van het podium, tijdens ons optreden. Ik scheet in mijn broek. Na het optreden greep hij me vast. Hij zei: jullie zijn geweldig. Jullie gaan ons voorprogramma doen in Amerika, voor onze hele tournee. Jullie komen naar de VS, kom bij ons wonen. Ik ga jullie platen produceren, ik ga jullie een deal geven. Wow. Allez, dacht ik, voor mij was alles ineens klaar, het was goed zo. Erkenning van mijn helden, mooier kon het niet. We trokken feestend door de VS, door Europa. In de toerbus liet Homme mij demo's van Eagles of Death Metal horen, liedjes die hij had opgenomen met Jesse Hughes. En hij vroeg of ik ook bij die band wilde spelen. Een geweldige band, een geweldige tijd.'

En terwijl Vanhamel dat vertelt, op het nog net zonnige Antwerpse terras, komen vier politiewagens aangereden met gillende sirenes. Overal verschrikte blikken. 'De politie is hier erg zenuwachtig', zegt Vanhamel. 'In deze wijk wonen veel joodse mensen, en het zijn natuurlijk rare tijden.'

Dat zou een paar uur later in alle hevigheid tot ons doordringen.

Eagles of Death MetalBeeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden