Terugblik

De heimwee-trend is niet van vandaag of gisteren, maar op televisie speelt hij juist deze dagen weer even opvallend op.


Met series over Aantjes, Ramses en momenteel Johan, de biografische schets van afgelopen woensdag over Juliana in de oorlogsjaren en de indrukwekkende reeks Na de bevrijding is televisie in rap tempo bezig het recente verleden van de laatste halve eeuw te verbeelden, teneinde het te verwerken of, desgewenst, te herschrijven.


Het moet iets betekenen, maar wat eigenlijk? Er zijn vast verschillende sociologische verklaringen voor te bedenken (de patiënt is tot navelstaren geneigd, met het verbrokkelen van onze identiteit zoeken naar het gezamenlijke, veilige verleden dat ons bindt - je hoort het de tv-deskundige zo zeggen aan de talkshowhost van dienst), maar misschien is de trend wel enkel een teken dat de gemiddelde tv-kijker ouder wordt en simpelweg de leeftijd van het terugblikken heeft bereikt.


Het meest expliciet was donderdag natuurlijk DWDD's misschien wel jaarlijkse 'Boekenweekgeschenk' in de exacte vorm van een ouderwetse Hier is...Adriaan van Dis. Net als vorig jaar een pareltje van zinnige en tegelijk onderhoudende televisie zoals je die niet vaak meer ziet. Goede, inhoudelijke en niet te korte gesprekken (met schrijvers Juan Gabriel Vásquez en Helga Ruebsamen en de Britse historicus Simon Schama), onder gedreven leiding van een presentator die zijn bekende rust en eloquentie uitstraalt, en zijn gasten laat uitpraten. En dat prime time - echt iets om naar terug te verlangen.


De vrije zondag hebben we aan de Joden te danken, memoreerde Van Dis met Simon Schama. Hoe we die eigenlijk besteden, vroeg Simon Carmiggelt zich al hardop af in Bert Haanstra's klassieker Alleman. 'Vijftig jaar na Alleman vliegen we op onze vrije dag van hot naar her. Maar rusten we nog wel uit?', vroeg presentator Art Rooijakkers donderdag in het vierde deel van Nederland van Alleman. De achtdelige reeks is een in aanleg aardige poging tot een hedendaagse Alleman, versneden met oude fragmenten van Haanstra's klassieker.


Afgelopen weken ging het achtereenvolgens over kinderen, seks en werk, donderdag stond de vrije tijd op het program. Onder een veelheid aan muziekjes toont verteller Rooijakkers het veranderde Nederland, waar onder meer de pil, Vinexwijken en de komst van gastarbeiders het landschap tekenden.


Dat spiegelbeeld leidt al gauw tot het feest der herkenning - een van de pijlers onder heimwee-tv.


De vaderlijke, zacht weemoedige teksten van Carmiggelt zijn in de presentatie van Art Rooijakkers keurig uitvergaderde, soms licht belerende verhandelingetjes geworden, blijkens de aftiteling van de hand van Herman Vuijsje en scenarioschrijver Annemarieke van Veen. Ze doen in toon en aanpak een beetje denken aan de (bombastischer) commentaren bij de VPRO-serie Nederland van boven.


Vroeger was niet alles beter, maar gevolg van al die uitleg is naar mijn smaak iets te veel 'tell' en te weinig 'show'. In tegenstelling tot Haanstra's productie ontbreekt ook de hand van één filmer: de aan elkaar geregen fragmenten zijn van diverse, onbekende herkomst. Een echte handtekening ontbreekt.


In beeld prijkt het logo van AVROTROS, maar wie niet beter wist, zou zweren dat ie naar omroep MAX zat te kijken. Maakt niet uit: als de huidige heimweetrend zich doorzet, is de publieke omroep ooit een groot MAX. Elke dag wordt een Geheugentrainer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden