Interview

Terugblik NOS inhuldiging: 'De kus in superslowmotion was een foutje'

De NOS marathonuitzending rond de abdicatie en inhulding brak kijkcijferrecords. Hoe kijken de makers terug op het live verslag? 'Wij hebben er geen feestje van gemaakt.'

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima in de Nieuwe Kerk.Beeld afp

Het was de dag waarop de NOS kon laten zien waarom de omroep op aarde is, maar in dat soort grote woorden praten Peter Kloosterhuis (hoofd Evenementen NOS) en Paul Vloon (eindredacteur) liever niet. 'Ik was veertien uur strak', zegt Vloon over de marathonuitzending van de inhuldiging op 30 april. Meer dan duizend commando's gaf hij naar schatting. 'Natuurlijk gaat er dan ook iets mis, maar gelukkig niet op de verkeerde momenten.'

Er werden kijkcijfersrecords verbroken (11,2 miljoen mensen stemden af), hoogtepunten herhaald en gepersifleerd en er klonk onvermijdelijk ook kritiek. Was de NOS kritisch genoeg of ging de omroep in jubelstand? En waarom moeten we een superslowmotionshot zien van Willem-Alexander die Beatrix zoent?

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima verlaten de Nieuwe Kerk na de inhuldiging.Beeld anp

'Dat was een foutje', zegt eindredacteur Vloon. 'Je maakt in een split second beslissingen. Ik krijg te horen: ik heb de herhaling van de kus van Willem-Alexander en Beatrix. Geef maar, roep ik. Als ik hem aan zet, zie ik dat het de highspeedcamera is. Je kunt hem niet stopzetten. Dus je weet: deze vijf seconden duren even heel lang.'

Mensen vinden het leuk om ons op fouten te betrappen, zegt Kloosterhuis. 'Als ze schrijven dat Astrid Kersseboom Guusje Nederhorst zei in plaats van Guusje Ter Horst, dan denk ik: god, wat heerlijk dat ze daarover moeten schrijven. Dan kan ik niet anders dan concluderen dat we het goed hebben gedaan.'

Vloon: 'Ik vind de kritiek dat wij te veel stijlmiddelen hebben ingezet flauw. Bijvoorbeeld de muziek onder de slowmo's, dat is gewoon één van de stijlmiddelen die wij hebben. Je hebt de registratie, dat is sec, dat is zakelijk. Aan het eind van elk uur herhalen we een paar highlights. In twintig seconden met een heel dun muziekje - verwachtingsvol, niet bombastisch - pak je de momenten terug. Dat is nog geen procent van onze uitzending.'

Beeld NOS

Maar dat is wat blijft hangen.
Kloosterhuis: 'Als een band optreedt bij De Wereld Draait Door dan zetten ze daar mooi licht op. Als Ajax kampioen wordt, kiest de Volkskrant een mooie foto voor op de voorpagina. Alles is bewerkt. Dat is de cosmetica die je als medium ten dienst staan. Bij televisie is dat muziek, uitlichting, grime. Dat is vaak smaak. Je kunt nou eenmaal niet ieders smaak bedienen.'

Het suggereert een zekere honger naar emoties.
Vloon: 'Ja, je kleurt het wat bij. Van rood maak je een wat diepere kleur rood.'

Kloosterhuis: 'Er is nooit honger naar emoties. Het is aardig als er iets afwijkends gebeurt. Als Máxima op 5 mei meezingt met Nick & Simon is dat geen emotie, maar ander gedrag. Dat is leuk. We wisten dat er bij de inhuldiging niet veel emotie zou zijn. Maar waar blijkt uit dat wij op zoek zijn naar emotie?'

Er was geen traan die niet is vastgelegd.
Vloon: 'Als je bij een dranghek staat en er staan een paar verveelde mensen en daarnaast staat iemand te huilen en iemand breed te lachen, dan pak je die laatste twee. Natuurlijk. Daar zit een verhaal in.'

Kloosterhuis: 'Een ander voorbeeld. Op 4 mei tijdens de twee minuten stilte op de Dam. Vroeger lieten we het totaalbeeld zien, nu gaan we mensen zoeken. Mensen die echt ín die twee minuten stilte zitten. Of dat mensen zijn die huilen, of verstild kijken, of even het hoofd tegen een ander leggen, of in de houding staan - die zal je in die twee minuten allemaal terugzien. Emotie is wat anders dan een traan.'

Wat laat je niet zien?
Kloosterhuis: 'Er is niemand die zegt wat we wel en niet in beeld mogen brengen. Maar je maakt een keuze. Paul was eindredacteur bij de aanslag in Apeldoorn en heeft toen in overleg besloten om niet in te zoomen op lijken.'

Vloon: 'Sterker nog, vlak naast die naald stond een kraan van ons en als de cameraman had gewild had hij met een uitschuifbare arm direct naast Karst T. kunnen zitten. Het eerste commando dat ik heb gegeven: terug, wijd! Er zijn mensen in de feestmodus, gezinnen zitten te kijken.'

Wat als Máxima in haar neus peutert?
Vloon: 'Als ze in beeld is en die vinger gaat in haar neus, tja, dan zie je het gewoon. Dan zou het raar zijn om te schakelen, want dan valt het juist op.'

Kloosterhuis: 'Bij ieder shot moet je je afvragen wat de relevantie is.'

Vloon: 'Je ziet Amalia gapen. Dat is in beeld en de relevantie daarvan is: gelukkig, het is ook nog een kind.'

Sander van de Pavert van LuckyTV zei: 'Je brengt het in beeld als een feestje, maar dat is het eigenlijk niet.' Heeft hij gelijk?
Vloon: 'In een huwelijk zit veel meer emotionele lading dan in een abdicatie. Het is een handtekening zetten, een balkonscène met twee keer een speech van een minuut en een vergadering in de kerk waar tweehonderd mensen zeggen: dat beloof ik. Meer is het niet.'

Kloosterhuis: 'Wij hebben er geen feestje van gemaakt. We hebben het eerste gedeelte gewoon in beeld gebracht. Hetzelfde op het IJ. Dat is een feestje en wij zetten er camera's bij.'

Is er een verschil tussen hoe de NOS en een krant het koningshuis moet verslaan?
Kloosterhuis: 'Wat betreft journalistiek verslag doen, is er geen enkel verschil tussen wat er in de krant gebeurt en wat er bij ons op televisie is te zien. Het onderscheid zit hem erin dat wij als hostbroadcaster de ceremonies in beeld brengen. Dat is een heel andere taak.'

Maar moet de NOS niet neutraler verslag doen?
Kloosterhuis: 'Wij zijn gewoon een journalistieke organisatie.'

Betaald van belastinggeld.
Kloosterhuis: 'Wij zijn een niet-gekleurde organisatie, anders dan de VARA en de EO. Er is geen wezenlijk verschil met andere media.'

De krant kun je opzeggen.
Kloosterhuis: 'En ons kun je uitzetten.'

Het leek erop alsof de voorbereiding technisch perfect was, maar inhoudelijk minder. Een aantal maal werd de abdicatie van Juliana besproken, maar de beelden stonden niet klaar.
Vloon: 'Bij zo'n uitzending moet je niet te veel van tevoren klaar willen zetten, want je bent de hele dag puur live. Het eerste uur hebben we een aantal vooraf gemaakte onderwerpen uitgezonden, waaronder ook beelden van eerdere abdicaties. Wat er wel gebeurde: tussen half vier en half acht hadden we een enorm gat.'

Is het een optie om niet de hele tijd live te gaan?
Vloon: 'Het laagste punt van de kijkcijfers was 2,5 miljoen. Er gaat weleens een maand voorbij dat geen enkel tv-programma dat haalt. Dan kan je wel stoppen met je live uitzending, maar dan denk ik niet dat je je kijkers bedient.'

Kloosterhuis: 'Dat staat voorop. We werken voor de televisiekijkers.'

Peter Kloosterhuis is hoofd Evenementen bij de NOS en is verantwoordelijk voor de liveregistraties van grote evenementen. Dus geen natuurrampen of aanslagen, maar wel Prinsjesdag. Voorheen werkte Kloosterhuis bij NOVA en Studio Sport.

Paul Vloon was eindredacteur van de uitzendingen op 29 en 30 april. Tijdens de marathonuitzending van de inhuldiging zat hij 14 uur achter de knoppen. Sinds 2005 zit hij bij de afdeling Evenementen. Daarvoor werkte hij bij Studio Sport en bij de VARA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden