Terug van weggeweest: kilometerheffing

Minister Peijs van Verkeer had haar handen er liever niet aan gebrand. Maar er is plotseling een Kamermeerderheid voor de kilometerheffing....

Van onze verslaggever Sanne ten Hoove

Zo probeert Peijs een uitweg te vinden uit de discussie over de kilometerheffing, een Haags hoofdpijndossier. Haar voorgangster Netelenbos beet haar tanden erop stuk. Ze investeerde veel geld in tolpoortjes die nooit werden gebouwd. Het verzet in de Kamer en de maatschappij bleek te groot. Dat wil Peijs koste wat het kost voorkomen; ze wil een besluit daarom overlaten aan haar opvolger. Maar deze uitsteltactiek heeft alleen nog steun van CDA en LPF, blijkt nu. De rest van de Kamer wil niet langer dralen.

Daarmee heeft Peijs een politiek probleem erbij. En de positie van de CDA-bewindsvrouw is al niet florissant. Ze heeft het eigenlijk doorlopend aan de stok met de Kamer. Alle fracties vinden dat haar verkeersplannen veel te lang op zich laten wachten. Daar komt bij dat Peijs ook op andere dossiers (HSL-Zuid, Betuwelijn, OV-chipkaart) veel kritiek heeft gekregen. De Kamer betwijfelt of ze de regie wel in handen heeft.

Maar behalve een politiek probleem heeft Peijs vooral een verkeerskundig probleem. Zonder kilometerheffing zal het onmogelijk zijn om de files effectief te bestrijden, blijkt uit tal van studies. Gerekend vanaf 1995 zal het autoverkeer in 2020 met 40 tot 50 procent zijn gestegen. De Randstad en delen van Noord-Brabant koersen af op een verkeersinfarct.

Extra snelwegen kunnen de nood tijdelijk lenigen, maar veel extra geld zal Peijs hier waarschijnlijk niet voor krijgen. De Raad voor Verkeer en Waterstaat noemde vorig jaar een vorm van 'beprijzen' daarom cruciaal. Ook dit adviesorgaan maande Peijs tot spoed, nu blijkt dat een kilometerheffing technisch binnen handbereik ligt.

Over de vraag wélke kilometerheffing het beste is, is de Kamer het overigens niet eens. PvdA, D66 en GroenLinks zijn - net als de Raad - voorstander van een heffing die rijden op drukke wegen in de spits duurder maakt. Mensen zullen gaan carpoolen of het openbaar vervoer nemen. Voorwaarde voor de Raad is wel dat er extra geïnvesteerd wordt in infrastructuur en de overheid duidelijkheid geeft over de opbouw van de heffing.

Maar de VVD verzet zich, samen met de ANWB, tegen een snelle invoering van een dergelijke variabele heffing. De liberalen zien meer in een vaste heffing per kilometer ('platte heffing'). In ruil daarvoor moeten alle andere vaste autobelastingen (aanschafbelasting, motorrijtuigenbelasting) worden afgeschaft. De overheid speelt in deze opzet quitte bij een gemiddelde kilometerheffing van 6 cent. Veilige en zuinige auto's betalen in het plan van VVD-Kamerlid Hofstra het minst.

Nadeel van zo'n systeem is dat nieuwe auto's goedkoper worden zonder aanschafbelasting. Mensen zullen daarom eerder een nieuwe auto kopen. Gevolg daarvan is dat er ook meer tweedehands auto's op de markt komen. De files zullen dan alleen maar langer worden. Maar om het terugdringen van de files is het Hofstra ook niet te doen. Hij wil vooral een stroom inkomsten genereren voor de aanleg van asfalt.

Zo dreigt de discussie over een kilometerheffing al snel te verzanden in gekissebis over varianten. Want een Europese invoering behoort ook tot de mogelijkheden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden