Terug uit de kast

De stichting van haar overleden broer zet zich in voor de acceptatie van homo's in de sportwereld. Het tv-programma Voetbal International stak daar de draak mee. Karin Blankenstein slaat alsnog terug.

De voorzitter van de John Blankenstein Foundation is dit jaar veertig jaar lid van VCS, een Haagse voetbalclub. 'Ik heb zelf gevoetbald, ik ben verzorgster geweest bij het tweede elftal, ik heb van alles bij die club gedaan. En ik sta nog steeds elke week een avond achter de bar.'


Waarmee ze maar wil zeggen: 'Ik denk dat ik weet wat er in het voetbal aan de hand is.'


Karin Blankenstein (54) maakt zich sterk voor de acceptatie van homo's in teamsporten, voetbal vooral. De John Blankenstein Foundation werd vernoemd naar haar broer, topscheidsrechter John Blankenstein die in 2006 overleed aan een nierziekte. Gisteren was de stichting actief op Nationale Coming-Outdag.


'Kort voor zijn overlijden zei John dat hij met dit thema aan de slag wilde gaan. Ik voel dat het verandert, zei hij, dat het klimaat in Nederland weer ongunstiger wordt voor homo's. Hij wilde niet dat mensen mee zouden maken wat hij had meegemaakt. Ik heb het stokje van hem overgenomen.'


Voor iemand die door Johan Derksen in een uitzending van Voetbal International hysterisch werd genoemd, en een gek, lijkt u best mee te vallen.

'Ik val je echt niet aan hoor. Joh, het valt zo ontzettend mee. Een gek, tja.'


Blankenstein werd aangevallen in de nasleep van een opmerking die René van der Gijp had gemaakt in Voetbal International, naar aanleiding van het meevaren van een 'voetbalboot' tijdens de Canal Parade van de Gay Pride in Amsterdam. Van der Gijp zei dat een homoseksuele jongen van 14 jaar stopt met voetbal en in een kapperszaak gaat werken.


Toen het ANP Blankenstein om een reactie vroeg, zei ze dat Voetbal International er medeverantwoordelijk voor is dat meer dan 50 procent van de homoseksuele jongeren nadenkt over zelfmoord, waarna Derksen haar aanviel.


Dat was een heftige uitspraak.

'Het programma houdt het beeld in stand dat er voor homo's in het voetbal geen plaats is. Om die stelling te bewijzen hoef ik alleen maar te wijzen op die uitspraak van René van der Gijp. Een 14-jarige jongen zo wegzetten? Dáár heb ik op gereageerd.'


Van der Gijp had beter moeten weten?

'Hij was aangeslagen. Hij heeft zich niet gerealiseerd wat hij teweeg bracht met zijn opmerking. Maar ook hij moet nadenken voordat hij iets op televisie zegt. Je kunt het niet allemaal maar satire noemen, of kantinepraat. René had er spijt van.'


En Jan Boskamp die later zei dat niet één van zijn medespelers homo was, en dat ze allemaal 'hartstikke gezond' waren?

'Boskamp is gewoon dom. Oliedom.'


Hoe kijk u er nu, twee maanden later, op terug?

'Ik ken Van der Gijp van vroeger, uit de tijd dat John nog leefde. Ik vind hem ontzettend aardig. Hij heeft zelf ook op het randje gelopen en een zware burn-out gehad, hij weet hoe het is om kwetsbaar te zijn. En dan toch zoiets. Hij maakt die opmerking en draait zich meteen om, om naar het publiek te kijken. Zo van: kijk mensen, zo grappig ben ik. De jongen van 14 ziet al die mensen in een deuk liggen. Dát neem ik het programma kwalijk. Ik ben nog bereid te geloven dat het niet kwaad bedoeld is, maar ze moeten nadenken.'


Het is cafépraat, zeggen ze altijd. Het is de voetbalkantine.

'Als het over andere groepen gaat, moslims of een andere minderheidsgroepering, past iedereen altijd ontzettend op zijn woorden. Maar over homo's wordt alles gezegd, die moeten tegen een geintje kunnen. Dat is toch verbazingwekkend? En ontken niet stelselmatig dat ze er zijn in het betaald voetbal. Want ze zijn er wel.'


Ja, dat wordt vaak gezegd. Maar niemand weet wie het zijn.

'Mijn broer kende er acht. En hij was geen type die dit soort dingen verzon. Trouwens, al is het er maar één. Is dat belangrijk? Het gaat over mensen, niet over aantallen. En naar de jeugd wordt niet gekeken. Ook deze opmerking weer. We moeten niet zo heftig reageren, wordt gezegd. Onzin. Maak er een serieus onderwerp van. Nodig mij een keer uit aan tafel en ga serieus de discussie aan. Maar dat doen ze niet. Dat is laf.'


Voetbalpraatprogramma's hebben een remmende werking op de acceptatie van homo's in de sport, is de stelling van de John Blankenstein Foundation. En 'de media' blijven in gebreke.

'Hoeveel serieuze journalisten zijn bereid om naar ons te luisteren? Het AD een paar weken geleden, en nu de Volkskrant. Het is moeilijk om aandacht te krijgen, terwijl de invloed van de media op het denken enorm is. Het is nog steeds een moeilijk onderwerp in de sport; in het voetbal, maar ook bijvoorbeeld in het hockey.'


Bij voetbalclubs worden vaak grappen gemaakt over homo's.

'Dat geeft niet.'


Waarom geeft dat niet?

'Met volwassenen onder elkaar is het anders. Dat is een bepaald soort humor. Over vrouwen worden ook grappen gemaakt, of over de man op de club die nogal veel drinkt. Zolang het geen pesten is, is het niet erg. We moeten er niet al te krampachtig over doen. Maar als het over de jeugd gaat, is het anders. Ik heb als klein meisje zelf meegemaakt hoe moeilijk het kan zijn.'


Met uw broer.

'Ik scheelde tien jaar met John. Hij was 17 of 18 toen hij uit de kast kwam. Ik was 7 of 8. Op een ochtend zei mijn moeder bij het ontbijt dat ze me iets wilde vertellen. John is homofiel, zei ze. Ik had geen idee waarover ze het had.


'Maar ik zag wel hoe agressief John kon zijn. Ik zag zijn worsteling. De spanning met mijn vader was enorm. Ik heb ze met stoelen tegenover elkaar zien staan. Soms werd er een bord op tafel kapot geslagen. John was onredelijk. Waar dat vandaan kwam, wist mijn vader niet, tot de dag dat hij uit de kast kwam.


'Mijn vader was in shock. Het was eind jaren zestig, hij was bang dat zijn zoon geen baan zou krijgen, een paria in de maatschappij zou worden. Hij verliet het huis, bleef een nacht weg, en daarna was het over. Tot op het laatst heeft mijn vader alles bijgehouden wat over John werd geschreven. Hij was een groot fan.'


Haalt u daar uw motivatie vandaan?

'Ja, dat denk ik. Ik heb gezien wat het met John heeft gedaan. Hij was ontzettend onzeker. Hij durfde niet eens in zijn eentje een restaurant te bezoeken.'


En dat is terug te voeren op zijn worsteling als kind?

'Ik had er graag met hem over willen praten, over zijn jeugd, zijn angst en zijn worsteling. Maar net toen we op het punt waren beland dat we dat zouden gaan doen, piepte hij er tussenuit.'


Lachend: 'Ik krijg hem nog wel een keer.'


DE UITSPRAKEN

René van der Gijp

op 5 augustus in het tv-programma Voetbal International over de Canal Parade:


'Ik moet zeggen, voor mij hoeft het niet zo heel erg dit. Dat gedoe met voetballers die uit de kast moeten komen. Laten we gewoon weer even normaal doen. Er zijn gewoon weinig homofiele voetballers. Er zullen er wel een of twee zijn, maar voetbal is geen sport voor homo's.


Als je homo bent, dan ben je op je 14de wel klaar met voetbal. Dan ga je gewoon in een kapperszaak werken. Dat is gewoon waar. Op zaterdag loop ik door de Bijenkorf en wie staat daar mensen op te maken: Leco. En dat gelul: laat die voetballers uit de kast komen... Er zijn er gewoon niet veel.'


Johan Derksen

op 9 augustus in Voetbal International over de reacties op de opmerking van Van der Gijp:


'De hele homoscene heeft zich heel overgevoelig en onvolwassen gedragen. Ze huilen voordat ze geslagen worden. Wat René over zich heen heeft gekregen is buitenproportioneel. Dat vind ik nergens op slaan. Ze kunnen helemaal niet omgaan met hun eigen geaardheid blijkbaar.


'Haast alle homo's hebben blijkbaar zulke lange tenen, want ze reageren als door een adder gebeten. Er is helemaal niets miszegd.'


En over Karin Blankenstein:


'Wat ik heel kwalijk vind is dat de zus van John Blankenstein uit haar kast komt om de publiciteit te zoeken. Die dan hysterisch schreeuwt, bijna insinueert, dat René met een opmerking jonge kinderen tot zelfmoord drijft. Dat vind ik hysterisch, en dat kan helemaal niet. Zo'n gek moet de mond gesnoerd worden.'


Jan Boskamp

op 14 augustus in Nieuwe Revu naar aanleiding van de opmerking van René van der Gijp:


'Wat een flauwekul allemaal. René heeft niks verkeerd gezegd. Hij mag zeggen wat hij wil. Ik ben het roerend met hem eens! Wat moet je anders zeggen als je al die bootjes ziet? Ik heb ook nooit een homo meegemaakt in al mijn jaren als speler en trainer. Al mijn medespelers waren hartstikke gezond, of ik ben stekeblind geweest, dat kan natuurlijk ook. Maar al die boze reacties, wat een zielige mensen.'


DE REACTIE

Wilfred genee

Ongelukkig, noemt presentator Wilfred Genee de uitspraak die Van der Gijp op 5 augustus in Voetbal International deed over de 14-jarige jongen.


'Tenminste, zo kwam het over.'


De heftigheid van de reacties verbaasde hem toen al, en nu nog steeds. 'Laat ik het zo zeggen: in dit soort kwesties is de gevoeligheid van de homoseksuele medemens wel heel erg groot.'


De opmerking die Karin Blankenstein maakte over zelfmoord onder homoseksuele jongeren, was 'ver over de top.' Genee: 'Laat ik het zo zeggen: de toon had hier en daar iets rustiger gekund.'


Bij het tv-programma hoort een losse sfeer waarin vrijuit wordt gesproken, zegt Genee. 'Journalistiek gezien zijn we de afgelopen jaren lichter geworden. Desondanks lijkt onze impact groter te zijn dan we denken. Misschien onderschatten we het. Aan de andere kant: Voetbal International is nu eenmaal geen Rondom Tien. Wat wij doen, is relativeren. Dat gevoel mis ik in dit soort discussies helaas bij anderen.'


In de volgende uitzending van Voetbal International, op 9 augustus, stond het thema homo's & voetbal centraal. Te gast waren twee homoseksuele oud-voetballers, Arnold Smit en John de Bever, en Gerard Joling. 'We hebben het thema met een knipoog behandeld, maar we zijn nergens voor weggelopen. We vonden dat we er nog eens op terug moesten komen.'


Johan Derksen reageerde niet op herhaaldelijke verzoeken om te reageren op de uitspraken van Karin Blankenstein.


DICHTE DEUR

De bal is van iedereen, is het motto van de John Blankenstein Foundation. De stichting is vernoemd naar topscheidsrechter John Blankenstein (1949-2006) en werkt aan de sociale acceptatie van homoseksualiteit in, vooral, mannelijke teamsporten. Zijn zus Karin werd de eerste voorzitter. De JBF stelde een workshop voor (voetbal)clubs samen, in samenwerking met de KNVB en Football Against Racism. Clubs in het betaald voetbal reageren afwachtend: alleen ADO, MVV en FC Den Bosch hebben met de JBF gesproken. 'Andere clubs doen de deur niet eens open.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden