Terug naar Groenland?

De Groenlandse premier Jonathan Motzfeldt beschouwt de expositie van de Groenlandse mummie in de Rotterdamse Kunsthal als een provocatie van zijn landgenoten....

J. Rytter, Deens Ambassadeur die het verzoek om teruggave namens Groenland heeft ingediend: 'Het gaat niet echt om een mummie. Het betreft de huid van een persoon. De vinders van de dode hebben de huid van het lichaam gestroopt deze gevuld en vervolgens dichtgenaaid. Je kunt bepaald niet zeggen dat die personen uit wetenschappelijke interesse in het originele lichaam hebben gehandeld. Ze zijn op een barbaarse manier omgegaan met het lichaam van een dode.

'Helaas is mijn verzoek om teruggave zojuist afgewezen door de voorzitter van de Kunsthal, mevrouw Kroes, de vrouw van uw minister van Binnenlandse Zaken. Onze hoop is nu gericht op de eigenaar van de mummie, het Westfries museum in Hoorn. Het zou mooi zijn als men bereid is de mummie terug te geven aan Groenland, zodat deze kan worden begraven.'

A.J. van Dam, conservator van het Anatomisch Museum in Leiden: 'Ik weet niet wat de beweegredenen zijn geweest om de mummie terug te eisen. Als het een protest is tegen het zo maar tentoonstellen van menselijke resten, mag deze linea recta terug. Een absolute voorwaarde voor tentoonstellingen van stoffelijke overschotten is aantoonbaar maatschappelijk nut. Hierbij kunt u denken aan wetenschappelijk onderzoek en onderwijs. Het mag geen amusement in de vorm van een bonte verzameling lijken worden. Het moet gaan om fysieke kenmerken, niet om de persoonlijke geschiedenis van de resten. Bij de tentoonstelling in de Kunsthal wordt juist op de persoonlijke achtergrond ingegaan.'

Hugo Verbrugh, arts en filosoof, verbonden aan de Erasmusuniversiteit: 'Als filosoof denk ik altijd ja en nee. Bij de afweging of de mummie terug moet, dient het woord reïncarnatie te vallen. Ik weet niet of die bestaat, maar ik neem nu even een voorschot op de positieve uitkomst van het wetenschappelijk onderzoek naar reïncarnatie.

'Mijn idee is dat een dode kan worden geschaad. Niet door hem open te maken, maar door hem langdurig te conserveren. Er heeft een mens in dat lijf geleefd, die nu op weg is door het hiernamaals. De ziel zoekt een nieuw lichaam en kan daarbij worden gehinderd als met zijn lichaam uit het vorig leven wordt gesold. Een lijk heet niet voor niets stoffelijk overschot. Dat is iets wat je moet weggooien, dat bewaar je niet. Ik vind dat ieder individu zelf mag bepalen wat er met zijn lichaam gebeurt. Als hij dat niet heeft gedaan, hebben mensen waarmee hij de cultuur deelt dat recht.'

E. de Jong, secretaris van de nationale raad voor liturgie van de katholieke kerk: 'Of die mummie nu uit Groenland of uit Egypte komt, je kunt het niet vergelijken met de tentoonstelling van relieken van heiligen in de katholieke kerk. Anders dan de mummies waarvan het graf geschonden is, verstoort de kerk de overblijfselen van de heilige niet. Ze verheft deze tot het bovenaardse om uit te nodigen tot verering van de heiligen. Verheffen is niet uit de aarde opgraven.

'Een reliek hoort niet in een museum, maar een mummie ook niet. Daarom denk ik dat het verzoek van de Groenlandse premier redelijk is. Het gaat niet aan menselijke resten te exposeren enkel om te behagen.'

R. Spruit, directeur van het Westfries Museum in Hoorn dat de Inuit-mummie in zijn collectie heeft: 'Het gaat hier om niet meer dan een stukje schedel, wat haar en een paar botjes. Voor ons museum niet eens van belang. Als Groenland dat terug wil hebben, dan kan dat.

'Ik hoop dan wel dat deze kwestie een discussie over het tentoonstellen en teruggeven van menselijke resten uitlokt. Mag een schedel of wat botten wel, en een compleet lichaam niet? Is iets wat vierduizend jaar oud is wel verantwoord en gaan recente menselijke resten te ver?

'Trouwens, wist u dat Denemarken zelf in het Nationaal Museum in Kopenhagen ook een eskimo-mummie heeft staan. Met het touw waarmee hij is gewurgd nog om z'n hals'

Henrik Degn, woordvoerder van het Nationaal Museum in Kopenhagen: 'Waarom dat touw om zijn nek zit weten we niet. Maar onze mummie, de Tolmund-man, is hier bij ons in Denemarken in een moeras gevonden en volgens een natuurlijk proces geconserveerd. De mummie van u komt niet uit Nederland en is bovendien speciaal geprepareerd om tentoon te stellen. Onze Tolmund man leefde in de pre-historie. De mummie in Nederland is helemaal niet oud. Ons museum heeft geen menselijke resten uit een tijd en gebied waarover reeds schriftelijke geschiedschrijving bestaat. Dat is ook de reden waarom wij zo kwaad zijn op Nederland.'

Jeroen Junte Bas Mesters

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden