UITGELICHT

Terug naar de berg Sinjar

Als eerste westerse fotograaf bezocht Eddy van Wessel de berg in Noord-Irak die berucht werd door de verhalen over duizenden yezidi's op de vlucht voor IS. Zij zaten er soms wel tien dagen lang vast zonder water of eten. Nu vechten ze terug.

Een meisje dat door Islamitische Staat is gebruikt als seksslavin heeft weten te ontsnappen en wordt opgevangen door een yezidivrouw. Spreken kan ze niet, alleen huilen.Beeld Eddy van Wessel

Bij de stoffige controlepost bij de grensrivier tussen Irak en Syrië komt een vlot aanvaren. Mijn paspoort wordt niet gestempeld want de grens is al maanden gesloten; officieel ben ik hier dus nooit geweest.

Het vlot drijft naar de overkant. Ik klim omhoog naar de weg en krijg een lift. Slingerend langs stilstaande ja-knikkers bereik ik het Nowroz-vluchtelingenkamp. Hier zitten zo'n achttienduizend yezidi's die vorige maand aan Islamitische Staat (IS) en de dood ontkwamen door naar Syrië te vluchten.

Omdat de chauffeur die me zou brengen het toch te gevaarlijk vindt, huur ik een Syrische taxi, met een tolk en een lokale gids. Want de 'veilige' route naar de bergen van Sinjar verandert dagelijks, afhankelijk van de gevechten met IS. Een verkeerde afslag kan fataal zijn.

'Welcome to Iraq'

Guerrilla's van de Syrische tak van de Koerdische afscheidingspartij PKK bewaken deze corridor. Vanaf de heuvel wijst een machinegeweer naar ons. De schutter zwaait vriendelijk. 'Welcome to Iraq', zegt de tolk opeens, ergens op de zandvlakte. We laten Syrië achter ons. De bergketen van Sinjar komt dichterbij.

Dan staan opeens auto's schots en scheef langs de weg, soms met de deuren open. Stille getuigen van de paniek van de yezidi's die verder omhoog vluchtten voor IS. De persoonlijke bezittingen die overal liggen, kan ik niet fotograferen. De beklemming van de tragedie is te groot.

Hoog in de Sinjarbergen ligt een heilige yezidi-tempel die is veranderd in een legerbasis, omringd met prikkeldraad. Er wonen veel vluchtelingen, was hangt over de rand van de tempel.

Hier kijk je uit op de stad Sinjar vanwaar vele duizenden de bergen invluchtten en pas na hulp van buitenaf konden ontsnappen. Vrijwel alles in de vallei beneden valt onder controle van IS.

Misbruikt

Als de zon bijna is ondergegaan, komen guerrilla's aanlopen met een meisje. Ze blijkt aan IS te zijn ontsnapt en misbruikt als seksslavin. Spreken kan ze niet meer. Ze wordt huilend meegenomen.

De volgende morgen maken we aan de andere kant van de berg kennis met een heel ander leger: dat van Haider Qasim, dat tweeduizend yezidi-strijders telt. IS komt elke dag met zware wapens, zijn mannen schieten verspreid vanuit de huizen terug, zegt hij. 'Nu hebben we enkele lege dorpen onder controle en we nemen kazernes van het Iraakse leger in.'

Ik ga mee naar het dal. Op een uitgebrande legerbasis staat een op IS buitgemaakte Hummer onder een zeil. Haiders legertje durft hem niet te gebruiken uit angst voor Amerikaanse luchtaanvallen. Ze willen hem overschilderen.

's Ochtends zijn er beschietingen, waarna een auto arriveert met twee IS-leden in de achterbak. Ze zijn geblinddoekt en met hun handen op de rug geboeid. Ze gaan voor verhoor mee naar Noord-Irak. De wagens worden ingeladen met wapens en manschappen die ons door de corridor moeten leiden.

Als de colonne passeert, zwaait de man op de heuvel wederom vriendelijk vanachter zijn machinegeweer.

Soldaten uit het vrijwillige yezidi-leger nemen posities in tegen IS in een verlaten gebouw.Beeld Eddy van Wessel
Twee gevangengenomen leden van IS worden geboeid en geblinddoekt afgevoerd voor verhoor.Beeld Eddy van Wessel
Een yezidi ontwaakt in de vallei van het Sinjargebergte met zijn geweer naast zich.Beeld Eddy van Wessel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden