NIEUWSnieuwe CDA-visie

Terug naar de basis: CDA verklaart de ‘Haagse tekentafels’ failliet

Niet het kabinet, maar boeren en natuurorganisaties moeten samen een oplossing bedenken voor het stikstofprobleem. Voor CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma is het een typisch voorbeeld van de nieuwe maatschappelijke ordening waarmee het CDA op campagne gaat: beleid moet voortaan weer van onderaf worden gemaakt, zonder ‘Haagse tekentafelplannen’. 

CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma (links) en voormalig leider Sybrand Buma, tijdens het CDA-congres in 2019.Beeld ANP

Bij de Algemene Politieke Beschouwingen lanceert Heerma komende week de nieuwe CDA-visie, die teruggrijpt op de grondslag van de christendemocratie: bestuur van onderop. De grote maatschappelijke problemen moeten worden opgelost door alle direct betrokkenen te betrekken bij het bedenken en uitvoeren van oplossingen. ‘Als de doelstellingen worden gehaald die de overheid heeft geformuleerd, dan moet zo’n oplossing bindend worden overgenomen’, zegt Heerma.

Hij verklaart het ‘liberale systeem’, waar ook het CDA decennnialang in is meegegaan, failliet. ‘We zijn doorgeschoten met de marktwerking, met het liberalisme. Waarin de overheid als bedrijf wordt gerund met targets, efficiency en managers. Waarin de burger klant is en potentieel profiteur. Waarin de burger als homo economicus wordt gezien die alleen aan zijn eigen belang denkt. Waarin iedereen staat voor eigenbelang of een deelbelang en alleen de overheid voor het algemeen belang. Door die benadering mist heel vaak draagvlak voor Haagse maatregelen.’

Revolutie

De veevoermaatregel die boeren werd opgelegd om de stikstofuitstoot terug te dringen, is voor Heerma een actueel bewijs dat het systeem niet meer werkt. ‘Zo’n plan klopt misschien op de tekentafel maar werkt in de praktijk niet en is dus ingetrokken.’ Een ander voorbeeld is de Wet Arbeidsmarkt in Balans waarmee het kabinet dit jaar de regels over werk wijzigde. ‘Flex werd iets minder flex, de vaste baan ietsje minder vast. Maar werkgevers liepen te hoop tegen de flexmaatregelen, de vakbeweging tegen het ander. Dat illustreert het denken vanuit deelbelangen.’

Dat het anders kan, ziet Heerma in de praktijk gebeuren. ‘Jarenlang werd gezegd dat burgers geen tijd en zin hadden om zich met het algemeen belang te bemoeien. Dat de overheid dat moest behartigen. Maar kijk om je heen. De Rabobank profileert zich nu weer als coöperatieve bank. Kijk naar de zorgcoöperaties. Bij woningcorporaties gaat het weer over de maatschappelijke rol en niet meer over Maserati van de baas, zoals tien jaar geleden. Kijk naar het burgerinitiatief voor de Hema tegen liefdeloze investeerders. Er is een revolutie gaande.’

Heerma wil die ‘revolutie’ gebruiken om het landsbestuur te vernieuwen. ‘De corporatieve gedachte heeft de polder grootgemaakt. Medezeggenschap, medeverantwoordelijkheid, mede-eigenaarschap en medebewind zijn de kernbegrippen. Betrek alle deelbelangen bij het oplossen van problemen. Formuleer als overheid de doelstellingen, bijvoorbeeld voor stikstofreductie en zet de deelbelangen aan tafel om een werkbare oplossing te bedenken. De belofte om zo’n oplossing over te nemen zorgt voor betrokkenheid en draagvlak bij de uitvoering.’

Geen blauwdruk

Een plan heeft Heerma niet. ‘Geen blauwdruk, nee. Dan gaat iedereen daarop schieten. Het gaat om de richting. We zijn nu vastgelopen in een neoliberale groef die niet werkt. Het moet anders.’

Een nieuwe overlegstructuur kan stroperigheid in de hand werken. ‘Maar gaat het nu dan goed ? Nee, helemaal niet. Nu worden tekentafeloplossingen bedacht, waarbij eerst gekeken wordt of het juridisch houdbaar is, vervolgens of het op papier klopt en pas op het eind of het misschien in de praktijk werkt. Zo’n plan wordt vervolgens stuk gelobbyd of stuk geprocedeerd. Dat is ook stroperig en vertragend. Onze samenleving hangt eigenlijk van leemlagen aan elkaar. Problemen worden opgelost door mensen die aan tafel gaan zitten en oplossingen bedenken.’

De vraag is volgens Heerma ook acuut omdat door de coronacrisis veel mensen hun werk dreigen te verliezen. ‘In het derde noodpakket is 1,4 miljard euro gereserveerd om mensen van werk naar werk te begeleiden met bijvoorbeeld scholing. Maar hoe gaan we dat vormgeven ? Daar moeten vakbeweging en werkgevers bij betrokken worden.’

Lees verder over het CDA

Omtzigt is overtuigd, na extern onderzoek: De Jonge rechtmatig CDA-leider
Het CDA heeft het lek boven in de precaire affaire rond de interne lijsttrekkersverkiezing. Extern onderzoek door het IT-bedrijf CGI heeft ‘geen grove onregelmatigheden aangetroffen die van invloed zouden zijn geweest op de stemming’, zo liet het partijbestuur eind augustus weten. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden