Terroristenjager Jimmy F.: hoe een uit de hand gelopen hobby hem in de cel deed belanden

Op jihadisten jagen om aanslagen te voorkomen, dát wilde de Brabantse student die nu zelf gevangen zit in verband met terrorisme. Zegt de omgeving van Jimmy F.

Peter de Graaf en Willem Feenstra
null Beeld Rhonald Blommestijn
Beeld Rhonald Blommestijn

Jimmy F. (22) zit in zijn ouderlijk huis in Zevenbergen en vloekt. De 22-jarige hbo-student houdt wel van wat spanning, maar vanavond loopt alles uit de hand. Zojuist is hij gebeld door iemand van inlichtingendienst AIVD. Die heeft hem gewaarschuwd dat de politie hem als terrorismeverdachte ziet.

Via berichtendienst Telegram, populair onder terroristen en inlichtingendiensten, meldt Jimmy zich bij zijn vrienden. 'Het concert is afgelast', schrijft hij over het optreden van de Amerikaanse band Allah-Las in Rotterdam. 'En ik sta op een of andere lijst. Nu moet ik de politie bellen om te zeggen dat ik het niet heb gedaan.'

Eerder op deze woensdagavond 23 augustus, tien minuten voor de deuren van de Maassilo zouden opengaan, is het concert van Allah-Las op last van burgemeester Ahmed Aboutaleb gecanceld. Zwaarbewapende antiterreureenheden hebben de omgeving afgezet. Een tip van de Spaanse politie, die na het bloedbad in Barcelona op scherp staat, is zo concreet dat hard ingrijpen noodzakelijk lijkt. Alles om een aanslag te voorkomen.

Vanuit Zevenbergen belt Jimmy 112. Hij wordt doorverbonden en komt uiteindelijk bij het lokale politiebureau uit. Hij vertelt dat hij actief is geweest op kanalen van terreurorganisatie IS, maar dat hij daar goede redenen voor had. Dat hij geen aanslag wil plegen, maar juist wil voorkomen. Een agent laat weten dat hij hem niet kan helpen. Wel zal hij een notitie maken van het gesprek. 'Godvergeten amateurs', schrijft Jimmy aan zijn vrienden.

null Beeld -
Beeld -

Militaire aspiraties

Jimmy F. studeert integrale veiligheidskunde aan de Avans Hogeschool in Breda. De hoogblonde student, die nog het meest wegheeft van de Klinkhamer-broers uit de Kameleon-films, woont nog bij zijn ouders. Het gros van zijn tijd brengt hij door achter zijn computer.

Dat was al zo in zijn middelbareschooltijd. Volgens klasgenoten uit 4 vwo was hij een fervent speler van Call of Duty, een oorlogsspel dat wordt gespeeld vanuit het perspectief van een soldaat. 'Hij had ook aspiraties om zelf het leger in te gaan', aldus een klasgenoot. 'Daar vertelde hij weleens over. Verder was het een rustige jongen.'

Het leger gaat Jimmy niet in, maar hij blijft gefascineerd door oorlog. Op internet volgt hij de strijd tegen terreurorganisatie IS op de voet. In discussiegroepen op duistere websites ziet hij dat de strategieën van de strijdende partijen uitgebreid worden besproken. Hij praat mee.

Op Telegram en internetforum 4chan komt hij terecht in een groep genaamd Syria General. Daarin zitten deelnemers van over de hele wereld die proberen te achterhalen waar in Syrië IS-terroristen zich bevinden. Dat doen ze onder meer door foto's die IS-strijders posten te analyseren. Aspirant-leden van Syria General moeten aantonen dat ze in staat zijn om op basis van foto's en video's locaties te achterhalen.

Leden van Syria General beweren dat ze in 2016 op basis van foto's een IS-trainingskamp in Syrië hebben opgespoord. Die informatie zou zijn doorgegeven aan het Russische leger. Niet veel later zou dat het trainingskamp hebben gebombardeerd.

Jimmy F. had online contact met ene Ayoub, die een aanslag zei te beramen op een ziekenhuis. Als bewijs stuurde hij een foto van een ziekenhuishesje. Beeld
Jimmy F. had online contact met ene Ayoub, die een aanslag zei te beramen op een ziekenhuis. Als bewijs stuurde hij een foto van een ziekenhuishesje.Beeld

Steun aan assad

Syria General bestaat deels uit jonge whizzkids die houden van de spanning van het jagen op terroristen. Vaak zijn ze toevallig in de gespreksgroep beland en worden ze langzaam meegezogen in de Syrische oorlog. De meesten van hen sympathiseren met de Syrische president Assad. 'We zijn het erover eens dat hij de beste oplossing voor Syrië is', zegt een groepslid dat uit angst voor represailles van IS anoniem wil blijven. 'Zonder hem is het land overgeleverd aan IS of andere groepen terroristen.'

Al snel wordt Jimmy beheerder in een van de chatgroepen van Syria General. Maar in zijn fanatisme kan hij ook doordraven. Hij post een foto van een pakketje in een van de chatgroepen. Daarin zit een Syrische vlag die hij via internet heeft besteld. Op de doos is duidelijk zijn adres te zien, een beginnersfout. Sommige leden van de groep, die allemaal anoniem zijn, lachen hem uit.

Maar Jimmy heeft een missie en laat zich niet afleiden. Met een paar andere leden van Syria General begint hij een subgroep: de Anti-Terreur Infiltratie Eenheid. Ze weten dat leden van IS in de krochten van het internet actief zijn om aanslagplegers te ronselen en wapens te regelen. De veiligheidsdiensten hebben daar onvoldoende zicht op, menen ze. De vele aanslagen in Europa zijn daar volgens hen mede het gevolg van.

Een lid van de Anti-Terreur Infiltratie Eenheid maakt een handleiding voor de andere gebruikers, genaamd 'Overleven in IS-groepen'. Daarin legt hij uit hoe het vertrouwen van mogelijke terroristen moet worden gewonnen. 'Gebruik slecht Engels, zo weten ze dat je niet tot de westerlingen behoort', staat er. En: 'Onthoud dat je ongelovigen moet beledigen als daarnaar wordt gevraagd.'

De handleiding is er vooral voor noodgevallen. Zodra een van de leden contact heeft met een terrorist, bespreken ze in hun chatgroep de tactiek. Die laten ze afhangen van het gedrag van de terrorist. Voor de infiltrant creëren ze een zo geloofwaardig mogelijke identiteit. Ze sturen foto's van wapens om aan te tonen dat het ze menens is. Van de gesprekken die ze voeren maken ze screenshots. Zo verzamelen ze bewijs en dekken ze zichzelf in, mocht er iets misgaan.

Chatten met Ayoub

Volgens leden van Syria General leveren hun online infiltraties met enige regelmaat bruikbare informatie op. Zo wordt op 7 december 2016 in Rotterdam een 30-jarige terrorismeverdachte opgepakt. De man heeft onder meer een geladen AK-47 en een IS-vlag in huis. De politie is over de man getipt door de AIVD. De dienst wil niet kwijt hoe hij aan die informatie komt. 'Maar die kwam dus van Jimmy', aldus een lid van de infiltratiegroep. Jimmy's advocaat Karianne Bal bevestigt deze gang van zaken.

Op 1 augustus heeft Jimmy weer beet. Via Telegram belandt hij in een privégesprek met ene Ayoub, die zegt een jihadist te zijn die in Spanje woont. Ayoub claimt bezig te zijn met 'iets dat groter is dan de aanslag in Parijs'.

Jimmy: 'Nog groter?

Ayoub: 'We gaan meerdere steden tegelijk aanvallen en hun ziekenhuizen.'

Jimmy: 'Ziekenhuizen zijn zware doelen. Weet je wat beter zou zijn? Na een aanslag komen ze altijd samen om te huilen als honden, een vol plein gevuld met mensen. In de steden leggen ze bloemen neer en steken ze kaarsen aan. Al die mensen die allemaal dichtbij elkaar staan. We zetten een man, of meerdere, in een gebouw en beginnen op ze te schieten. Op die manier krijgen we meer doden en laten we hen weten dat ze nooit veilig zijn.'

Ayoub: 'Ik heb het allemaal gepland maar ik heb broeders en wapens nodig.'

Als Jimmy om bewijs voor de geplande aanslag vraagt, stuurt de vermeende terrorist foto's van ziekenhuisuniformen.

Of Ayoub echt iets heeft gepland, wat zijn eventuele doelwit is en wanneer de aanslag moet gaan plaatsvinden, blijft onduidelijk. Vanachter zijn computer blijft Jimmy met hem chatten, ondersteund door zijn infiltratiegroep. Als Ayoub hem vraagt of hij weet hoe hij een bom moet maken, raadplegen leden van de groep snel een lid van Syria General dat verstand heeft van chemie. Jimmy geeft de vermeende terrorist vervolgens een neprecept voor de bom. Als hij het in de praktijk brengt, zal de explosie mislukken.

Ondanks al Jimmy's berichten blijft Ayoub vaag over zijn plannen. In een wanhoopspoging laat Jimmy vallen dat hij zelf ook met iets bezig is. In Rotterdam. Of hij specifiek het Allah-Las-concert noemt, is onduidelijk.

Verantwoording

Voor dit verhaal is gesproken met leden van online-groepen Syria General en Anti-Terreur Infiltratie Eenheid, oud-klasgenoten van Jimmy F. en zijn advocaat. De leden van de online-groepen willen anoniem blijven uit angst voor IS of uit privacyoverwegingen. Wel gaven ze inzage in chatgesprekken van F. en documenten.

Volgens hen maakte F. foto's van zijn online-gesprekken met mogelijke terroristen als bewijs. De authenticiteit daarvan is niet te achterhalen. In F.'s strafdossier wordt volgens zijn advocaat verwezen naar de zaak van de Rotterdamse terrorismeverdachte die na een tip van Jimmy zou zijn opgepakt. De politie en de AIVD wilden niet reageren. Een OM-woordvoerder laat weten dat het onderzoek 'niet alleen is gericht op uitingen van Jimmy F., maar ook op zijn contacten en motieven'. Het onderzoek loopt nog.

Aannemelijk is dat Jimmy's berichten worden gelezen door de Spaanse politie, die na de aanslagen in Barcelona en Cambrils in opperste paraatheid verkeert. In elk geval is het de Spaanse politie die op 23 augustus de Nederlandse politie tipt over een op handen zijnde aanslag in Rotterdam. Tijd om uit te zoeken hoe het precies zit, heeft de politie niet. Om twee uur 's nachts stormt een anti-terreureenheid het ouderlijk huis van Jimmy F. in Zevenbergen binnen en wordt hij geblinddoekt afgevoerd.

De volgende ochtend wordt de arrestatie bekendgemaakt. Als Nederlandse leden van Syria General horen over de 22-jarige man uit Zevenbergen die verantwoordelijk wordt gehouden voor de terreurdreiging, weten ze genoeg. Het is Jimmy. De terroristenjager is ineens terrorismeverdachte.

Amateurspionnen: 'Je moet er wel mee oppassen'

Er zijn al jaren semi-commerciële websites die zich bezighouden met allerlei wereldproblemen, waaronder de jacht op jihadisten ', zegt terrorismedeskundige Edwin Bakker. Maar kunnen overheden er iets mee? Hoe betrouwbaar is hun informatie?

Dat is een lastige afweging, vindt Bakker. Enerzijds kunnen inlichtingendiensten niet alles zien. Dus extra ogen en oren zijn welkom. 'Maar je moet er wel mee oppassen. Je hebt ook mensen die kinderporno zeggen op te sporen en later worden ontmaskerd als pedoseksueel.'

Geprofessionaliseerde groepen, zoals Bellingcat, hebben inmiddels kanalen naar de veiligheidsdiensten. Maar anders ligt dat bij nieuwe community's, zoals Syria General. 'Het zijn mensen die geobsedeerd zijn geraakt en geheim agentje gaan spelen. Wat moet de AIVD met informatie die door amateurs is verzameld, hoe is dat te checken? Ze kunnen, mogen en willen daar niet te veel mee doen.'

Volgens Pieter van Huis van Bellingcat is het niet zo moeilijk om in contact te komen met een online community van jihadisten. 'Sommigen van ons volgen ook dit soort netwerken. Het is een raar wereldje, niemand vertrouwt elkaar en je weet nooit met wie je praat.' Alles is anders op het dark web, zegt hij. 'Jimmy dacht een jihadist op het spoor te zijn, maar communiceerde waarschijnlijk met een under coveragent. En de veiligheidsdiensten dachten met een terrorist te maken te hebben en troffen een Brabantse scholier aan.'

Bakker kan zich niet voorstellen dat een privépersoon zomaar een potentiële terrorist opspoort. 'Het klinkt vooral spannend', zegt hij. 'Maar we moeten oppassen dat we geen beeld schetsen alsof je vanaf je zolderkamertje op terroristenjacht kunt gaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden