Terroristen in therapie: 'Ik troostte hen als ze huilden'

Nader Alemi was het niet met ze eens, maar behandelde duizenden van hen voor depressies en andere psychische problemen: Talibanstrijders. De psychiater had aan het einde van de jaren negentig een bloeiende praktijk in Afghanistan, waar hij groepstherapie aan terroristen gaf. Tegenover de BBC sprak hij voor het eerst over die tijd. 'Ik behandelde ze als mensen, ook al waren ze verantwoordelijk voor alle problemen in onze samenleving.'

Voormalige Taliban-strijder bij een ceremonie waarbij ze zichzelf overgeven en bij het Afghaanse leger gaan. Beeld anp

'Omdat ik hun taal sprak, hadden ze het gevoel dat ze open konden zijn. Taal was een erg belangrijk aspect', zegt Alemi. Hij was in de late jaren negentig de enige psychiater in het noorden die Pasjtoe kende, de taal die de meeste Talibanstrijders spreken. Hij schat dat hij in een periode van bijna drie jaar meer dan duizend stijders behandelde.

Alemi woont en woonde in Mazar-e-Sharif, een stad in het noorden van Afghanistan die in 1998 door de Taliban werd veroverd. Ondanks hun successen op het strijdtoneel waren de vele jaren oorlog de Talibanstrijders aan te zien. Mannen klopten vaak bij hem aan met een stukje papier in de hand met daarop zijn naam. 'Ze zeiden dat ik hun vriend had genezen en dat ze zelf ook genezen wilden worden. De meesten hadden nog nooit een arts gezien.'

Nader Alemi Beeld Facebook

Hopen op een kogel

De miltanten bezochten Alemi vaak in groepen, en zelden alleen. Volgens de psychiater zagen ze hun psychische problemen zelf als een logisch gevolg van de onzekerheid in het leven. 'Ze hadden geen controle over wat er met hen gebeurde. Alles lag in de handen van hun meerderen. Daarom werden ze depressief.' Alemi: 'Veel strijders vertelden me dat ze wilden sterven. Zomaar zelfmoord plegen was echter in strijd met hun islamitische waarden'.

In zijn relaas tegenover de BCC vertelt de psychiater bijvoorbeeld over een cliënt die steeds als hij gevechten voerde hoopte dat een kogel hem zou raken. Of hoe hij de hooggeplaatste Mullah Akhtar behandelde, de man onder Mullah Omar, de spirituele leider van de groep. 'Hij hoorde stemmen en herkende zijn medewerkers bijna niet meer', zegt Alemi daarover. 'Die man stond altijd in de frontlinie, wie weet hoeveel mensen voor zijn ogen werden vermoord.' In 2006 werd Mullah Akhtar gedood bij een luchtaanval.

Beeld anp

Tweederde een psychische stoornis

In 2001 werd de stad Mazar-e-Sharif teruggewonnen op de Taliban en kwam er een einde aan Alemi's groepstherapieën voor de militanten. De psychiater behandelt echter nog steeds; psychische problemen zijn volgens hem een groot probleem in Afghanistan. In 2010 meldde het ministerie van Gezondheid dat ruim tweederde van de Afghaanse bevolking een pschychische stoornis had, met aanhoudend geweld, armoede, werkloosheid en drugsverslaving als voornaamste oorzaken.

Nog steeds kijkt Alemi positief op zijn periode als psychiater van de Taliban terug. 'Ik behandelde ze als mensen. Soms huilden ze en dan troostte ik hen. Ondanks het feit dat zij verantwoordelijk waren voor alle problemen in onze samenleving.' Dat Alemi's vrouw tegelijkertijd in het grootste geheim een ondergrondse school voor meisjes runde, wier onderwijs de Taliban verbood, gaf volgens hem geen problemen. 'Ook als ze het wisten, hadden ze het vast niet erg gevonden. Ik had geen enkele politieke ambitie of interesse, ze begrepen dat we alleen maar mensen probeerden te helpen.'

Met Osama Bin Laden en de Taliban ná 11 september 2001 in gedachten komt Alemi's overtuiging wellicht ongeloofwaardig over, maar volgens de psychiater stonden ze toentertijd werkelijk op goede voet en had hij niks van de militanten te vrezen. 'Eigenlijk was mijn grootste probleem de vervolgsessies. Vaak moest hun behandeling worden onderbroken of kwamen ze niet meer terug. Omdat ze opeens op een missie waren verdwenen.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden