RechtbankverslagJawed S.

Terreurverdachte Amsterdam CS heeft alleen spijt van het feit dat hij geen Nederlanders heeft gestoken

Terreurverdachte Jawed S., die op Amsterdam Centraal twee Amerikaanse toeristen neerstak, kwam naar Nederland om ‘oneerlijke en wrede mensen te doden’. Dat zei de 20-jarige Afghaan bij de aanvang van zijn proces in de gerechtsbunker in Amsterdam-Osdorp. Hij maakte zijn reis om de profeet te verdedigen tegen de beledigingen van PVV-leider Geert Wilders.

Rechtbanktekening van verdachte Jawed S. (midden), zijn advocaat Simon van der Woude (R) en voorzitter Eli Gabel tijdens een voorbereidende zitting, eind vorig jaar.Beeld ANP

Rechter: ‘Wie is het varken?’

Jawed S.: ‘Je hebt hier heel veel varkens, maar er is één grote: Geert Wilders.’

Rechter: ‘Zullen we afspreken om hem meneer Wilders of Geert Wilders te noemen?’

Jawed S.: ‘U vraagt mij met andere woorden of ik hem wil respecteren.’

Rechter: ‘Ik vraag om hem bij zijn naam te noemen.’

Jawed S.: ‘Dat doe ik niet.’

In de extra beveiligde bunker in Osdorp zit maandag een tengere verschijning: Jawed S. (20). Hij heeft donker naar achter gekamd haar en een baardje. Een jaar geleden, op 31 augustus 2018, stak deze Afghaanse vluchteling op het Amsterdamse Centraal Station twee Amerikaanse toeristen neer. Ze raakten zwaargewond. Een van hen liep een dwarslaesie op en zit in een rolstoel. Zijn zwangere vrouw was getuige van de aanval. Zij kreeg niet veel later een miskraam. 

Spijt van zijn daad heeft S. niet. Al geeft hij nu wel toe dat hij liever Nederlanders had gestoken. Het was toeval dat hij de Amerikanen trof. ‘Ik wist niet of ze in Nederland Nederlands of Engels spraken.’

Hij was die ochtend vanuit Duitsland naar Amsterdam vertrokken, nadat hij eerst had gekeken waar Nederland precies lag. Want hij was boos. Boos op ‘varken’ Geert Wilders en diens plannen voor een cartoonwedstrijd over de profeet Mohammed. Dat Wilders die wedstrijd wegens bedreiging op 30 augustus al had gecanceld, maakte S. niet uit. Hij twijfelde of de wedstrijd wel echt was afgelast.

De dag voordat hij vertrok kocht hij een mes. ‘Ik heb het mes niet gekocht om aardappels mee te schillen’, legt S. aan de rechter uit. Want de intentie van zijn ‘bezoekje’ was wraak. ‘De heilige profeet Mohammed was beledigd. Ik wilde wrede en oneerlijke mensen raken.’ Volgens het Openbaar Ministerie had S. een terroristisch motief, en had hij nog meer slachtoffers gemaakt als de politie Jawed S. niet snel had neergeschoten.

Toerekeningsvatbaarheid

Eén van de vragen die de rechters tijdens dit proces hopen te beantwoorden is: in hoeverre was Jawed S. toerekeningsvatbaar voor zijn daden? S. kwam in 2015 als 16-jarige vluchteling zonder ouders in Duitsland aan. Aanvankelijk leek het goed te gaan, maar uit het dossier blijkt dat S. radicaliseerde nadat Duitsland in 2017 zijn asielaanvraag had afgewezen. De vraag is: is deze radicalisering een gevolg van een psychische stoornis? ‘Nee, ik ben kerngezond’, aldus de verdachte zelf.

In de rechtszaal kunnen de gedragsdeskundigen van het Pieter Baan Centrum (PBC) de vraag niet beantwoorden. De verdachte weigerde mee te werken aan het psychologisch onderzoek. Hij keek de psycholoog niet aan tijdens het onderzoek en lachte hem soms zelfs uit. Als hij wel sprak, was het nog steeds lastig om hem echt te doorgronden, aldus de psychiater. ‘Hij greep telkens terug op bepaalde thema’s en zinsneden.’

‘Wij delen die ervaring’, verzuchten de rechters maandag in de Bunker. Want ook nu herhaalt S. keer op keer dat hij het niet pikt als ‘zijn profeet beledigd wordt’. Veel vragen van de rechters beantwoordt de 20-jarige bovendien met een wedervraag.

Zo wil de rechter van hem weten of hij naar Nederland kwam om zoveel mogelijk mensen neer te steken. En of hij de agenten die hem wilden aanhouden, ook wilde neersteken.

Maar Jawed S. reageert op die vraag met een verzoek om uitleg: ‘Waarom laat u mijn profeet Mohammed – vrede zij met hem – niet met rust?’

Rechter: ‘Ik stel nog een keer mijn vraag: wilde u de agenten steken?’

Jawed S.: ‘Ik blijf herhalen: waarom bent u zo wreed en oneerlijk? Ik heb het niet alleen over u, maar over alle aanwezigen. Waarom laten jullie mijn religie niet met rust?’

Ook andere gespreksonderwerpen gaat S. maandag uit de weg. Bij zijn asielaanvraag in 2015 in Duitsland vertelde hij dat zijn vader verdwenen was, en zijn moeder dood. Maar uit afgetapte telefoongesprekken uit de gevangenis blijkt dat hij afgelopen jaar met zijn vader in Afghanistan belde.

Rechter: ‘Kunt u dat uitleggen?’

Jawed S.: ‘Het feit of mijn vader dood of spoorloos is, of waar hij verblijft, wil ik hier niet bespreken.’

Rechter: ‘U bent 20 jaar. U zit nu ruim een jaar vast op de terroristenafdeling in Vught. Hoe ziet u de toekomst?’

Jawed S.: ‘Zoals de afgelopen twintig jaar voorbij getikt is, zal de komende twintig jaar ook voorbij tikken.’

Rechter: ‘Dat is niet een heel inhoudelijk antwoord.’

Jawed S: ‘Afgelopen twintig jaar heeft God voor mij gezorgd, hij zal de komende twintig jaar ook voor mij zorgen.’

Dinsdag wordt de zitting hervat. Dan zal het Openbaar Ministerie een straf eisen. Mogelijk zal de strafeis hoog zijn, zegt een van de rechters nog in de hoop op een gesprek. ‘Wat vindt u daarvan?’ Maar ook daarop reageert S. met het antwoord dat ‘God voor hem zorgt’. 

Rechter: ‘Hoe moet de wereld tegen u beschermd worden? Ergens in de wereld zal altijd iemand zijn die in uw ogen uw geloof beledigt.’

Jawed S.: ‘Wat ik zeg, geldt niet alleen voor Nederland. Maar degenen die mijn religie met rust laten, zal ik niets doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden