Terreurtop Den Haag: 220 experts op zoek naar een strategie

In Den Haag begint vandaag de eerste grote internationale top over het voorkomen van nieuwe terreuraanslagen à la 'Parijs'. 220 terreurexperts verzamelen zich in het hoofdkwartier van Europol. Onder leiding van minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken zullen zij spreken over antiradicaliseringsprogramma's en het tegenwerken van terroristen die al met concrete aanslagplannen rondlopen.

"We willen graag met terreurexperts om de tafel zitten en doorspreken: wat werkt wel en wat niet?", zegt Koenders over de terreurtop.Beeld anp

De grote vraag op het topoverleg is of overtuigde jihadisten, zoals de nog altijd voortvluchtige Salah Abdeslam (Bataclan, Parijs, november 2015) of de leider van Boko Haram, Abubakar Shekau (diverse aanslagen in Nigeria, 2015), überhaupt kunnen worden gestopt. Ook de twee aanvallers die afgelopen vrijdag met messen het luxehotel Bella Vista in de Egyptische badplaats Hurghada binnenstormden en drie toeristen verwondden, leken volledig overtuigd van hun gelijk.

Toch is er de hoop om geradicaliseerde moslims voortijdig op andere gedachten te brengen (preventie) of ze succesvol tegen te houden (repressie), denkt de crème de la crème van de antiterreurbeweging. Maandag presenteren ze elkaar hun succesprojecten.

Nederlandse experts vertellen bijvoorbeeld over de wijkaanpak waardoor jongeren in een vroeg stadium door leraren en wijkagenten worden aangesproken op hun radicale gedrag en ideeën. Ook vertellen ze over het Nederlandse besluit om onder meer journalistenopleidingen in Nigeria te financieren, waardoor jongeren kritisch leren nadenken over propaganda van terreurgroepen als Boko Haram. En over het initiatief van het Nederlandse terreurslachtoffer Max Boon, die andere terreurslachtoffers langs scholen in Indonesië stuurt om te vertellen over de gevolgen van de aanval op hun leven. Het blijkt een afschrikwekkende werking te hebben op radicale jongeren.

Lees ook: 'Ik wil graag potentiële terroristen bereiken'

Hij verloor zijn beide benen bij een aanslag in Jakarta. Nu wil Max Boon een databank van slachtoffers die hun verhaal vertellen. Want de daders realiseren zich niet hoeveel ellende ze aanrichten bij mensen die veel dichterbij hen staan dan ze denken.

Virus

'We willen graag met terreurexperts om de tafel zitten en doorspreken: wat werkt wel en wat niet?', zegt Koenders over de terreurtop. 'Recente terroristische aanslagen in Frankrijk, Libanon, Tunesië, Nigeria en Turkije laten zien dat terrorisme vandaag de dag vertakkingen heeft in al onze landen; het is wendbaar, vindingrijk en internationaal. Het is als een virus dat zich steeds aanpast.' Het is volgens de bewindsman daarom van belang dat 'internationale coalities regelmatig de klokken gelijk zetten' inzake methoden om terreur aan te pakken.

Deelnemers zijn een tiental ministers uit landen die onlangs terreur te verwerken hebben gehad, zoals de VS, Frankrijk, Nigeria, België en Tunesië. Ook ruim tweehonderd afgevaardigden uit andere landen en van Europol, Interpol, de Verenigde Naties en de Europese Unie komen naar Den Haag.

Koenders is na afloop van de top 'een gelukkig man' als er alleen al concrete afspraken zijn gemaakt over het delen van informatie over jihadisten. Zo zijn er 'bevriezingslijsten' in omloop met namen van terroristen wier tegoeden zijn bevroren, maar die worden niet door alle inlichtingendiensten met elkaar gedeeld. 'Het gaat ook om vertrouwen krijgen in elkaar', zegt Koenders. 'Dat is niet een kwestie van één keer bij elkaar komen.' Het afgelopen jaar is volgens de minister veel gesproken over het uitwisselen van inlichtingen, maar in de praktijk gebeurt het nog te weinig.

Namenlijst verdubbeld 

Het aantal namen op de nationale terrorismelijst is in een jaar tijd verdubbeld, aldus minister Koenders zondag. Er staan 39 Nederlanders en drie organisaties op die betrokken zijn bij terroristische activiteiten in Syrië en Irak. Op 23 december werden nog twee personen toegevoegd.

Na plaatsing op de nationale terrorismelijst kunnen tegoeden van betrokkenen bevroren worden, waardoor terreur voor hen moeilijker valt te financieren. Koenders vindt dat de lijst verder uitgebreid moet worden en zal er vandaag voor pleiten wereldwijd gegevens over bevriezing van tegoeden te delen.

Ondergedoken

Het belang van de antiterreurtop is groot, vindt ook terrorisme-expert Bibi van Ginkel van instituut Clingendael. Op ministerieel niveau komen mensen wel vaker bij elkaar. Op werkniveau weten ze vaak niet van elkaar waar ze mee bezig zijn', zegt Van Ginkel. Volgens haar ontbreekt een gemeenschappelijke strategie voor de aanpak van terreur: 'Hoe gaan we hier in Europa mee om? En hoe steunen we landen in Afrika en Azië die hier ook mee te maken hebben?', concludeert Van Ginkel na onderzoek. Eigenlijk, zegt ze, 'schaken we momenteel allemaal op verschillende borden. We gaan nu aan één tafel zitten en leggen uit waar we mee bezig zijn.'

Het is de vraag hoeveel indruk afspraken op de top maken op types als Abdeslam of op Boko Haramleider Abubakar Shekau. De eerste zit vermoedelijk ondergedoken in Syrië bij zijn vrienden van Islamitische Staat, de tweede wint alleen maar aan invloed, waarschuwde de Amerikaanse legertop begin dit jaar. Beide groepen kondigen meer aanslagen aan.

Ook eenlingen, die nauwelijks op te sporen of tegen te houden zijn, kunnen veel schade en angst veroorzaken, zoals recentelijk weer bleek in Parijs en Egypte. Volgens premier Rutte kijkt Nederland 'heel scherp' of er jihadisten zitten onder de grote asielstroom. In het tv-programma Buitenhof zei hij zondag: 'Ik kan geen garantie geven dat onder de 59 duizend personen die Nederland zijn binnengekomen niemand zit met andere plannen dan een veilig heenkomen zoeken. Maar we doen er alles aan om die elementen eruit te filteren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden