Terreuralarm is politieke balanceeract

Nederland is op zijn hoede. Het is niet voor het eerst dat in Europa terreuralarm is geslagen. Wanneer is er reden toe?...

Van onze buitenlandredacteur Alex Burghoorn

Vlak voor oudejaarsavond 2003 reden de politieauto's in colonne naar het militaire hospitaal in Hamburg. Met containers blokkeerden ze de straten. Reden: terroristen zouden op het punt staan een zelfmoordaanslag op het ziekenhuis te plegen. Hamburg, daar bereidden de 11/9-kapers hun daad voor.

De tip kwam van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, onthulde de Duitse minister van Binnenlandse Zaken later. 'Het is spijtig dat alle aanwijzingen veel te vroeg openbaar zijn geworden', zei hij pissig. 'Het maakt het oplossen van de zaak moeilijker.' Hoe dan ook: er is geen bom afgegaan.

De Franse autoriteiten hielden enkele dagen eerder op het Parijse vliegveld Charles de Gaulle zes vliegtuigen met Amerikaanse bestemmingen aan de grond. Op de passagierslijsten van de vluchten stonden zeker zes namen die ook voorkwamen op een CIA-overzicht van terroristen. De Franse agenten trokken erop uit, om later verbolgen te onthullen dat onder de 'verdachten' een jongetje van vijf jaar en een Chinese dame op leeftijd zaten. Geen terrorist gesnapt. De vele westerse spellingswijzen van Arabische namen hadden hen parten gespeeld.

'Het is onontkoombaar dat bij het uitroepen van een terreuralarm vergissingen worden gemaakt', zegt Jonathan Stevenson, terrorisme-onderzoeker van het International Institute for Strategic Studies in Londen.

De aanleiding voor de alarmfase is meestal vaag: politie en justitie laten zich op dit dossier niet graag in de kaarten kijken. Duidelijk is wel, zegt Stevenson, dat de informatie enerzijds onvoldoende is om verdachten te arresteren, en anderzijds concreter dan de angstaanjagende profetieën die terreurgroepen geregeld doen uitgaan - pas is nog gedreigd Italië 'te verbranden'.

Het uitroepen van een terreuralarm is een balanceeract voor regeringen, zegt Stevenson. 'Als er geen waarschuwing is uitgegaan en er vindt een aanslag plaats, dan ondergraaft dat het vertrouwen in de regering. Als er te vaak alarm wordt geslagen, raken burgers ongeïnteresseerd en dat moet ten koste van alles worden vermeden. De dreiging in Europa is immers zeker toegenomen sinds de invasie in Irak.'

De Nederlandse regering noemde het verstrijken van het door Osama bin Laden aan Europa gestelde ultimatum voor een wapenstilstand een van de redenen voor de alarmfase. In geen enkel ander Europees land heeft het, voorzover bekend, tot verhoogde paraatheid geleid. Het terreuralarm in Nederland gaat aan de meeste buitenlandse media voorbij, terwijl het toch de eerste keer is sinds de treinaanslagen in Madrid dat een Europees land zo op zijn qui-vive is.

'Het is onvoorstelbaar dat op zijn minst in de omringende landen geen verhoogde waakzaamheid geldt', zegt Stevenson. 'De EU heeft nog een lange weg te gaan voor zij gezamenlijk terreurdreiging kan inschatten.'

In Spanje gold op de ochtend van 11 maart ook de opperste staat van waakzaamheid. Meer dan honderdduizend agenten en soldaten waren in het land paraat, want de Baskische terreurgroep ETA zou in aanloop naar de verkiezingen willen toeslaan - een busje met explosieven, onderweg naar Madrid, was onderschept. Maar ze keken de verkeerde kant op. 'Niemand', zegt Stevenson, 'had zich tot dan toe gerealiseerd hoe gevaarlijk de dreiging van de Marokkaanse terreurcellen was.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden