Ter Horst komt met leidraad voor deugdelijk bestuur

Een zevenpuntencode gaat bestuurders helpen het goede voorbeeld te geven.

Meer betrokkenheid van burgers bij de publieke zaak is alleen te verwachten als sprake is van ‘deugdelijk overheidsbestuur’. Dat is de kern van een leidraad voor bestuurders – Nederlandse code voor goed openbaar bestuur – die morgen door minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken openbaar wordt gemaakt.

De code voor bestuurders sluit aan bij het twee weken geleden door Ter Horst gepresenteerde handvest voor de verantwoordelijke burger. Volgens de minister doet de overheid haar werk ‘naar behoren’, maar moeten bestuurders er van doordrongen zijn dat zij het goede voorbeeld moeten geven.

De code telt zeven punten. Openheid en integriteit, participatie, behoorlijk contact met burgers, doelgerichtheid en doelmatigheid, legitimiteit, zelfreinigend vermogen, en bereidheid zich regelmatig te verantwoorden. De code is primair geschreven voor uitvoerende bestuurders als wethouders, dijkgraven, gedeputeerden en ministers.

Het is geen juridisch afdwingbaar gedragsvoorschrift, maar een zogeheten ‘zachte code’ – een onderstreping van de ‘waarden van goed bestuur’.

Het is ‘in de mode om af te geven op de overheid’, zei minister Ter Horst (Binnenlandse Zaken) vorige week in een speech. En ‘kranten schrijven over politici met kennelijk plezier dat het vertrouwen in hen lager is dan in tweedehandsautoverkopers’.

Zo denkt de minister er zelf niet over. ‘We hebben een prima functionerende democratie en een overheidsapparaat dat integer en hoogwaardig zijn werk doet.’

Ons openbaar bestuur doet het goed, maar het blijft mensenwerk, aldus de minister. Er zijn wel degelijk serieuze klachten, de Nationale Ombudsman zet ze jaarlijks keurig op een rij. En eigenlijk moet het openbaar bestuur het goede voorbeeld geven. Vandaar het initiatief tot een bestuurscode.

Een werkgroep onder leiding van oud-politica Andrée van Es heeft de code geschreven. Over een nacht ijs zijn ze niet gegaan, er is met burgers, ambtenaren, bestuurders en een hele rits (koepels van) openbare besturen gesproken.

Niet iedereen was even enthousiast over het idee. Een bezwaar was dat de tekst van deze bestuurscode ‘zo vanzelfsprekend’ lijkt dat de indruk wordt gewekt ‘dat het nu niet goed gaat’. Een ander probleem zou kunnen worden dat een zachte code door uitspraken van de rechter gaandeweg een ‘harde code’ wordt. Men vreest schadeclaims.

En niet in de laatste plaats, het barst al van de codes-Tabaksblat, gedragshandvesten en Balkenendenormen. Zijn we er voldoende mee opgeschoten? De werkgroep onderstreept dat de code zelf niet de hoofdzaak is. Het gaat erom het besef levend te houden ‘dat het openbaar bestuur er is voor en namens de burgers’.

Guusje ter Horst, minister van Binnenlandse Zaken (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.