'Ten eerste solidair zijn met Piet uit de Schilderswijk'

Twee soorten regels voor twee soorten mensen kan niet, vonden de deskundigen zondagmiddag bij een debat over immigratie en de verzorgingsstaat....

De immigratie naar Nederland vormt geen reden om de verzorgingsstaat aan te passen. Daarover waren de deelnemers aan het debat in De Balie in Amsterdam over migratie en de houdbaarheid van het sociale paradijs het zondagmiddag roerend eens. Panellid Koos Richelle, directeur-generaal ontwikkelingshulp van de Europese Commissie sprak van 'een groteske vraag'. 'Migratie speelt maar een klein rolletje in het overigens noodzakelijke debat over de toekomst van de verzorgingsstaat.'

Toch wijdde De Balie onder het motto 'Eigen ellende eerst' een heel weekeinde aan de gevolgen van de voortdurende immigratie voor ons sociale stelsel. Moet Nederland blijvend de eigen zwakken beschermen met sociale wetgeving? Of moeten migranten meer kansen krijgen, bijvoorbeeld door toe te staan dat zij hier werken tegen een lager loon?

Volgens Kitty Rozemond, vice-voorzitter van de vakcentrale FNV, zet de migratie de sociale zekerheid niet onder druk. 'De waarde van het vrije verkeer en die van goede voorzieningen staan weleens haaks op elkaar. Het feit dat je een uitkering hebt kan je ervan weerhouden terug te keren naar jouw land van herkomst. Daar mogen we best eens naar kijken. Maar ik pleit niet voor ongelijke behandeling, hooguit voor diversiteit.'

Hoogleraar minderheden Han Entzinger, een aanstichter van dit debat, erkende dat migratie slechts een van de problemen van de verzorgingstaat vormt. Maar van de Nederlandse bevolking is 10 procent niet-westers allochtoon, terwijl de bijstand door 40 procent niet-westerse allochtonen wordt bevolkt. 'Over die scheve verdeling kan onvrede ontstaan.'

Nederland is een immigratieland en dat blijft zo, meent Entzinger. Als we in Nederland gelijkheid willen behouden, moeten we e integratie-inspanningen verhogen e sociale zekerheid voor iedereen verminderen. Het alternatief is minder gelijkheid in behandeling: nieuwkomers langer laten wachten op een uitkering, of de sociale premies bij wijze van vertrekpremie na drie of vijf jaar meegeven.

Op dit laatste voorstel reageerden Kitty Rozemond en ook PvdA-Kamerlid en oud-minister Klaas de Vries welwillend. De Vries: 'Je kunt een andere inkleding maken voor mensen die hier tijdelijk komen.'

Rozemond wil ook toestaan dat migranten hun uitkering meenemen naar het land van herkomst. 'Maar voor gelijk werk hoort gelijk loon. Dat grondrecht zou ik niet ter discussie willen stellen.' Die uitspraak kwam de FNV-vice-voorzitter en De Vries op veel kritiek uit de zaal te staan. Aanwezigen bepleitten solidariteit met minder bedeelde migranten. 'Ik ben liever solidair met mensen buiten Nederland', betoogde een jonge debatganger. Maar Klaas de Vries riposteerde: 'In de eerste plaats moeten we solidair zijn met Piet uit de Schilderswijk'.

Ook Jan Willem van den Braak, directeur sociale zaken van werkgeversorganisatie VNO/NCW, maakte bezwaar tegen een verzorgingsstaat met twee soorten regels voor twee soorten mensen. 'Het is typisch voor babyboomers om 'de' verzorgingsstaat in zijn geheel te willen behouden. Met een goede en snelle modernisering kunnen we op een iets lager niveau het stelsel behouden voor iedereen, inclusief migranten.'

Dat was koren op de molen van EU-ambtenaar Richelle. Migratie blijft volgens hem een fenomeen waar de politiek liever niet te lang bij stil staat. 'Het is een onethische vraag om het stelsel aan te passen op mensen met een andere achtergrond. Je moet principieel kijken naar de houdbaarheid.'

Dit artikel maakt deel uit van een serie over de houdbaarheid en rechtvaardigheid van collectieve regelingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden