Tellen helpt tegen migratie-emoties

Vluchtelingen zijn een bijzondere categorie binnen de totale migratie.

Vluchtelingen in Boedapest. Beeld afp
Vluchtelingen in Boedapest.Beeld afp

Wat een emoties allemaal. En wat een grote woorden. Je zou bijna denken dat Nederland zich in een uitzonderlijke situatie bevindt omdat er zich vluchtelingen melden uit oorlogsgebieden. Het lijkt me goed eens op zoek te gaan naar de getallen. Die hebben, voor wie er vatbaar voor is, doorgaans een dempend effect op de emoties. En ze kunnen tot nieuwe conclusies leiden.

De vraag is dus: hoe is het kwantitatief met de vluchtelingen, en, breder bekeken, de migratie?

Een paar vragen. Het leukst: eerst zelf antwoord geven, en straks toetsen hoe dicht u in de buurt zat. Hoeveel vluchtelingen hebben zich dit jaar in Nederland gemeld tot en met augustus? In hoeveel van de afgelopen 25 jaar was het aantal vluchtelingen dat in Nederland hulp zocht groter dan 25 duizend? Hoeveel mensen wonen er in Nederland? Hoeveel mensen emigreerden er uit Nederland in 2014?

Migratiestromen worden steeds groter, blijkt uit gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Sinds midden jaren negentig (als de CBS-datareeks begint) neemt de immigratie trendmatig toe. Destijds: minder dan 100 duizend per jaar. Nu: bijna 200 duizend. De emigratie is zelfs verdubbeld. Verlieten midden jaren negentig zo'n 60 duizend mensen per jaar het land, nu 120 duizend.

Bij het migratiesaldo (immigranten minus emigranten) gaat het daarom per saldo jaarlijks om enkele tienduizenden mensen. In de jaren negentig nam de bevolking in Nederland jaarlijks toe door migratie, begin deze eeuw waren er vijf opeenvolgende jaren van krimp, en sinds 2009 groeit de bevolking weer door migratie, met pakweg 30 duizend personen per jaar.

Deze bevolkingsgroei door migratie oogt klein op een totale bevolking van 16,9 miljoen mensen. Toch wordt het relatieve belang steeds groter. De totale groei van de bevolking valt in tweeën uiteen. Naast het migratiesaldo is er het geboortesaldo (het aantal baby's minus het aantal sterfgevallen). En omdat het geboorteoverschot in Nederland de afgelopen decennia veel kleiner is geworden, neemt het relatieve belang van migratie toe. Het CBS registreert: in 2013 nam de bevolking in Nederland met 49 duizend personen toe; 30 duizend door het geboorteoverschot; 19 duizend door het migratieoverschot.

Vluchtelingen zijn een bijzondere categorie binnen de totale migratie. Een vluchteling wordt pas immigrant (in de CBS-definitie) als hij is erkend en een woning heeft en dus voorkomt in de gemeentelijke administratie. Vluchtelingenwerk rapporteert over de feiten over asielzoekers. Dit jaar telt Vluchtelingenwerk tot en met augustus 17 duizend mensen die in Nederland asiel aanvragen. Over heel 2014 was dat een kleine 30 duizend. Dat is historisch gezien niets bijzonders eigenlijk - wel voor de betrokkenen natuurlijk, niet voor Nederland.

Het totaal aantal asielaanvragen is deze eeuw (voor 2014) relatief laag met zo'n 15 duizend per jaar. Maar in de jaren negentig was dat anders. 25 duizend was het minimum; in piekjaar 1994 vroegen zelfs ruim 50 duizend mensen asiel in Nederland. In negen van de afgelopen 22 jaar was het aantal asielaanvragen groter dan 25 duizend.

Dit zijn dus de feiten. Samengevat: Nederland is een migratieland. En: het aantal vluchtelingen is, voor wie iets verder kijkt dan vandaag en gisteren, niet uitzonderlijk hoog.

Wat mij bij deze feiten het meeste opvalt is dit: als de kans blijkbaar 40 procent is (9 van de 22 jaar) dat Nederland 25 duizend asielverzoeken krijgt, waarom is de publieke sector hierop dan niet voorbereid? Het komt me voor dat veel van de emotie voortkomt uit het paniekvoetbal van de overheid - 'stoere burgemeesters', 'noodverordeningen' et cetera. Je zou als burger zo licht de indruk krijgen dat er iets bijzonders aan de hand is. Maar dat bijzondere geldt dus nuchter beschouwd niet zozeer aan het aantal vluchtelingen als wel de ondermaatse paraatheid van de publieke sector hierbij.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren?
frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden