INTERVIEW

'Televisie is een wittemanswereld'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Robert Vuijsje onderzoekt het in een reeks interviews. Comedian Salaheddine (35): 'De televisie is een wittemanswereld.'

Salaheddine. Beeld Robin De Puy

Vroeger had Salaheddine een programma bij de NTR, Ab & Sal. Nu maakt hij programma's op zijn eigen YouTube-kanaal. 'Die filmpjes zijn bij elkaar 32 miljoen keer bekeken. Hoe ik daarmee geld verdien? Ik word gesponsord door bedrijven die zich richten op de islamitische markt. Thuishalaleten.nl, dat is zoiets als thuisbezorgd.nl. De bruidsmarkt is een grote sponsor en bedrijven die auto's verhuren waarmee je buiten de EU mag. Zij hebben kijkers nodig voor hun bedrijven, ik heb hun geld nodig.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) gaat voor V in gesprek met bekende en minder bekende Nederlanders over de rol die hun afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met actrice Dilan Yurdakul (Turks) en RTL-nieuwslezer Wilson Boldewijn (Surinaams).

Waarom werk je niet meer voor de reguliere televisie?

'Soms doe ik het nog, voor de NTR.

En de VPRO wil weleens een proefballonnetje oplaten. Ab & Sal was populair, het werd door honderdduizenden mensen bekeken. Maar er kwam te veel weerstand. De televisie is een wittemanswereld. Ze snappen een paar dingen niet. Het begint ermee dat ze niet begrijpen dat wat ik maak geen nichemarkt is. En ze zien niet in dat wij ook televisie kijken en met meer dan een miljoen mensen zijn.

'Dan hebben we het over het onderwerp. Als ik een idee heb, zeggen ze eerst: leuk, dat gaan we doen. Daarna ga je overleggen. De regisseur is een blanke man van dik in de vijftig. Ik leg hem uit wat ik wil doen en hij begrijpt niet waarover ik het heb. Hij leeft in een andere wereld. Dan loopt het project vast, het bloedt dood en het programma komt er niet.'

Hoe verloopt het contact?

'Ik kom in Hilversum en zie daar niemand die eruitziet zoals ik. Ze weten niet hoe ze me moeten inschatten: is dit iets waar de VPRO-kijker op zit te wachten? Willen we wel allochtonen-tv maken? Iets maken vanuit mijn eigen perspectief kan eigenlijk niet. Ik moet langs vier of vijf mensen, dat wordt te vermoeiend, ik wil onafhankelijk zijn. Dat vind ik jammer, het liefst was ik bij de gewone televisie gebleven, zodat zoveel mogelijk mensen tegelijk mijn programma kunnen zien.

'BNN maakt programma's voor jongeren, maar is helemaal blank. Wanneer je 15 bent en niet autochtoon en je groeit op in Nederland, krijg je een gek beeld van jezelf. Op de televisie zie je nooit iemand zoals jij. Je denkt dat je een soort spook bent dat niet bestaat. De Nederlandse Turken of Marokkanen die op televisie komen, zijn anders dan de mensen die ik om me heen zie.

'Een voorbeeld: naar de moskee gaan. Dat is een religieuze handeling, maar die is verweven met je dagelijks leven. Het is zoiets als boodschappen doen of naar de sportschool gaan, het heeft geen zware lading. Op televisie lijkt het alsof Nederlandse Marokkanen en Turken een stuk van hun identiteit hebben afgeknipt. Ik zie daar nooit iemand praten zoals wij dat onder elkaar doen. Waar komen deze mensen vandaan? Ik kom ze nooit tegen. Alles wat te maken heeft met religie wordt sowieso weggestopt.'

Nederlands
'Altijd. Ik ben hier, dit is het land waar ik werk.'

Marokkaans
'Wanneer ik voor mijn werk iets moet doen waarvan ik zeker weet dat het nooit op de Nederlandse tv kan komen.'

Eten
'Kiptajine met olijven.'

Partner
'Ik ben vrijgezel. Mijn vrouw zou een moslima moeten zijn, ik wil mijn kinderen islamitisch opvoeden.'

Mohammed cartoons
'Dat moet iedereen zelf weten, ik ben er niet mee bezig.'

Hoe komt dat?

'Ze denken dat ze anders geen kans maken om op televisie te komen. Dat klopt ook, denk ik, maar ik heb geen zin om die concessie te doen. Dan maar op internet. Ik ben nu verwend, ik kan rondkomen zonder de televisie.'

Hoe groeide je op?

'Mijn ouders komen uit Casablanca, wij spreken Arabisch. Ik denk dat 90 procent van de Marokkanen in Nederland uit het noorden komt, dat zijn Berbers. Wat het verschil is? Wij spreken een andere taal. En als we in de zomer op vakantie gaan, zijn daar geen Marokkaanse Nederlanders, we zijn alleen met de lokale mensen. Wij zijn een minderheid binnen een minderheid. De taal is geen probleem, onderling spreken we Nederlands.

'In Marokko werkte mijn vader in een schoenfabriek van Bata, in Nederland bij een bedrijf dat ijzer recyclede. We woonden in Hendrik-Ido-Ambacht, maar daar sliep ik alleen, ik zat elke dag in Rotterdam. Op de middelbare school in Zwijndrecht zaten misschien drie andere Marokkaanse kinderen. Die zocht ik op, dat waren mijn vrienden. Ook omdat ik ze al kende uit de moskee.'

Salaheddine Benchikhi (Marokko, 1980) maakt theater en televisie. In 2009 maakte de VVD bezwaar tegen zijn theatershow, waarbij mannen en vrouwen gescheiden konden zitten. 'Ik zag dat als een service voor mijn publiek. Daar zitten vrouwen tussen die niet naast mannen mogen zitten. Die optie wilde ik hun bieden. Net zoals ik veel matinees doe; dat is voor mijn publiek handiger dan avondvoorstellingen. Naar die gescheiden plaatsen was uiteindelijk niet veel vraag, het probleem loste zichzelf op.'

Is het theater anders dan de televisie?

'In het theater word ik niet gestoord door de witte man. Daar kan ik alles doen zoals ik het wil.'

Wie is jouw publiek?

'Van de achthonderd bezoekers zijn er misschien tien blank. In België ben ik minstens zo populair als in Nederland, mijn shows zijn daar sneller uitverkocht. Dat verbaasde me. In België is verder niets op dit gebied. Kennelijk loopt mijn publiek langs de lijn van de Nederlandse taal. En langs etnische lijnen. Niet alleen Marokkanen, ook Turken, Bosniërs en Somaliërs komen naar mijn shows. Maar mijn buren weten niet wie ik ben en wat voor werk ik doe, terwijl ik optreed voor volle zalen.'

Wat zegt dat?

'Dat er iets niet klopt. Nederland is geen groot land. Als je alleen langs etnische lijnen beroemd bent - dat is raar. Zolang de mainstreammedia niet gemengd worden, blijft alles zoals het nu is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden