Teleurstelling en schrik over gebrek aan durf

De dag na de Bondsdagverkiezingen lijkt Duitsland een beetje teleurgesteld in zichzelf. Slechts weinigen delen de mening van Gregor Gysi (duo-lijsttrekker van de Linkspartei) dat de electorale patstelling heeft bijgedragen aan de ‘normalisering’ van het land....

De commentaarschrijver van de Rheinische Post kijkt ‘the day after the night before’ uit over een onzeker land met een ongewisse toekomst. ‘De angst voor drastische veranderingen heeft het verlangen naar een grote coalitie gesterkt.’

Die mening wordt door veel waarnemers gedeeld: áls de Duitser al wil hervormen, doet hij dat het liefst op kousenvoeten. Voor shocktherapieën en woeste experimenten deinst hij terug. Met deze diagnose zijn de Duitsers allang vertrouwd. Maar ze schrikken bij de aanblik van de gevolgen: een verkiezingsuitslag die allerminst voorziet in de nationale behoefte aan houvast.

Het feit dat elke partij de politieke werkelijkheid anders lijkt te interpreteren, draagt bij aan het onbehagen. Gerhard Schröder maakte opnieuw een zegetocht langs zijn partijgenoten. Met dezelfde machtsaanspraken waarmee hij tijdens de verkiezingsavond al opzien had gebaard.

Partijvoorzitter Franz Müntefering leverde het bijbehorende argument: de SPD is weliswaar kleiner dan de combinatie van CDU en CSU, maar groter dan elk van de individuele christen-democratische partijen. Zo had nog niemand het bekeken.

Partij-secretaris Klaus Uwe Benneter interpreteerde de verkiezingsuitslag – de slechtste voor de SPD in 15 jaar – als een klinkende aanhankelijkheidsbetuiging aan de bondskanselier.

De eerste waarnemers hebben inmiddels hun zorgen uitgesproken over deze georkestreerde ontkenning van de realiteit. Jürgen Falter, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van Mainz, zegt zich na een dag nog niet te hebben hersteld van zijn verbazing over het optreden van Schröder. En volgens de Financial Times Deutschland zou Schröder genoegen moeten nemen met wat hij tot dusverre heeft bereikt.

Aan christen-democratische kant lijkt de onvoorziene verkiezingsuitslag zijn eerste slachtoffer te hebben gemaakt: Paul Kirchhof, de hervormingsgezinde minister van Financiën uit het schaduwkabinet van Angela Merkel en favoriete vijand van Gerhard Schröder, zou volgens de nieuwszender N-TV willen terugkeren naar zijn leerstoel belastingrecht in Heidelberg. De positie van CSU-leider Edmund Stoiber – die in zijn thuisland Beieren 9 procent van de stemmen verloor – wankelt.

Het kost de christen-democraten moeite om eensgezindheid te suggereren. Aan de wijsheid van de benoeming van Kirchhof werd tijdens de verkiezingscampagne al hardop getwijfeld. Net als aan het doodsverachtende voorstel de BTW met 2 procent te verhogen. Maar nu wordt ook het plichtsverzuim tegenover ‘de kleine man’ als oorzaak van de verkiezingsnederlaag genoemd.

En het zal niet lang meer duren voordat lijsttrekker Angela Merkel onder vuur komt te liggen. Volgens Karl-Josef Laumann, CDU-minister van Sociale Zaken in Noordrijn-Westfalen, was zij er te veel voor de werkgevers en te weinig voor de werknemers. Opiniepeilers stellen dat veel potentiële CDU-stemmers zijn afgehaakt omdat Merkel lijsttrekker was. Nu nog doet ze opgewekt over het feit dat haar fractie de grootste is van de nieuwe Bondsdag, maar van haar glimlach gaat geen bemoediging uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden