Telematica zoekt toepassingen

Drie omroepen, Avro, Tros en Veronica, zijn ooit bezig geweest met een project om elkaars archieven te benutten bij het maken van televisieprogramma's....

De omroep-archieven hebben een enorme omvang en bevatten tekst, muziek, radio-uitzendingen, foto's en televisie-uitzendingen. Dat materiaal is tot op zekere hoogte ook elektronisch ontsloten, dat wil zeggen dat er gegevens zijn opgeslagen over de programma's alsmede over de plaats waar het gezochte omroepmateriaal zich bevindt. Een soort elektronische index.

Wie een programma wil hebben, zoekt op waar zich dat bevindt en haalt het dan letterlijk op uit het archief. Het was de bedoeling dat de programma's meer en meer ook zelf digitaal werden opgeslagen, zodat de drie omroepen die uit elkaars archief konden halen met behulp van hun computers en via netwerkverbindingen.

Dat idee is vastgelopen op de enorme opslagcapaciteit die daarvoor nodig blijkt te zijn; snelle disc-systemen met hoge capaciteit bleken nog niet genoeg. Een andere belemmering vormt de beperkingen van de snelste publieke netwerkverbinding in Nederland, het ISDN-net. Dat netwerk is niet breed (snel) genoeg om de grote hoeveelheden audiovisuele informatie die verstuurd moest worden binnen redelijke tijd op de plek van bestemming te krijgen.

Het project staat beschreven in Telematica strategisch ingezet, een boek (rapport eigenlijk) van M. Houtsma en J. Schot over een onderzoek dat is uitgevoerd naar een aantal telematicaprojecten die zijn gesubsidieerd door het ministerie van Economische Zaken. Het rapport laat zien dat er talloze valkuilen zijn bij het opzetten en uitvoeren van dergelijke projecten, die overigens steeds belangrijker worden voor het bedrijfsleven.

Hoewel de auteurs verzuimd hebben een definitie te geven van het begrip telematica, is waarschijnlijk bedoeld het via telecommunicatieverbindingen gebruiken van computers voor uiteenlopende doelen. Zo kan een thuiswerker met zijn eigen pc gegevens opvragen van de computer op de zaak, die bewerken op zijn eigen computer en de resultaten weer terugzenden naar het bedrijf via het openbare telefoonnet.

Het wordt in het boek niet met zoveel woorden gezegd, maar het moet de onderzoekers ook zijn opgevallen dat veel van de problemen die opdoken bij het opzetten en uitvoeren van de beschreven telematica-projecten, zo voorspelbaar zijn. Bij het omroep-project moet toch van te voren in te schatten zijn geweest dat de beschikbare opslag- en transportcapaciteit voor het bewaren en verzenden van televisieprogramma's te gering is.

Dezelfde voorspelbaarheid geldt voor de maatschappelijke en sociale factoren die keer op keer roet in het eten blijken te gooien. Zo maakt het boek melding van projecten die vastlopen of vertraging ondervinden doordat de eindgebruiker van het mooie spul niet op tijd is ingelicht, doordat de privacy in het gedrang komt door de invoering van een project, of doordat er te weinig wordt geluisterd naar de problemen van degene die met de nieuwe apparatuur en verbindingen moet werken.

Typerend is het project SISC, het School Informatie Service Centrum. Dat voorziet in het opzetten van een verzamelpunt voor informatiediensten die in het onderwijs kunnen worden gebruikt. In een centrale gegevensverzameling (database) wordt informatie uit onderwijsprojecten opgeslagen, bijvoorbeeld werkstukken van studenten. Hiervan kunnen andere studenten gebruik maken. In de klas zijn een computer, modem en telefoonverbinding nodig. Dit op zichzelf interessante project (voorzien is in uitbreiding met een huiswerkinformatielijn en elektronische post) wordt in zijn groei ernstig belemmerd, simpelweg doordat scholen te weinig geld hebben om de bijkomende telefoonkosten te betalen. In het rapport heet het dat hierdoor de gewenste economische schaaleffecten uitbleven.

In het Goliath-project van Vertis, een dochter van Avebe, is zo te zien een prachtige infrastructuur ontwikkeld voor allerlei diensten tussen verschillende vestigingen van Avebe met onder meer behulp van glasvezel. Gedacht wordt onder meer aan bewaking op afstand, datacommunicatie en videovergaderen.

In het rapport wordt opgemerkt 'het wachten is echter op echte toepassingen voor gebruikers die er voor zorgen dat Goliath ook daadwerkelijk wordt ingezet'. Typisch een geval van de techniek die trekt, maar de gebruiker weet niet waarom. Er worden overigens ook succesvolle projecten beschreven in het boek.

Gerard Geradts

M. Houtsma en J. Schot: Telematica strategisch ingezet

Otto Cramwinckel Uitgever; ¿ 69,50

ISBN 90 7189 490 8 (gebonden)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden