Reportage Telefoonverbod

Telefoonverbod op school: praten in plaats van appen en snappen in de pauze

Waar tieners op andere scholen vaak in hun appjes en snappjes verdwijnen, wordt er op de telefoonvrije school de Passie in Wierden nog met elkaar gepraat. Beeld de Volkskrant / Marcel van den Bergh

Op middelbare school de Passie in Wierden geldt een strikt telefoonregime. ‘Thuis of in de kluis’, is de regel voor mobieltjes. Het wordt er een stuk gezelliger van als niet iedereen op zijn scherm tuurt. En leerlingen zijn ook minder afgeleid.

Het geroezemoes is het eerste wat opvalt tijdens de pauzes in de Passie. In de kantine, op het studieplein, overal het gegons van honderden leerlingen die zitten te praten. Vandaag valt het nog mee, zeggen de leraren. Het is toetsweek. De leerlingen hebben niet allemaal tegelijk pauze. Kom op een gewone dag langs, klinkt het trots, en het kabaal is oorverdovend.

Waar tieners op andere scholen tijdens de pauze in hun telefoon verdwijnen, hongerig naar nieuwe appjes, wordt hier elke pauze gevoetbald, gekaart, en vooral veel gepraat. Het is het gevolg van het strikte telefoonbeleid van de evangelische school in Wierden. Leerlingen mogen hun telefoon de hele dag niet gebruiken: niet in de les, niet tijdens de pauzes en ook niet in de kantine of op het schoolplein. Wie betrapt wordt, is zijn mobiel de rest van de dag kwijt. ‘Thuis of in de kluis’, is het regime. Daar houden ze zich al aan sinds de school elf jaar geleden werd opgericht. 

Strijd om het scherm

De school in Twente is een uitzondering. Op de meeste Nederlandse scholen is de strijd om het scherm nog lang niet gestreden. Helemaal verbieden, of juist gebruiken voor de lessen, in een speciale telefoontas of gewoon op tafel – veel scholen worstelen ermee. Dat maakte de brief die het Calvijn College in Zeeland deze week naar alle ouders stuurde duidelijk.

Volgens de reformatorische scholen­gemeenschap is de cultuur van de school ‘ingrijpend’ veranderd met de komst van smartphones. Leerlingen raken tijdens de les afgeleid door hun mobieltjes. In de pauze staren ze liever naar het scherm dan een gesprek met elkaar aan te knopen. Daar komt volgens de school bij dat de tieners via hun telefoons ‘overspoeld’ worden met ‘geestelijke boosheden’ als seks, geweld en ‘foute muziek’. Als het aan het Calvijn College ligt, komt er een algeheel telefoonverbod op alle zeven locaties die de school telt, vergelijkbaar met dat op de Passie – mits de ouders dat steunen. 

Op de Passie hebben leerlingen zo hun trucjes om af en toe tóch op hun telefoon te kijken. Beeld de Volkskrant / Marcel van den Bergh

Totaalverbod

Een totaalverbod mag radicaal klinken,  maar in het buitenland komt het al vaker voor. In Frankrijk is in september een wettelijk verbod op telefoons ingegaan – een verkiezingsbelofte van Macron. In de Australische staat Victoria is deze week een vergelijkbaar verbod aangekondigd. 

In Nederland zit zo’n wettelijk verbod er voorlopig niet in. Het kabinet heeft geen plannen in die richting en veel scholen willen ook geen totaalverbod. Dat maakte een peiling van Verus duidelijk. De vereniging van christelijk onderwijs, waar de meerderheid van de basis- en middelbare scholen onder valt, vroeg ­directeuren deze herfst of ze een beleid als dat van Frankrijk zien zitten. De helft van de middelbare scholen zei toen tegen een landelijk verbod te zijn. 

Reuring

Zonde, vindt Leendert van den Dool, ­directeur van de Passie in Wierden. ‘Ik ben ook niet voor een wettelijk verbod, maar hoe wij het op school geregeld hebben, levert ons veel op.’ Als hij op andere scholen rondloopt, valt hem weleens op hoe stil het daar is. ‘Ze zitten gewoon allemaal op hun telefoon. Bij ons is er meer reuring, maar ook veel meer echt contact tussen leerlingen en leraren.’ 

Daar was het de Passie om te doen. In ­tegenstelling tot het Calvijn College heeft het verbod op de evangelische school geen religieus motief. ‘Het gaat ons echt om het onderlinge contact.’ Bijkomend voordeel, zegt Van den Dool, is dat leerlingen minder afgeleid zijn in de les.

Trucjes

Helemaal verboden zijn de telefoons overigens niet. Tijdens sommige lessen maken leraren er gebruik van. En ja, er wordt weleens gefraudeerd. De leerlingen vertellen glunderend over hun trucjes. Het extra grote etui waar je een telefoon in kunt stoppen. Altijd een tweede telefoon mee naar school die je kunt inleveren als een ­leraar je betrapt. Even appen op de wc. 

Wie oplet, ziet inderdaad weleens een telefoon voorbij flitsen. Een hoofd dat net iets te lang in een kluisje verdwijnt. Een jongen die bellend een wc-hokje in loopt. ‘Dit is echt een noodgeval’, zegt de 16-jarige Wouter, die voor het toilet voor een vriend de wacht houdt. ‘We gaan zo lunchen met de hele klas, maar Joar heeft per ongeluk een verkeerd broodje besteld’, grijnst de scholier. Op dit soort momenten is het even onhandig, zegt Joar, als hij even later nonchalant – de telefoon veilig opgeborgen – het wc-hokje uitloopt. Maar over het algemeen kan hij goed leven met het verbod. Wouter: ‘Het heeft ook voordelen. Het is hier socialer, hechter.’ 

Nadelen

De meeste middelbare scholen staan telefoons tot op zekere hoogte toe. Vaak onder voorwaarde dat het ding uit het zicht blijft. Telefoons horen nu eenmaal bij deze tijd, redeneren veel scholen. Een mobiel is bovendien vaak nodig. Leerlingen krijgen roosterwijzigingen online door en leraren gebruiken de telefoons ook af en toe in hun les. 

Toch is er ook steeds vaker aandacht voor de nadelen van telefoons in het klaslokaal, signaleert Victor van den Wielen, conrector van het Stedelijk Gymnasium in Den Bosch. ‘In het verleden vroegen ouders vaak of hun kinderen bij ons ook op de wifi mochten, omdat het ze abonnementsgeld scheelde. Een paar jaar geleden hebben we dat geregeld. Nu vragen ouders: kan die wifi niet uit, mijn zoon is in de pauze zo lang aan het gamen dat hij zijn brood vergeet.’ 

Telefoonvrije dag

Zoals meer scholen heeft het gymnasium dit jaar een telefoonvrije dag ingelast. Elke donderdagochtend leveren brugklassers hun telefoon in bij hun mentor. Aan het eind van de dag krijgen ze ’m terug. Dat bevalt goed, zegt Van den Wielen. ‘Leerlingen praten weer met elkaar in de pauze, in plaats van te appen. Met mooi weer gaan ze naar buiten.’ 

Op de Passie, weten de leerlingen niet beter. Ja, er zijn een paar jongens die roepen dat ze het allemaal belachelijk vinden en dat ze gewoon willen ‘appen en snappen’. Maar de meeste leerlingen zijn positief over het verbod. De sfeer is goed op school, zeggen ze, en dat is mede te danken aan de afwezigheid van telefoons. ‘Je gaat lekker kletsen in de pauze’, vat de 14-jarige Chantal samen. ‘En ach, thuis heb je nog alle tijd om op je telefoon te zitten.’ 

Telefoonbeleid in cijfers

Op ruim eenderde van de middelbare scholen moeten leerlingen hun telefoon in hun tas houden. Dat bleek in 2017 uit een enquête van commercieel onderzoeksbureau Duo onder leraren. Op tweederde van de scholen mogen leerlingen hun telefoon alleen gebruiken voor opdrachten in de les.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden