Telefoon voor de heer Van Beurden

Column Rens van Tilburg

De kans dat de naam Larry Fink u iets zegt is gering. Toch is de kans aanzienlijk dat de heer Fink mede namens u een brief verstuurde aan de grootste ondernemingen van de wereld. Fink is oprichter en hoogste baas van de (verreweg) grootste vermogensbeheerder van de wereld. Zijn Blackrock beheert 4.600 miljard dollar, waaronder de besparingen van meer dan honderd Nederlandse pensioenfondsen.

Ben van Beurden Foto afp

De grootste belegger van de wereld spoort 'zijn' bedrijven aan om hun winsten te investeren en minder geld uit te keren aan de aandeelhouders. Een kapitalist dus die niet overladen wenst te worden met kapitaal. Fink is er namelijk één van de lange termijn. 'Long term greedy' noemen de Amerikanen dat. Hij vreest dat het maximaliseren van de kortetermijnwinst ten koste gaat van de langetermijnopbrengst.

Dat is inderdaad een gevaar. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de meerderheid van de bestuurders van beursgenoteerde ondernemingen vindt dat hij zich te veel op de korte termijn moet richten. Van de cfo's gaf 80 procent aan te bezuinigen op research & development, reclame en onderhoud als dat nodig is om aan de winstverwachtingen te voldoen. Meer dan de helft ook als dit ten koste gaat van de langetermijnwaardecreatie.

Fink spreekt van 'kwartaalcijferhysterie'. Probleem is dat bedrijven geen toekomstplannen meer presenteren. Het gesprek gaat daardoor enkel nog over de meest recente winstcijfers en de belofte voor het volgende kwartaal. Zijn voorstel: laat zien waar je met je bedrijf heen wilt en laat die kwartaalbeloftes dan maar zitten. Unilever is een van de weinige bedrijven die dat hebben aangedurfd. Niet toevallig een bedrijf dat ook ambitieuze doelen nastreeft op het terrein van duurzaamheid.

Ook Fink vraagt, vanwege het financiële belang, om meer aandacht voor duurzaamheid. Volgens hem zien bedrijven de kansen en bedreigingen hiervan nu onvoldoende. Wat gaan zij bijvoorbeeld anders doen na de 'gam changer' van het klimaatakkoord dat de wereld onlangs sloot in Parijs?

Die vraag stelde Nieuwsuur aan Shell-topman Ben van Beurden. Zijn antwoord ('Ik pomp alles op wat ik kan oppompen') getuigde niet van veel herbezinning. Shell verwacht dat de vraag naar zijn fossiele producten de komende jaren met nog zeker 40 procent zal toenemen en investeert daarom graag en veel in het ontginnen van nieuwe olie- en gasvelden. Shell liet zijn aandeelhouders weten erop te vertrouwen dat het met die 2 graden-grens wel zal loslopen.

Van Beurden probeert ze zo gerust te stellen. Maar als Shell-aandeelhouder, net als hoogstwaarschijnlijk u via uw pensioenfonds, word ik er juist hartstikke nerveus van. In Parijs beloofden de regeringsleiders elkaar het fossiele energiegebruik de komende 20 jaar juist met 40 procent terug te dringen. Afspraken waar ze elkaar aan gaan houden.

Volgens de energieanalisten van Carbon Tracker is Shell wereldwijd het bedrijf dat het meest investeert in overbodige fossiele energieproductie. Het verwachte verlies daardoor voor de komende 10 jaar bedraagt 77 miljard dollar. De winningskosten van de Shell-reserves zijn namelijk relatief hoog en zullen daarom als eerste uit productie worden genomen.

Carbon Tracker verwijt Shell ongeloofwaardige aannames te doen over klimaat-beleid, technologische ontwikkelingen en economische groei. Dat levert scenario's op waarin de vraag naar fossiele energie blijft groeien en de wereld tot 6 graden warmer wordt. Scenario's waarin boren naar olie bij Alaska een prima plan lijkt.

Maar de werkelijkheid bleek weerbarstiger dan de eigen scenario's. Het plan om in de Arctische wateren naar olie te boren, is inmiddels met een verlies van 7 miljard dollar verlaten: de kosten vielen tegen en de regelgeving was 'uitdagender' dan verwacht.

Oog voor de lange termijn, duurzaamheid en de aandeelhouder betekent voor Shell: investeren in duurzame energievormen of simpelweg veel minder investeren. De Shell-topman vindt het in de grond laten zitten van olie en gas echter 'niet de missie waarvoor ik uiteindelijk door aandeelhouders in de wereld ben gezet' (Nieuwsuur, 4 februari).

Tijd voor de aandeelhouders van zich te laten horen. De grootste Nederlandse pensioenfondsen ABP en PFZW hadden al vergeefs geprotesteerd tegen het avontuur in de Noordelijke IJszee. Wat te doen met een bestuurder die maar niet wil luisteren? Misschien kan Larry de telefoon eens oppakken. Ben wakker bellen en zo de Nederlandse pensioenfondsen een hoop geld besparen.