ReportageCommerciële teststraten Twente

Telefoon staat roodgloeiend bij commerciële ‘covid-19 drive in’ voor bedrijven

Commerciële teststraten schieten als paddenstoelen uit de grond. Zoals ook in Twente, waar bedrijven staan te popelen om kuchende werknemers snel een coronatest te laten afnemen. Sneller dan bij de GGD. 

Een alternatieve teststraat voor commerciële testen in Oldenzaal.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Twee medewerkers van medisch laboratorium Medlon controleren aan het eind van de middag of alle burgerservicenummers goed zijn ingevoerd. Die corresponderen met de vijftig buisjes in de houder op de witte statafel. Ze staan klaar voor transport naar LabMicTa, een medisch microbiologisch laboratorium in Hengelo. Daar zullen de monsters op covid-19 getest worden.

Plaats van handeling: de kale laad- en losruimte van een onopvallend hoekpand op een bedrijventerrein in Oldenzaal. Met tape is op de vloer een parkeervak voor auto’s gemarkeerd. Die kunnen aan de voorkant binnenrijden en er aan de zijkant weer uit.

Verschil met een officiële GGD-teststraat is er uiterlijk amper. Maar dit is een alternatieve ‘covid-19 drive-in’ voor bedrijven. Het is het resultaat van een samenwerking van twee laboratoria in de regio Twente. Ontstaan om het gat te dichten in de tekortschietende reguliere afnamecapaciteit van coronatests.

Sinds de alternatieve testlocatie vorige week operationeel is, staat de telefoon roodgloeiend bij businessmanager Gerald Engeltjes van Medlon. Van bakkerij tot metaalbedrijf: een ‘covid-19-verzekering’ is gewild. Vanmorgen meldde het regionale ROC zich voor een testovereenkomst. Onder de klanten is ook een middelbare scholengemeenschap, blijkbaar niet tevreden met de voor hun personeel geldende voorrangsregeling bij de GGD.

Winderig industrieterrein

Opvallend genoeg is dit niet de enige commerciële testlocatie voor bedrijven die deze weken opent in Twente. Werkgeversorganisatie VNO-NCW Twente heeft het bedrijf Hestia uit Losser in de arm genomen. De commerciële dienstverlener voor trombosezorg zet, in samenwerking met de werkgeversclub, een commerciële testfaciliteit op aan de rand van Hengelo. Daartoe worden nu ruimtes verbouwd in het voormalige stadskantoor, ook al op een winderig industrieterrein. ‘Vrijdag beginnen we met testen’, zegt directeur Xander Schurink van Hestia.

We kunnen niet wachten, zegt Tom Masselink, regiomanager VNO-NCW Twente. De opening moet volgens hem verlichting brengen voor bedrijven die de dupe zijn van het falende Nederlandse testbeleid. ‘Onze leden lopen aan tegen enorme wachttijden voor coronatests. Dat verstoort hun bedrijfsvoering en leidt tot onzekerheid als een personeelslid bijvoorbeeld een kuchje heeft.’

Twee commerciële testfaciliteiten in Twente, nou niet een regio die het meest in het oog springt als coronabrandhaard. Het lijkt een beetje veel van het goede. Maar het initiatief staat niet op zichzelf. Nu het bij de GGD’s nog steeds vaak lang wachten is op een swab, schieten de testfaciliteiten buiten het reguliere GGD-circuit als paddenstoelen uit de grond. Veel zorginstellingen hadden al een eigen teststraatje. Grotere commerciële labs boden ook hun diensten aan particulieren en bedrijven aan. Ook een mbo en hbo in Zwolle beginnen nu een eigen teststraat, bemand door eigen studenten. Ook die in samenwerking met Hestia.

Preventief screenen

In Twente is er behoefte aan, zegt Sanne Tempel, directeur bedrijfsvoering van LabMicTa. ‘In de regio is onvoldoende afnamecapaciteit. Je ziet met name ondernemers in de knel komen.’ Bedrijven kunnen kiezen uit verschillende testmenu’s. Medewerkers met klachten kunnen er terecht, maar ook het preventief periodiek screenen van al het personeel behoort tot de mogelijkheden. Nu werkt de drive-in nog met dezelfde PCR-test als de GGD’s, met een afname uit de neus en de keel. Een PCR-sneltest (in de laatste fase van goedkeuringsonderzoek) wordt daar straks nog aan toegevoegd. De belofte voorlopig: een uitslag binnen 24 uur nadat het monster bij LabMicTa binnen is.

Laboratoria als Medlon en LabMicTa staan op de laboratoriumlijst van het RIVM om coronatests uit te voeren. Zij werken met door het RIVM goedgekeurde tests. LabMicTa geeft het personeel voor de testlocatie een training van een halve dag, een zorgachtergrond is een must. De GGD Twente (zelf goed voor 1100 testafnames per dag) is blij mee met hun initiatief. ‘Dit zijn betrouwbare partijen, die werken met dezelfde tests als wij aanbieden in onze teststraten’, zegt plaatsvervangend directeur Erik Maarsingh van de GGD Twente. ‘Dit verhoogt de testcapaciteit in onze regio.’

Waarschuwing GGD

Ronduit kritisch daarentegen is deze regionale gezondheidsdienst over de testmethodes die Hestia, de andere initiator voor commerciële tests, gebruikt. Hestia heeft sinds het begin van de coronacrisis ruim 20 duizend serologische coronatests (‘Duidelijkheid binnen 30 minuten’) afgenomen. Daarbij wordt afgenomen bloed getest op de aanwezigheid van antistoffen tegen corona. Met een extra bericht op de site waarschuwt de GGD Twente het publiek voor commerciële aanbieders die gebruik maken van andere testmethodes dan de PCR-test, en met name deze bloedtest.

Ook in de nieuwe testlocatie in Hengelo gaat Hestia de bloedtest afnemen, in combinatie met een antigeen-sneltest. ‘Het kan dat mensen met milde klachten geen of heel weinig antistoffen aanmaken’, zegt GGD-leidinggevende Maarsingh. Iemand kan dan toch besmet zijn, maar de test zegt van niet. Het is belangrijk dat mensen weten dat je besmettelijk voor je omgeving kan zijn, als je een negatieve uitslag krijgt van de antistoffentest.’ 

Het is gebeurd dat een patiënt negatief testte bij een bloedtest, toch opgenomen moest worden in het ziekenhuis en wel degelijk positief bleek. En hoewel er bij een positieve testuitslag met een PCR-test formeel een meldplicht bij de regionale GGD geldt, laten commerciële clubs die andere testmethodes gebruiken dit vaak aan mensen zelf over, met alle risico’s van dien voor het bron- en contactonderzoek.

Hestia-directeur Schurink begrijpt de kritiek niet. ‘De antigeensneltest van Abbott die wij gebruiken, is woensdag gevalideerd in Nederland. Deze toont het eiwit van het coronavirus in de acute fase van een besmetting. In combinatie met de antistoffentest brengen we elke fase van besmetting in beeld.’ Daarbij moet de geteste persoon een vragenlijst invullen. Het eindoordeel dat hieruit voortvloeit geeft volgens Schurink juist ‘een veel vollediger plaatje’ of iemand besmettelijk is dan de gangbare methodes in de GGD-teststraat.

Regiomanager Masselink van VNO-NCW is het roerend met Schurink eens. ‘Op onze testlocatie krijgen geteste personen juist meer zorg en aandacht dan in de reguliere teststraat.’

Wildgroei

Afgeven op specifieke andere testinitiatieven doen LabMicTa en Medlon liever niet (‘Wij gaan uit van eigen kracht’). Hestia? Dat bedrijf heet hier ‘Zij Die Niet Genoemd Mogen Worden’. Maar kritiek is er wel op de wildgroei in het testlandschap. ‘In het land der blinden is eenoog koning’, zegt Gerald Engeltjes van Medlon. ‘Zelfs een visvijverspecialist biedt nu coronatests aan.’ 

LabMicTa pleit voor een strikter toezicht op alternatieve testen en - testfaciliteiten. ‘De gemiddelde Nederlander heeft geen idee wat een betrouwbare test is’, zegt Sanne Tempel. Het is geen appèl om zijn eigen verdienmodel af te schermen, benadrukt de directeur bedrijfsvoering. LabMicTa, een stichting zonder winstoogmerk, vraagt voor de analyse van de test het door het ministerie bepaalde tarief. 

De 99 euro per test die Medlon vraagt is wel hoger dan het tarief van 65 euro dat het ministerie van Volksgezondheid aan de GGD’s vergoedt. Medlon, een bv, maar met een ‘winstklem', moet de afnames en de locaties organiseren. Tempel: ‘Samenwerken is altijd beter dan concurreren. Het gaat er in tijden van corona niet om wie de meeste euro’s kan verdienen.’

De testanalysecapaciteit neemt nu rap toe, dankzij het – na lang dralen – afsluiten van contracten met grote buitenlandse laboratoria. Maar nu verschuift het probleem zich weer richting de GGD’s. Toen er nog wel een gebrek aan labcapaciteit was, kregen zij van het ministerie te horen dat zij moesten stoppen met opschalen – de afgenomen monsters konden immers nergens terecht.

In Twente is nooit een tekort aan labcapaciteit geweest. Sterker: LabMicta nam juist massaal monsterstromen over uit andere regio’s. Maar omdat er landelijk een opschalingsstop werd afgekondigd, stond ook GGD Twente in de wacht. De extra afnamecapaciteit die Medlon nu organiseert in de drive-in in Oldenzaal (tot bijna duizend tests per dag) concurreert daarom niet met de GGD-teststraten in de regio, maar is er een aanvulling op.

Beide partijen verwachten dat de vraag naar tests – straks ook sneltests – zal blijven toenemen. Ze zoeken daarom naar nog twee locaties voor een drive-in. Maar mocht de GGD het op termijn toch weer alleen afkunnen, dan vrezen ze hun overbodigheid niet. ‘Graag zelfs’, zegt Gerard Engeltjes. ‘Dat zou betekenen dat de testcapaciteit in Nederland eindelijk op orde is.’

Verder lezen

De betrouwbare sneltest is er, maar kan de samenleving daarmee van het slot?
De goedgekeurde sneltests zijn een welkome aanvulling op het huidige, stroeve testsysteem. Maar de sleutel om de samenleving van het slot te halenzullen ze niet meteen zijn.

GGD’s kunnen opgeschroefde labcapaciteit niet bijbenen: wachttijd coronatests blijft zelfde
Ook nu de laboratoriumcapaciteit flink is opgeschroefd, loopt de wachttijd voor een coronatest niet terug. Het kost de 25 GGD’s nog zeker een week voordat ze fors meer tests kunnen afnemen.

De vernieuwde coronawet is stukken beter, vindt de Kamer – maar is-ie goed genoeg?
Zelden was de Tweede Kamer het zo eens: de ‘coronawet 3.0' is een heel stuk beter dan de versie waarmee minister De Jonge op de proppen kwam. Toch laten de meest geharnaste tegenstanders zich nog niet overtuigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden