Tekort aan spermadonoren stijgt snel

Het tekort aan spermadonoren neemt snel toe, blijkt uit een rondgang langs de veertien Nederlandse spermabanken. Zij beschikken nog slechts over circa 265 actieve donoren....

Jaarlijks bezoeken tweeduizend stellen en alleenstaanden de spermabanken. Zij moeten nu langer wachten, naar België of Denemarken uitwijken of zelf voor de banken eerst een lijstje opstellen met mogelijke donoren. Door het tekort ontstaat ook een steeds omvangrijker circuit van informele leveranties voor zelfinseminatie in familie- en vriendenkring, of via advertenties.

Sommige gynaecologen helpen met het opstellen van annonces, het benaderen van schoonfamilie en het selecteren van vrijwilligers. Zelfs heteroseksuele echtparen met een kinderwens, die doorgaans meteen geholpen werden, moeten soms eerst zelf op zoek naar een donor.

Reden voor de terugloop van donoren is de nieuwe Wet Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting, die binnenkort door de Eerste Kamer wordt behandeld. De wet maakt een einde aan de anonimiteitswaarborg van spermadonoren. Dat is in lijn met Europese wetgeving, die bepaalt dat ieder kind het recht heeft om zijn biologische vader te kennen.

'Wij adviseren iedereen een eigen donor mee te nemen', zegt gynaecoloog Ebo Blokzijl van het Arnhemse ziekenhuis Rijnstate. Daar werd afgelopen jaar de helft van alle tweehonderd patiënten met zelf meegebracht sperma behandeld. De voorraad in de spermabank is volgens Blokzijl te klein om iedereen te helpen. 'Pas na bewezen inspanning kunnen klanten toch een beroep doen op de bank.'

De gynaecoloog signaleert dat zijn vak wordt uitgebreid met een nieuw terrein: het selecteren van vaders. 'Kunt u even kijken welke man het meest geschikt is', vragen vrouwen hem na plaatsing van een advertentie in Opzij, de Volkskrant of Vrij Nederland. Dan leest Blokzijl de binnengekomen brieven onder nummer en belt af en toe met een afzender. 'Ik vraag vooral naar zijn motivatie.' Eén keer organiseerde de arts een kennismakingsgesprek op zijn werkkamer tussen patiënt en donor.

De spermabank in Arnhem is een raamloos kamertje van twee bij drie meter. In een hoek hangt een klein Mariabeeldje, op de grond staan zestien kniehoge vaten met vloeibaar stikstof. Daarin hangen kunststof rietjes gevuld met donorzaad. 'Dat worden er steeds minder', zegt klinisch chemicus Pim Janssens, tevens voorzitter van de Nederlandse spermabanken. Hij maakt zich zorgen over het slinkende aantal donoren.

Die haken onder meer af, stelt hij, omdat de media te simpel berichten over de nieuwe wet. Janssens: 'Donoren kunnen inderdaad hun anonimiteit verliezen, maar alleen onder uitzonderlijke omstandigheden via een rechter.' Dat zal volgens hem hooguit enkele keren per jaar gebeuren.

Desondanks blijven donoren vertrekken. 'Twee maanden geleden had ik er nog 135', zegt directeur Jan Karbaat van het Bijdorp Medisch Centrum in Barendrecht. 'Nu zijn het er nog dertig, van wie de helft na dit jaar overblijft.'

Bijdorp heeft sinds 1 januari een behandelstop, terwijl er vorig jaar nog zeshonderd vrouwen werden behandeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden