NieuwsGriepprik

Tekort aan griepprik: kabinet roept zestigers op van prik af te zien

Gezonde zestigers moeten dit jaar afzien van een griepprik. Er zijn te weinig griepvaccins beschikbaar. Dat schrijft staatssecretaris Paul Blokhuis  van Volksgezondheid in een brief aan de Tweede Kamer. Door de coronacrisis halen veel meer ouderen dan voorheen een griepprik.

Inwoners van Voorthuizen krijgen een griepprik.Beeld Marcel van den Bergh

Vorige week deed Blokhuis juist nog een oproep aan alle ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid een griepprik te halen. Nu het coronavirus om zich heen grijpt, is dat extra belangrijk: een hevig influenzaseizoen zou de ziekenhuizen nog meer belasten. Bovendien is de combinatie van griep en covid-19 er een die mensen met een kwetsbare gezondheid moeten zien te vermijden.

Een tekort aan griepvaccins is dan ook onwenselijk, zegt viroloog Menno de Jong van het Amsterdam UMC. ‘Al het gedoe rond de testcapaciteit wordt groter, omdat er in de herfst en winter mensen rondlopen met klachten door andere virussen dan corona. Als je griepgevallen voorkomt, kun je dat een beetje reduceren.’

Blokhuis schrijft nu aan de Kamer dat de vraag naar griepvaccins ‘het aantal beschikbare vaccins lijkt te overstijgen’. Veel huisartsen die al zijn begonnen met vaccineren, melden tekorten. Zelfs notoire griepprikweigeraars willen dit jaar een vaccin.

Extra vaccins

In Nederland krijgt iedereen van 60 jaar en ouder, en wie een kwetsbare gezondheid heeft, van de huisarts een oproep voor de griepprik. In totaal zijn dit zes miljoen mensen. Normaal gesproken maakt iets meer dan de helft daar ook gebruik van. Dat percentage kruipt al drie jaar omhoog, maar explodeert dit jaar.

Het RIVM koopt de vaccins al in januari in. Toen in maart en april duidelijk werd dat het corona-virus tot een hogere vraag zou leiden, ‘hebben we alle vaccins gekocht die er te kopen waren’, zegt Rob Riesmeijer, hoofd bevolkingsonderzoek bij het instituut. Het RIVM kon daardoor een half miljoen extra vaccins inkopen, in totaal zijn er nu 3,88 miljoen griepprikken beschikbaar. Heel af en toe, zegt Riesmeijer, komt er nog ergens ‘een plukje vaccins op de markt. Dan kopen we die ook.’

Maar in principe zijn ze nu overal ter wereld op. Landen als Noorwegen kloppen bij Nederland aan of hier nog prikken over zijn. Een griepvaccin produceren kost vijf tot zes maanden, en ze zijn maar één winterseizoen geldig. Vaccins van vorig jaar inzetten, kan dus niet. ‘Het heeft daarom geen zin om voor een opkomstpercentage van 73 procent vaccins in te kopen, als je 50 procent verwacht. Dan gooi je miljoenen over de balk’, zegt Riesmeijer.

Oproep

Daarom, schrijft de staatssecretaris, is hij nu genoodzaakt aan gezonde mensen van 60 tot en met 69 jaar te vragen nu niet in te gaan op de uitnodiging voor de griepprik. Zo kunnen in ieder geval de meest kwetsbare mensen een vaccin krijgen. Mensen met een medische aandoening (diabetes, een hart-, long- of nierziekte of een verminderde weerstand) en mensen van 70 jaar en ouder lopen meer gezondheidsrisico’s wanneer ze griep krijgen.’

Wanneer die groep eenmaal gevaccineerd is, en er nog prikken over zijn, kunnen zestigers alsnog een vaccin krijgen, schrijft Blokhuis. Dat is pas begin december duidelijk.

De Landelijke Huisartsen Vereniging heeft begrip voor het standpunt van de minister en het RIVM, zegt een woordvoerder. ‘Dit aantal vaccins was het maximaal haalbare.’ De onvrede van zestigers die ineens van de prik moeten afzien, zal waarschijnlijk bij de huisartsen terecht komen. ‘Daarom hebben we met het RIVM afgesproken dat er een publiekscampagne komt die mensen moet voorlichten over de nieuwe afspraken.’

Wat huisartsen niet zullen gaan doen, is mensen ‘uit de rij halen’. ‘Wie in de wachtrij staat en een uitnodiging heeft gehad, stuur je als huisarts niet weg. We willen dat de prikken gaan naar de mensen die het meeste risico lopen, en daar werken we aan mee, maar niet ten koste van alles.’

De Haagse huisarts Dominique Moser ervoer het tekort vorige week al. In haar praktijk heeft ze zo’n zeshonderd patiënten die voor het vaccin in aanmerking komen. Ze mocht dit jaar 350 vaccins bestellen. ‘Maar ik had er eigenlijk 450 nodig gehad.’ Op de tweede dag van haar vaccinatieronde waren de prikken al snel op. ‘Dan zijn mensen boos en teleurgesteld. Ze vragen: hoe kan dat nou? Ik heb toch een uitnodiging gehad?’

Moser noemt het frustrerend dan ‘nee’ te moeten verkopen. ‘Voor de allerkwetsbaarste mensen hebben we het vaccin wel opzij gelegd, bij hen gaan we thuis langs. Maar we kunnen nu andere kwetsbare mensen niet met het vaccin beschermen, terwijl het wel voor hen is bedoeld.’

De griep eist in Nederland jaarlijks enkele duizenden levens. De ziekte is vooral gevaarlijk voor heel jonge kinderen (van wie het immuunsysteem het virus nog nooit heeft bestreden) en voor oude mensen of mensen met een onderliggende ziekte (van wie het immuunsysteem is verzwakt). Hoopgevend nieuws is er wel. De griepgolf in Australië, die altijd een half jaar op ons voorloopt, verliep dit jaar opvallend mild. De afstandsmaatregelen zijn immers ook effectief tegen de overdracht van het griepvirus.

Meer over de griepprik

Ook in de apotheken zijn geen griepprikken meer te krijgen.

Column: In de tweede golf wordt geen wc-papier maar zorg gehamsterd.

Verkouden personeel, wat nu? Hoe zorginstellingen de herfst en de winter hopen te overleven.

De coronavaccins komen eraan: dit zijn de kanshebbers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden