Tekort aan donororganen eist jaarlijks zeker 130 levens

Initiatiefneemster Pia Dijkstra (D66) was er beduusd van: haar aangescherpte donorwet is door de Tweede Kamer. Wat betekent dat voor donoren en patiënten?

Beeld anp

Hoeveel orgaantransplantaties zijn er per jaar?

Vorig jaar stonden in Nederland na hun dood 265 mensen organen en 1.727 mensen weefsels af voor transplantatie. Daardoor kregen 2.370 patiënten een nieuw orgaan, hoornvlies of hartklep, aldus de Nederlandse Transplantatiestichting. In 2015 kregen 53 patiënten een nieuw hart.

Ongeveer 500 keer per jaar staat iemand bij leven een nier voor transplantatie af, maar dat staat los van de donorregistratie die vastlegt wat er gebeurt na overlijden

Al jaren daalt het aantal mensen dat medisch geschikt is om organen af te staan. In de eerste acht maanden van 2016 is het aantal mensen dat na hun dood een orgaan afstaat met 16 procent gedaald ten opzichte van 2015. Ook het aantal transplantaties is in die periode met 16 procent afgenomen. Het aantal harttransplantaties liep zelfs met 51 procent terug. In 2015 waren er ook al minder transplantaties dan in 2014.

Hoeveel mensen staan momenteel op een wachtlijst?

Eind 2015 stonden nog 1.636 mensen op de wachtlijst voor transplantatie. Jaarlijks overlijden in Nederland 130 tot 150 patiënten omdat ze niet op tijd een donororgaan kunnen krijgen. Bovendien gaan elk jaar ongeveer honderd mensen van de wachtlijst af, omdat hun gezondheid tijdens het wachten zodanig is verslechterd dat een transplantatie te riskant is geworden.

Pia Dijkstra: 'Er moest echt iets veranderen'

Nog ietwat overrompeld en beduusd is Pia Dijkstra kort na de stemming over haar initiatiefwetsvoorstel over orgaandonatie. 'Het was spannend tot de laatste stem.' Lees hier het hele interview met Pia Dijkstra.

Lost de actieve donorregistratie het tekort aan orgaandonoren op?

Daar zijn de meningen over verdeeld in de medische sector. Gezondheidsfondsen zoals de Nierstichting en patiëntenverenigingen zijn 'zeer verheugd' met de uitslag van de stemming in de Tweede Kamer. Zij vinden het huidige registratiesysteem te vrijblijvend en verwachten dat er meer donoren zullen komen dankzij het nieuwe systeem.

Tom Oostrom, voorzitter van de Samenwerkende Gezondheidsfondsen: 'Dit is voor veel patiënten een enorme stap in de goede richting en geeft hoop.' Hij wijst erop dat het wetsvoorstel wel nog door de Eerste Kamer moet.

Maar de Transplantatiestichting reageert voorzichtig. Of er meer organen komen dankzij actieve donorregistratie, valt volgens directeur Bernadette Haase niet te voorspellen. 'De praktijk moet dat uitwijzen. Als 'ja' de nieuwe norm wordt, gaat een arts heel anders een gesprek met de familie aan.' Maar ook in het nieuwe systeem kunnen nabestaanden 'onoverkomelijke bezwaren' uitspreken.

Hoe zijn de ervaringen in andere landen?

Onder meer Spanje, Oostenrijk, België, Frankrijk, Italië en Zweden hebben een ja-tenzij-systeem dat vergelijkbaar is met de actieve donorregistratie in het wetsvoorstel van D66. In een aantal van die landen, zoals in Oostenrijk, zijn ook meer organen en weefsels beschikbaar voor transplantatie dan in Nederland.

Maar volgens de Transplantatiestichting is moeilijk te zeggen of dat inderdaad te danken is aan de wijze van registratie: het kan ook te maken hebben met het hogere aantal verkeersdoden.

Groot-Brittannië heeft hetzelfde 'nee, tenzij'-systeem als Nederland nu nog heeft en telt toch relatief meer orgaandonaties dan Nederland. Ook daar zijn meer verkeersslachtoffers dan hier en wordt meer nadruk gelegd op de toestemming van nabestaanden.

Hoe hebben Nederlanders zich nu geregistreerd?

60 procent van de Nederlanders staat niet geregistreerd in het donorregister. 19 procent heeft wel toestemming gegeven. Nog eens 5 procent heeft toestemming gegeven, maar met beperkingen (bijvoorbeeld bepaalde organen niet, of alleen weefsel). 4 procent van de Nederlanders laat de nabestaande beslissen. 11 procent van de mensen in het donorregister geeft geen toestemming voor donatie.

Kun je bij actieve donorregistratie je keuze nog veranderen?


Ja. Het is en blijft altijd mogelijk om in het donorregister een keuze aan te passen van ja naar nee, of omgekeerd. Directeur Haase van de Transplantatiestichting: 'Het is ontzettend belangrijk dat Nederlanders goed geïnformeerd worden over dit nieuwe systeem. Het blijft essentieel dat iedereen zijn of haar keuze met de familie bespreekt.

'Daarnaast zijn een uitstekende organisatie van donatie in de zieken-huizen en een goede begeleiding van familieleden bij een overlijden ook bij dit nieuwe systeem onmisbaar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden