Tekeningen zijn het cliché voorbij

Opvallend op deze beurs is ook de priegelige virtuositeit van veel kunstenaars

Schoorvoetend kwam de Japanse performance- en videokunstenaar Meiro Koizumi een paar jaar geleden bij zijn galeriehoudster Annet Gelink. Of ze eens wilde kijken naar zijn tekeningenmap. Die bevatte verbluffende houtskoolportretten van getroebleerde kamikazepiloten, met Francis Baconachtige vervormingen.


Gelink toont er enkele op de nieuwe kunstbeurs Amsterdam Drawing, naast een serie door Koizumi getekende tijdschriftpagina's. Minutieus, in wit op zwart, voorziet Koizumi de omstreden Japanse keizer Hirohito (1901-1989) van ingewanden, botten en bloedvaten - zelfs Hirohito is net een mens.


De voorzichtige coming-out van Koizumi als tekenaar spreekt boekdelen. Decennialang was de tekening uit de gratie, naar de marge gedrongen door monumentale schilderijen en video-installaties. Inmiddels zijn tekeningen weer in. Grote evenementen als All About Drawing, vorig jaar in het Stedelijk Museum Schiedam, getuigden al van de heroplevende belangstelling. En nu is er dus voor het eerst een beurs die gewijd is aan de tekening, of beter gezegd, aan 'origineel werk op papier'.


Amsterdam Drawing is een kleine beurs, in allerijl georganiseerd met achttien Amsterdamse galeries. Hij kwam er mede door het wegvallen van kunstbeurs Art Amsterdam dit voorjaar en werd ongetwijfeld ook ingegeven door commerciële motieven. Een tekening is immers per definitie betaalbaarder dan een schilderij van dezelfde kunstenaar.


Op Amsterdam Drawing is goed te zien dat de tekening het cliché van de schets achter zich heeft gelaten. Die is een enkele keer inderdaad voorstudie of probeersel (voor een beeld van Stephan Balkenhol bijvoorbeeld), maar het is ook een volwassen, autonoom medium geworden, voornamelijk figuratief, soms zinderend abstract, verhalend, geëngageerd, onderzoekend of een rauwe, emotionele uitlaatklep.


De tekening wordt nogal eens gewaardeerd om zijn vermeende karakteristieke eigenschappen: spontaan, intiem, zonder al te veel nadenken snel op papier gezet. Tegelijk tarten veel kunstenaars die vermeende spontaniteit en uniciteit. Zo maakt Marijn van Kreij zo veel tekeningen van eenzelfde gebeurtenis - een foto waarop een laveloze popzanger Kurt Cobain als een dweil over een drumstel ligt gedrapeerd - dat het begrip origineel vervaagt. Ook Pieter de Kok zoekt in zijn matrozentweeluik de grenzen op. Zo zwaar en doordrenkt van verf is zijn papier, zo zorgvuldig heeft hij zijn vele verflagen in drie maanden tijd opgebracht, dat het de vraag is waar de tekening ophoudt en het schilderij begint.


Opvallend op deze beurs is ook de priegelige virtuositeit van veel kunstenaars, ondanks het feit dat ambacht en techniek van het tekenen al lang geleden uit de curricula van de Nederlandse kunstopleidingen zijn geschrapt. Zo grof als de houten beelden van Charlie Roberts zijn, zo indrukwekkend verfijnd zijn de portretten van mannelijke en vrouwelijke bendeleden op grote vellen papier, gedecoreerd met rauwe teksten en tags.


De hoge kwaliteit, de diversiteit, de benodigde kijkaandacht - een tekening delft al snel het onderspit naast bewegend beeld - rechtvaardigen een eigen beurs, zoals in Brussel, Parijs en New York al langer bestaan. Toch is het onzeker of Amsterdam Drawing de start is van een nieuwe traditie. Eerst kijken of de beurs bij het publiek aanslaat, zegt initiator en galeriehouder Hans Gieles. Daarbij is het de vraag of het beurzenlandschap met Art Rotterdam, de PAN, fotografiebeurs Unseen en al die andere afsplitsingen niet al te versnipperd raakt voor het kleine Nederland.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden