Tekeningen: veren en snavels

Een levenslange liefde voor de Metamorfosen inspireerde Peter Vos in zijn latere levensjaren tot tekeningen waarin mensen veranderen in vogels. Nu te zien in Parijs, vanaf 8 juni in Amsterdam.

Peter Vos: Metamorfosen

Samenstelling Eddy de Jongh/Jan Piet Filedt Kok, met medewerking van Saïda Vos.


THOTH; 240 pagina's; euro 39,90.


Raar, om iemand voor stráf in een vogel te veranderen, vond Peter Vos (1935-2010): 'Ik zou daar altijd voor tekenen.' Als katholiek jongetje was hij al vroeg vertrouwd met wonderen. De kans is groot dat de belezen en vogelminnende tekenaar vervolgens als gymna- siast aan het Utrechtse St. Bonifaciuslyceum voor het eerst kennismaakte met de Metamorfosen van Ovidius. Hij zou het altijd koesteren, het Latijnse epische gedicht uit het begin van onze jaartelling dat verhaalt van de schepping van de wereld (met als vroegste metamorfose die van Chaos in Kosmos) tot en met de tijd van keizer Augustus.


Alles is in verandering. Dat idee moet Vos hebben aangesproken, die al vroeg zijn vader als paus tekende en later als maraboe. In 1984 tekende hij met potlood en penseel voor de 18de verjaardag van zijn zoon Sander een leporello die hij 'Met Amor Fose' doopte. De zeven tekeningen verbeelden de misdadige koning Tereus (uit de Metamorfosen) die zijn schoonzuster verkrachtte en haar de tong uitrukte, waarna hij in een hop werd veranderd, een mooie reebruine vogel met een aanzienlijke kuif en snavel.


Op de grens van de volwassenheid zul jij nu ook je vleugels uitslaan, schreef Vos als begeleiding bij Met Amor Fose aan zijn zoon, en 'boven onvermoede landschappen zweven en landen in bomen die je nu nog niet kent. Spannend, hè? Houd goede moed, hoor.'


Vanaf 2003 stortte Vos zich met overgave op de Metamorfosen, en dan vooral de verhalen waarin mensen veranderen in vogels (ijsvogel, ekster, hop, ooievaar, parelhoen). Een oude traditie volgend, rekende Vos ook de vleermuis tot de vogels, en niet tot de zoogdieren.


Opvallend daarbij is dat hij de overgangen telkens in fasen toont: wij mensen doen er een paar tekeningen over om de klauwen en vleugels en veren en snavels te ontwikkelen waarmee we ons toegerust weten om een volgende fase van het bestaan in te durven.


Op een expositie die eerder deze maand in Parijs is geopend, en die in juni naar Amsterdam komt, zijn de resultaten te zien van de tekeningen, voorstudies en schetsen die Peter Vos maakte in de jaren voordat zijn gezondheid begon te haperen (hartklachten, alvleesklierkanker).


In de begeleidende catalogus laten auteurs Eddy de Jongh en Jan Piet Filedt Kok zien dat veranderlijkheid dit hele kunstenaarschap doortrekt. Alsof Vos, ook de schepper van De 100 reigers (1969), het Beestenkwartet (1970) en het vogelboek Een studie in grijs (1980), een leven lang heeft willen uitdrukken waarom het geen straf maar een zegen zou zijn: gevleugeld opstijgen, het summum van ontplooiing en verheffing.


Exposities

Expositie Métamorphoses, tot en met 26 mei in het Institut Néerlandais, Parijs.


Expositie Metamorfosen, van 8 juni tot en met 6 oktober in het Rembrandthuis, Amsterdam.


PEPERI FOX

De twee jaar dat Peter Vos 'Heer van Jagtlust' was, als partner van de acht jaar oudere dichteres en tekenares Fritzi ten Harmsen van der Beek (1927-2009) die woonde in de Blaricumse villa Jagtlust, bleven niet zonder gevolgen. De zachtmoedige Vos, door Fritzi 'Peperi Fox' gedoopt, tekende in 1962 een dummy vol reigers voor zijn geliefde. Jaren na de romance, in 1969, verscheen De 100 reigers in een handelseditie. Laatste zinnen: 'Zo lui, tot ziens maar weer. Goeie vangst en hou je eieren warm.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden