Tekenaar van populaire strips als Archie, de Man van Staal

Talloze stripverhalen schreef en tekende hij. Zijn bekendste was Archie, de Man van Staal', juist een figuur die Bert Bus niet zelf had verzonnen.

Bert Bus.

Welke jongen van de babyboomgeneratie kende hem niet: Archie, de Man van Staal? De enorme goudgele robot was er al ver voordat De Man van Zes Miljoen op de televisie kwam. Of anders Stef Ardoba, een strip waarin historie werd gecombineerd met sciencefiction. Maar Bert Bus maakte ook stripverhalen voor meisjes. Voor het blad Tina tekende hij Nancy Drew en Jola.

Striptekenaar en scenarist Bert Bus overleed 28 augustus in Santpoort, de plaats waar hij zijn hele leven woonde en werkte. Hij werd 86 jaar. Pas drie jaar geleden stopte hij met illustreren. Daarna maakte hij nog af en toe een schilderijtje, maar puur als hobby.

Bus was een slagerszoon uit Santpoort-Noord in de gemeente Velsen. Toen het dorp in Noord-Holland in 1945 werd bevrijd, kreeg hij van de Canadezen chocola en stripboeken. De chocola was lekker maar snel op. De strips verslond hij en de liefde was geboren. Hij wilde zelf strips gaan maken. En hij kon goed tekenen. Een familievriend hielp hem aan een baantje bij uitgeverij Spaarnestad, waar Bert Bus als iemand zonder opleiding als manusje-van-alles aan het werk kon. Hij tekende modepatronen voor damesbladen als Libelle. Maar hij was ook model - 'pruikje op en kleding aan'.

In 1953 kreeg hij een kans om voor het jeugdblad Sjors van de Rebellenclub zijn eerste zelf verzonnen stripverhaal, Olaf Noord, te maken. De strip was beïnvloed door Flash Gordon van de Amerikaanse tekenaar Alex Raymond. Hij tekende niet alleen, maar schreef ook de tekst. Vier jaar liep de strip op de achterkant van het jeugdblad. Bus zou daarna nog veel meer sciencefictionstrips in afleveringen maken, die wekelijks verschenen in Sjors van de Rebellenclub en later ook Eppo. Daartoe behoorden Cliff Rendall, Stef Ardoba, De banneling van Nimmorac en Russ Bender. Ze waren ondanks of dankzij het feit dat de wederopbouwouders vonden dat hun kinderen eigenlijk beter iets meer verantwoords konden lezen, razend populair in een tijd dat er weinig televisie was en geen computergames. Ze werden soms wel honderd keer herlezen en telkens ontdekten lezers weer nieuwe aspecten aan deze heldenverhalen.

Aanvankelijk ging Bert Bus gewoon elke dag naar kantoor in Haarlem. Pas veel later kreeg hij een atelier aan huis. Hij trouwde en kreeg twee kinderen, van wie de oudste, Merit, naar een van zijn stripfiguren werd vernoemd. 'Toen er een jongen kwam, wilde mijn moeder dat die gewoon een Hollandse naam zou krijgen', vertelt zijn zoon Bart Bus, die nu zelf als illustrator werkt.

Bus stond altijd bij het krieken van de dag op en ging dan naar zolder om te werken. Soms zat hij tot een uur 's nachts in zijn atelier.

Voor stripliefhebbers is de naam vooral verbonden met Archie, de Man van Staal. Bart Bus: 'Het was zijn populairste serie. Alleen had hij die nou juist niet zelf verzonnen.' De eerste zeven Archie-albums werden geschreven door E. George Cowan en getekend door Ted Kearon uit Engeland. Pas in 1971 nam Bus de serie over. Hij zou uiteindelijk wel tien albums maken, waarvan Archie in de IJstijd uit 2004 de laatste was.

De Santpoortse stripmaker keek graag ver vooruit of heel ver terug. Voor het sciencefictionblad Essef maakte hij onder het pseudoniem Max Mutesius nog een onvoltooide strip. Na zijn pensionering hield hij zich als lid van de Archeologische Werkgroep Velsen bezig met de opgraving van Fort Velsen en werkte mee aan een historisch stripboek over de Romeinen, Malorix, dat daarop was gebaseerd. In 2010 werd hij vanwege de opgravingen benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden