nieuws nobelprijs

Teken des tijds: Nobelprijs economie voor klimaatonderzoek

Uitgerekend nu het internationale panel IPCC waarschuwt dat de aarde nóg harder opwarmt dan gedacht, gaat de Nobelprijs voor economie voor het eerst naar klimaatonderzoek. Een teken des tijds.

Nobelprijswinnaars William D. Nordhaus van Yale University (links) en Paul M. Romer van NYU Stern School of Business. Beeld EPA

Opnieuw gaat de Nobelprijs voor economie naar twee Amerikaanse mannen die de gemiddelde laureatenleeftijd van 67 jaar niet omlaagbrengen. En toch is deze editie bijzonder. William ‘Bill’ Nordhaus ontvangt de prijs der prijzen voor zijn onderzoek sinds de jaren zeventig naar de wisselwerking tussen klimaatverandering en economie.

De 77-jarige Yale-hoogleraar wordt door het Nobelcomité geëerd ‘voor het integreren van klimaatverandering in macro-economische analyse’. Nordhaus is een fervent voorstander van een mondiale belasting op CO2. Met zijn computermodel DICE kunnen zowel de kosten als opbrengsten van zulke maatregelen berekend worden. Maar het toont ook de prijs van wat tot voor kort de populairste optie was: niets doen.

Het eerbewijs voor de milieueconoom komt op een cruciaal moment. Deze week maakte het wereldklimaatpanel IPCC in een alarmerend tussenrapport bekend dat alleen ‘snelle, verreikende en ongekende veranderingen in alle onderdelen van de samenleving’ de opwarming van de aarde nog enigszins kunnen beteugelen.

Ondoordringbaar jargon

Nordhaus deelt de Nobelprijs met Paul Romer (1955) van de New York University Stern School of Business. Hij richt zich op het belang van technologie en innovatie voor economische ontwikkeling. Waarom is een land als Singapore zoveel harder gegroeid dan, bijvoorbeeld, de Filipijnen of Tsjaad? In Romers ‘endogene groeitheorie’ draait het allemaal om goede ideeën voor nieuwe producten of diensten. Die komen niet zomaar uit de lucht vallen. Het klimaat waarin zij ontstaan en zich kunnen verspreiden is volgens Romer het gevolg van bewuste keuzes van overheden. Van investeringen in onderzoek en onderwijs tot de juiste mate van bescherming van intellectueel eigendom.

Romer moest dit jaar opstappen als hoofdeconoom van de Wereldbank. Daar wist hij het personeel in amper vijftien maanden tegen zich in het harnas te jagen. Onder meer zijn kritiek op het ondoordringbare jargon van veel Wereldbank-rapporten viel niet goed. 'Toen ik hen vroeg wat duidelijker te schrijven, vonden ze me kennelijk niet aardig’, zo blikte Romer hierop terug op zijn blog.

Optimisme

Het is de vijftigste keer dat de Nobelprijs voor economie, gefinancierd door de Zweedse centrale bank, wordt uitgereikt. De eerste winnaar was in 1969 de Nederlander Jan Tinbergen. Vorig jaar viel met Richard Thaler een gedragseconoom in de prijzen.

De jury reikt vaker Nobelprijzen uit aan twee of drie wetenschappers, maar doorgaans doen die verwant onderzoek. Economen puzzelden maandag dan ook op de logica achter de combinatie Nordhaus-Romer. ‘Zij wijzen elk op de tegenstellingen in het hart van het kapitalisme’, twitterde hoogleraar economie Justin Wolfers. ‘Het draait allemaal om marktfalen. Zonder ingrijpen zullen markten te veel vervuiling (Nordhaus) en te weinig ideeën (Romer) voortbrengen.’

Zelf schrijft de jury dat beide economen het oude groeimodel voorzien hebben van een noodzakelijke update. Daarbij schuwt geen van tweeën de grote greep. Uiteindelijk draait het om de vraag hoe de wereldeconomie ook voor toekomstige generaties kan blijven groeien – en dat graag zonder de planeet om zeep te helpen. Zowel Nordhaus als Romer gelooft dat verstandig overheidsingrijpen daarbij het verschil kan maken.

Dat optimisme blijkt ook uit Romers eerste reactie op het nieuws. ‘Het gevaar van zeer alarmerende voorspellingen is dat het mensen apathisch en hopeloos maakt’, zei de kersverse Nobelprijswinnaar, refererend aan de inktzwarte scenario’s van het klimaatpanel. Ten onrechte, vindt hij: ‘Mensen zijn in staat tot wonderbaarlijke prestaties als we ons ertoe zetten.’

Paul Romer Beeld EPA
William Nordhaus
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.