Teken aan de wand voor EU in Brits kiesdistrict

Het is maar in één stadje, maar de 'fruitcakes' van de anti-Europa-partij UKIP hebben premier Cameron toch nog verder in de problemen gebracht.

'Abunch of fruitcakes, loonies and closet racists.' Als kersverse leider van de Conservatieve Partij deed David Cameron zeven jaar geleden nog lacherig over landgenoten die op de UK Independence Party stemden. Donderdag namen de malloten wraak. Bij een tussentijdse verkiezing eindigden ze voor Camerons Conservatieve Partij.


Terwijl EU-president Herman van Rompuy in Londen een toespraak hield waarin hij de Britten vriendelijk doch dringend verzocht bij de Europese Unie te blijven, lieten de opstandige burgers van het Zuid-Engelse stadje Eastleigh een heel ander geluid horen. De Europagezinde Liberaal-Democraten wisten deze kamerzetel met hangen en wurgen te behouden, maar 53 procent van de stemmen ging tijdens dit voorproefje van een EU-referendum naar eurosceptische partijen, de UKIP en de Tories.


De verdeling van de eurosceptische stemmen was opvallend. Als Cameron gedacht had het gevaar van de UKIP middels een referendumbelofte te kunnen neutraliseren, kwam hij bedrogen uit. De UKIP, die liever vandaag dan morgen uit de Europese Unie wil stappen, haalde meer stemmen dan de regeringspartij. Haar welbespraakte leider Nigel Farage heeft er waarschijnlijk spijt van dat hij niet zelf kandidaat stond: dan had de UKIP mogelijk haar eerste kamerzetel veroverd.


Het succes van de UKIP staat niet op zichzelf. Eind november eindigde de partij ook al op de tweede plaats, toen in het linkse bolwerk Rotherham. Tot voor kort beleefde de UKIP vooral successen bij Europese verkiezingen, dankbaar profiterend van het on-Britse stelsel van evenredige vertegenwoordiging.


Een optimistische lezing van de uitslag in Eastleigh is dat de UKIP-aanhang in ieder geval nog genoeg fiducie in de politiek heeft, anders dan de 49 procent die niet stemde. Van de gevestigde partijen verloren de Liberaal-Democraten de meeste stemmen (14 procent) en moest Labour constateren dat de bewoners van Eastleigh het One Nation-ideaal van Ed Miliband niet delen.


Grote verliezer is echter de Conservatieve Partij, die had gehoopt te kunnen profiteren van de misère bij de Liberaal-Democratische coalitiegenoten. Uiteindelijk verloren de Tories bijna evenveel.


Cameron reageerde teleurgesteld, maar voegde eraan toe dat hij zijn koers niet gaat wijzigen. Met vallen en opstaan probeert hij zijn partij te moderniseren, zonder de traditionele, eurosceptische vleugel in de gordijnen te jagen.


Binnen zijn fractie klinkt de roep om de eerstvolgende afslag naar rechts te nemen. Of dat helpt, valt te bezien. De kandidate in Eastleigh, Maria Hutchings, behoorde tot de rechtervleugel van de Conservatieve Partij, maar dat bleek geen formule voor succes te zijn.


Achtervolgd door opdringerige journalisten liep ze een minuut lang zwijgend naar de dichtstbijzijnde uitgang. Ze lachte als een Conservatief met kiespijn.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden