nieuws

Tegenslag voor Voltooid Leven-wet: Raad van State vreest dat mensen onvoldoende doordacht uit het leven stappen

De Voltooid Leven-wet van D66 kampt met nieuwe tegenslag. De Raad van State oordeelt negatief over het wetsvoorstel: het biedt onvoldoende waarborgen om te voorkomen dat mensen onvrijwillig of in een opwelling uit het leven stappen. Daarmee geeft de raad het toch al grote kamp van politieke tegenstanders nieuwe munitie.

Raoul du Pré
Pia Dijkstra (D66) reageert op het onderzoeksrapport Voltooid leven in 2020. Beeld ANP
Pia Dijkstra (D66) reageert op het onderzoeksrapport Voltooid leven in 2020.Beeld ANP

De initiatiefwet van D66 zorgt al jaren voor een zo nu en dan oplevend debat op het Binnenhof. Het wetsvoorstel beoogt de leemte te vullen die er nog is sinds de introductie van de Euthanasiewet in 2002. Die wet voorziet in medische hulp bij levensbeëindiging indien er sprake is van ‘ondraaglijk en uitzichtloos lijden’ en functioneert volgens recente analyses doorgaans naar tevredenheid. De wet schiet echter tekort voor mensen die, vaak door een opeenstapeling van fysieke en/of mentale klachten, op een zeker moment tot de conclusie komen dat ze niet meer verder willen leven.

Het D66-voorstel regelt dat mensen met ‘een persistente doodswens’ ook een beroep kunnen doen op hulp door een arts, opdat zij op een vredige manier uit het leven kunnen stappen. Sinds 2010 wordt ervoor gelobbyd door de actiegroep Uit Vrije wil, met voortrekkers als Hedy d’Ancona, Frits Bolkestein, Jan Terlouw en Paul van Vliet.

Bedenkingen

Het wetsvoorstel leek bij de introductie in 2017 aanvankelijk kansrijk, zeker toen prominente VVD’ers als toenmalig minister Schippers van Volksgezondheid zich voorstander toonden. Naarmate het debat verder werd gevoerd, is het kamp van de voorstanders echter geslonken. De VVD is diep verdeeld, net als veel andere partijen. De zoektocht van D66 naar een geschikte leeftijdsgrens – die ligt nu in het voorstel op 75 jaar – bracht twijfel: want waarom zou iemand van 72 minder recht hebben om het eigen leven voltooid te achten dan iemand van 76?

Ook het advies van de commissie-Van Wijngaarden zorgde voor onzekerheid. Die stelde in 2020 weliswaar dat er enkele tienduizenden mensen zijn met een ‘actieve doodswens’, maar die vallen enerzijds al onder de criteria van de Euthanasiewet en zijn anderzijds lang niet altijd zeker van hun zaak. Een aanzienlijke groep maakte na een goed gesprek toch weer een andere afweging.

De Raad van State voegt daar nu nog een paar bedenkingen aan toe. De belangrijkste is dat er volgens de raad een gebrek is aan goede waarborgen om te voorkomen dat mensen uit het leven stappen ‘terwijl niet zeker is of zij dat werkelijk willen, niet zeker is of hun doodswens stabiel en coherent is, en niet vaststaat of die wens is ingegeven of verband houdt met medische problemen dan wel oplosbare problematiek van geheel andere aard, zoals financiële problemen’.

Tweede Kamer

Om ongelukken te voorkomen zijn strenge zorgvuldigheidseisen nodig, stelt de raad, en die zouden nu niet toereikend zijn ‘om vast te stellen dat de stervenswens uit vrije wil voortkomt, stabiel en coherent is, en de overhand heeft ten opzichte van andere hulpvragen’. Al met al adviseert de raad de Tweede Kamer om het wetsvoorstel niet in deze vorm te behandelen.

De raad bracht het advies al in december 2020 uit aan D66, maar pas vrijdag werd het openbaar. D66-Kamerlid Paul van Meenen, die het wetsvoorstel heeft overgenomen van voormalig Kamerlid Pia Dijkstra, zegt het niettemin nog te moeten bestuderen. Of en wanneer het wetsvoorstel wordt ingediend, kon hij nog niet zeggen. ‘We blijven in nauw overleg met betrokkenen en mensen in de samenleving. Hiermee doen we recht aan de complexiteit en zwaarte van het onderwerp.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden