NieuwsIS-strijders

Tegenslag voor het kabinet: Irak heeft geen zin om Nederlandse IS’ers te berechten

De Iraakse minister van Buitenlandse Zaken Ali Alhakim ziet weinig in Nederlandse ideeën voor de berechting van Europese IS-strijders in zijn land. ‘Onze wet staat het niet toe’, zegt hij tegen NRC. Eerder lieten de Amerikaanse ambassadeur in Den Haag Pete Hoekstra en speciaal VN-gezant in Irak Jeanine Hennis al weten het plan weinig realistisch te vinden.

De Iraakse minister van Buitenlandse Zaken Ali Alhakim tijdens een persconferentie. Beeld EPA

Alhakims uitspraken zijn een forse tegenslag voor minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok, die zich al maanden het vuur uit de sloffen zegt te lopen om zo’n berechting in Irak mogelijk te maken. Zij versterken de vraag of Bloks plan een reële oplossing voor een lastig probleem kan bieden, of dat het vooral een diplomatiek vijgenblad is – een manier voor het kabinet (en andere Europese landen) om de eigen verantwoordelijkheid voor dit probleem te ontlopen.

Alhakim wijst op de enorme taak waar Irak voor staat met de berechting van tienduizenden Iraakse IS-strijders. ‘Denk daar eens over na. Voor een land als Irak.’ De minister raadt Europese landen aan om ‘net als wij’ de verantwoordelijkheid te nemen voor hun ‘burgers, vrouwen en kinderen’. De Iraakse wet kent de doodstraf, Alhakim zegt ‘absoluut niet’ bereid te zijn tot aanpassing ervan, een Europese eis.

Tegelijk slaat hij de deur niet dicht voor verdere besprekingen, en erkent dat de gesprekspartners nog niet toe zijn gekomen aan de manier waarop Europese landen met financiële en andere hulp de Iraakse situatie zouden kunnen verlichten. In uitgelekte eerdere onderhandelingen met de Amerikanen werden van Iraakse zijde grote financiële steun geëist voor de bouw van gevangenissen en de ‘operationele kosten’ (voedsel en bewaking). Daarnaast zou volgens de Belgische Knack tien miljoen dollar per overgedragen buitenlandse strijder moeten worden betaald.

Het kabinet heeft zich tot dusver, gesteund door regeringspartijen VVD en CDA, met hand en tand verzet tegen elke suggestie om zich actiever in te spannen om IS-strijders terug te laten keren en in Nederland te berechten. Datzelfde geldt voor IS-vrouwen en hun vaak jonge kinderen. Maar als de politieke inschatting nu wordt dat de ‘Iraakse oplossing’ kansloos is of veel te veel tijd zal vragen, zal dat de interne verdeeldheid binnen de coalitie slechts vergroten.

Het kabinetsstandpunt is steeds moeilijker te verteren voor D66 en ChristenUnie, die al langer vragen om een actiever beleid. Sjoerd Sjoerdsma (D66) noemt de recente ontwikkelingen in Noord-Syrië een kantelpunt en maakt zich grote zorgen dat IS-strijders ‘onder de radar’ terug zullen komen naar Europese landen, inclusief Nederland. Gecontroleerde terugkeer en berechting zijn de veiligere optie, meent D66.

Het kabinet blijft op het standpunt dat enige vorm van gecontroleerde terugkeer in de huidige omstandigheden, in de woorden van premier Rutte, ‘onmogelijk’ is en dat er ‘geen alternatieven’ (Blok) zijn voor berechting in de regio. Maar ambassadeur Hoekstra liet vorige week tegen NRC weten dat er wel degelijk mogelijkheden zijn. Over Bloks Irak-plan zegt hij: ‘We zien veel discussies en veel gepraat, maar niets wat ook maar in de buurt komt van een akkoord met Irak.’ Hij noemt het terugnemen van IS-strijders de ‘enige realistische optie’ en herhaalt dat het Amerikaanse aanbod om te helpen bij de terugkeer van Nederlandse Syriëgangers nog steeds geldt. 

Minister Blok houdt ook na Alhakims uitspraken vast aan zijn plannen, maar erkent dat er ‘nog een aantal hobbels’ genomen moet worden. ‘Dat het moeilijk was, wisten we vanaf het begin.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden