postuum DIRK-JAN VAN BAAR (1957-2019 )

Tegendraadse denker met een boodschap

Dirk-Jan van Baar. Beeld Rob Huibers.

Dit weekeinde overleed Dirk-Jan van Baar, columnist van de Volkskrant. Hij maakte school als euroscepticus, maar eindigde als Europese bekeerling.

Hij keek de dood al geruime tijd in de ogen, maar vond het zijn eer te na om de buitenwereld daarmee lastig te vallen. Historicus Dirk-Jan van Baar bleef de lezers van de Volkskrant bij de les houden met zijn columns over actuele internationale kwesties. Een tikkeltje tegendraads, nooit behaagziek, altijd onafhankelijk, stijlvast en rijk aan originele observaties.

Zo’n opiniemaker kon de Volkskrant wel gebruiken, besloot ik bij mijn aantreden als chef Opinie in 1996. Van Baar schoot op 31 maart van dat jaar meteen in de roos met zijn beschouwing ‘Een goede Europeaan is eurosceptisch’. Dat was vloeken in zo ongeveer alle Nederlandse politieke kerken. Maar je kon er niet om heen.

Citaat: ‘De Europese Unie is in de eerste plaats een onderhandelingsplatform waar de lidstaten met elkaar in gesprek zijn en voor hun nationale belangen opkomen. Daarmee is de Europese Unie fundamenteel anders dan een natiestaat. Zij moet dat model ook niet willen kopiëren. Veel aanhangers van de Europese Idee spiegelen zich onbewust aan de nationale staat, en willen een Europa met een eigen regering, leger en politie. Maar een superstaat zal Europa nooit worden, omdat de lidstaten niet wensen daarin op te gaan (…) Er is al Europa genoeg.’

Van Baar zou met zijn euroscepsis school maken bij populisten van allerlei pluimage, maar van hen moest hij juist niks hebben. Van de weeromstuit werd hij een Europese bekeerling. Zo schreef hij op 28 april 2019: ‘Onderschat wordt hoe sterk het Europese integratieproces op termijn is. Dat kent doorbraken en terugslagen, maar staat nooit stil. Wat ooit een wankele constructie leek op weg naar een fictieve toekomst, is nu een taai samenwerkingsverband waar je niet zomaar uit kunt stappen.’

Niet méér, maar ook niet minder Europa, werd de boodschap. Van Baar, in 1996 nog vol lof over de Britten als zijnde down to earth, nam het voortaan voor Brussel op. Het ‘politiek vandalisme’ van Boris Johnson deed de deur dicht. Zijn laatste woorden in de Volkskrant: ‘Pas als de Britten inzien dat ze helemaal fout zitten, gloort er licht aan het eind van de tunnel. Niet eerder.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden