Column

Tegen de boze burger is geen kruid gewassen

Ik liep in de duinen tussen Katwijk en Wassenaar, alweer jaren geleden, met een technocratische natuurmaker. Zie je, zei hij, de mensen zeggen me gedag. Er klonk opluchting door in zijn stem. Acht jaar eerder was het wel anders geweest. Toen ging het duingebied Berkheide op de schop.

Een hardloper in het duingebied in Schoorl. Beeld Klaas Jan van der Weij

Deze 'natuuradviseur' was verantwoordelijk voor de projecten. 'Ik werd in mijn gezicht gespuugd. En uitgescholden.' Zijn medewerkers werden fysiek bedreigd. Dat kwam omdat er een 'Kalahari-woestijn' was ontstaan, in de woorden van de woedende omwonenden en bezoekers. En dat klopte. In eerste instantie, na het afgraven, krijg je een grote zandvlakte, dat had de technocratische natuurmaker van tevoren ook verteld. Toen dat daadwerkelijk gebeurde 'brak de pleuris uit.'

Maar zie nu. De vochtige duinvallei die was ontstaan stond vol met orchideeën, duizendguldenkruid en parnassia. Over de vallei hing een roze en witte gloed. Overal libellen, een Gallowayrund deed zich te goed aan helmgras. Het spel van zand, wind en water deed het weer, in de woorden van de adviseur. In de even verderop gelegen kikkervalleien was het nog veel mooier geworden. Om niet te zeggen dat het een idylle was. Plasjes met kraakhelder kwelwater. Het rook naar munt, er bloeide vleugeltjesbloem, gentiaan, het driekleurig duinviooltje. Orchideeën, duizendguldenkruid en ogentroost. En overal parnassia, die even kwetsbare als wonderschone duinbloem, waar gedichten aan zijn gewijd. Van nature is het duingebied zo ongeveer de soortenrijkste biotoop die er bestaat. Alleen al 105 vogelsoorten leefden er nu, om van plantjes, libellen, vlinders, hagedissen, salamanders, padden, egels, vleermuizen en wezels maar niet te spreken. Vijf jaar nadat het gebied op de schop was genomen.

Duinherstel zie je sinds de jaren negentig op meerdere plekken. Veel duingebieden waren vergrast, verruigd en bebost. Door stikstofneerslag, vooral, was de typische duinvegetatie verdrongen door een paar soorten duinstruweel en bos. De remedie: plaggen, kappen en afgraven. Opnieuw beginnen eigenlijk, en dan de boel kort houden door grote grazers de gebieden in te sturen. Het Nationaal Park de Kennemerduinen is er flink door opgeknapt.

Schoorl moet kiezen tussen dennen en stuivende duinen

Aard Mos, initiatiefnemer van de actiegroep tegen bomenkap in de Schoorlse duinen, spreekt graag duidelijke taal: 'De bewoners hier hebben geen reet aan stuivende duinen. We hebben hier een hartstikke mooi bos en dat willen we graag zo houden.'

En nu wil Staatsbosbeheer de Schoorlse duinen onder handen nemen. Want het gebied is verdroogd door de aanwas van waterslurpende dennenbomen, en verruigd door stikstofneerslag. Maar dat is buiten de boze burger gerekend. Omwonenden en bezoekers verenigden zich in de actiegroep Behoud het Schoorlse bos. Ze willen, kortweg, geen stuifzand, en geen kap van dennen. Meer dan 11.000 mensen tekenden de petitie. In Trouw meldde één van de actievoerders dat ze vooralsnog niet met Staatsbosbeheer wilde praten, want ze moest de plannen - waar ze tegen was - nog bestuderen. In een reactie in deze krant betuigde een lezer uit Zuid-Holland zijn solidariteit met de actievoerders. Want in de duinen bij Westvoorne hadden de 'technocratische natuurmakers' ook toegeslagen en was er een 'kale, zielloze vlakte' ontstaan. Ik vroeg me af: zou deze boze burger het fatsoen hebben om over vijf jaar, als die 'vlakte' er eenmaal schitterend bij ligt, zijn ongelijk te erkennen?

Dat het Schoorlse bos helemaal niet wordt gekapt, die boodschap komt niet echt over. Alleen een paar stukken dennenbos die het dichtst bij de zee liggen, 12 procent van het totaal, moet mogelijk wijken.

Wat vooral opvalt is dat de omwonenden en andere bezoekers menen dat het gebied er voor hen is. Een groot misverstand. De Schoorlse duinen is in de eerste plaats een beschermd - en bijzonder - natuurgebied. Je zult in Schoorl wonen, dacht ik, of in Groet, of in een van die andere dorpjes tegen de duinen aan. Je hebt een groot natuurgebied voor de deur, de zee en het strand nabij. In de Schoorlse duinen zijn allerlei voorzieningen getroffen om het je naar de zin te maken. 60 kilometer wandelpad, 15 kilometer mountainbikepad, fietspaden, ruiterpaden, struinroutes, gratis en voor niets. Het beheer in het gebied en de aanleg van al die voorzieningen worden betaald door de belastingbetaler. Hoe bevoorrecht kun je zijn. Ik zou zeggen: je mag blij zijn dat je zonder betalen naar binnen mag.

Dat besef zou kunnen leiden tot enige terughoudendheid, of schroom. Maar dan moet dat besef er wel zijn. 'Iedereen is tegen, behalve intellectuelen', zeggen de actievoerders nu, het is hun belangrijkste argument. Ik verwacht dat Staatsbosbeheer overstag gaat. Want tegen de boze burger is geen kruid gewassen. Zelfs geen parnassia.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden