Interview

Teeven: 'Mensen procederen tot de laatste cent, omdat het niks kost'

Er wordt te veel geprocedeerd door mensen met lage inkomens, omdat het voor hen zo goedkoop is, vindt staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie). 'Ik wil bereiken dat de mensen eerst eens nadenken.'

Staatssecretaris Fred Teeven. Beeld anp
Staatssecretaris Fred Teeven.Beeld anp

Staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) maakt haast met zijn bezuinigingen. Eerder kondigde hij al een grootscheepse sluiting van gevangenissen aan, waarmee hij 270 miljoen bespaart. Nu, vlak voordat het kabinet zomervakantie neemt, pakt Teeven de rechtsbijstand aan. Daar wil hij 85 miljoen ophalen.

Er is al twee keer eerder flink bezuinigd op de rechtsbijstand. Waarom nu een derde ronde?
'Er wordt steeds meer een beroep gedaan op subsidies voor rechtsbijstand. De kosten zijn daardoor enorm toegenomen: van 330 miljoen in 2002 tot 495 miljoen in 2012.

'Dan zijn er twee smaken om geld te besparen: of je laat mensen die er gebruik van maken meer zelf betalen, of je zorgt dat er minder mensen gebruik van maken. Wij doen nu het tweede.'

Waarom heeft u niet gekozen voor het principe: de gebruiker betaalt?
'Dat was in het kabinet-Rutte I het plan. Toen wilden we de griffierechten verhogen. Maar dat was een politiek onhaalbaar verhaal. De PvdA wilde het niet. Dan kom je hier terecht, bij de betaalde rechtsbijstand. De kunst is om enerzijds de bezuinigingsopdracht te halen en anderzijds de laagste inkomensgroepen te ontzien. Ik denk dat ik daar aardig in slaag. '

U wilde eerst 100 miljoen bezuinigen, nu nog maar 85 miljoen. Waarom?
'Ja, je onderhandelt natuurlijk. Er is zelfs sprake geweest van 113 miljoen. Maar dat was heel hard aangekomen bij de laagste inkomenscategorieën. De eigen bijdrage voor de laagste inkomens moest dan behoorlijk omhoog. Dat was voor de PvdA onacceptabel.'

De PvdA perkt uw vrijheid nogal in. Ook in het vreemdelingenbeleid moet u dingen doen die u zelf niet zou hebben verzonnen. Het Kinderpardon, minder vreemdelingen in bewaring.
'Rechtsbijstand is nu niet een onderwerp waar ik mijn ideologische tanden zou moeten laten zien. Het moet ook mijn zorg zijn dat mensen met een bijstandsinkomen toegang hebben tot de rechter.'

In uw partij wordt misschien geredeneerd: de laagste inkomens kunnen best bijdragen aan het op orde brengen van de staatsfinanciën. Om te beginnen door niet onnodig te procederen.
'We hebben de toegang tot de rechter natuurlijk wel wat moeilijker gemaakt. De selectie aan de poort wordt scherper. Mensen moeten eerst naar het Juridisch Loket, de poortwachter zogezegd. Daar wordt op grond van vier criteria bepaald of je nog betaalde rechtsbijstand krijgt: het inkomen van de rechtzoekende, de aard en ernst van het juridisch probleem, de beschikbaarheid van alternatieven zoals een geschillencommissie, en de mogelijkheid om het probleem zelf op te lossen, bijvoorbeeld door mediation (bemiddeling). Dat is een mooi vierluikje.'

Eén op de zes aanvragen voor een advocaat zal straks niet meer worden ingewilligd.
'Dat is toch goed? Mensen procederen nu door tot de laatste cent, vooral als het ze niks kost.'

Weet u zeker dat iedereen zijn recht nog zal kunnen halen?
'Ja. Het is bijzonder om te zien dat in Nederland in de laagste inkomenscategorieën het meeste wordt geprocedeerd. Dat heeft te maken met het feit dat het heel goedkoop was. Sommige mensen komen wel drie of vier keer per jaar bij de rechter. Je kunt ook vragen: moet de belastingbetaler opdraaien voor mensen die niet bereid zijn er met elkaar en een mediator uit te komen? Ik wil bereiken dat mensen eerst eens denken, bijvoorbeeld als ze willen scheiden: goh, misschien kunnen we er na twintig jaar huwelijk ook met z'n tweeën uitkomen.'

null Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden