Teeven krijgt zijn'Plan B' er gewoon door

Na zware kritiek op zijn ingrijpende bezuinigings-plannen, komt de staats-secretaris met een mildere variant. En daar komt hij wel mee weg.

MAARTJE BAKKER

'Bezuinigen doe je dus zo: eerst iedereen op de kast jagen met een slecht plan, dan er wat nare kantjes afhalen en het gewoon doorduwen', schampert GroenLinks. 'Eerst een dramatisch plan presenteren en daarna een iets minder dramatisch plan', verzucht de ChristenUnie.

De werkwijze van staatssecretaris Fred Teeven (Justitie) bij het bezuinigen op gevangenissen en tbs-klinieken stuit menig Kamerlid tegen de borst. Teeven kwam woensdag met een aangepast plan. Het meest opvallende: acht gevangenissen gaan toch niet dicht, eentje nu juist wel.

Het werd langzamerhand onvermijdelijk dat Teeven zou bezwijken onder de druk die van alle kanten op hem werd uitgeoefend. Gevangenismedewerkers en -directeuren, burgemeesters, rechters en officieren van justitie overlaadden de VVD'er met kritiek.

Kritiek op het sluiten van 26 gevangenissen, waardoor 3.700 gevangenismedewerkers werkloos zouden worden. Op het sobere regime, waarin grote groepen gedetineerden hun cel nauwelijks meer uit zouden komen en waardoor de spanningen zouden toenemen. En op het bouwen van een private gevangenis, waarin lage kosten belangrijker zouden zijn dan een fatsoenlijke behandeling van gedetineerden.

Ook de oppositie protesteerde krachtig. Zelfs Teevens eigen ambtenaren verfoeiden de enkelband waarmee een groep van 2.033 misdadigers zijn straf thuis zou ondergaan. En een stemmetje in Teevens achterhoofd misschien ook wel, want als Kamerlid gruwde hij nog van dat ding.

Met het afzwakken van zijn plan heeft Teeven voor elkaar wat hem zonder de eerste, ingrijpende versie misschien niet zou zijn gelukt: de gevangeniswereld accepteert dat er 19 gevangenissen verdwijnen, dat er 800 plekken komen voor criminelen die thuis zitten met een enkelband om en dat de helft van de gevangenen zijn cel moet gaan delen.

Dat wil zeggen: de directeuren en de medezeggenschapsraden scharen zich erachter. De vakbond van gevangenismedewerkers is nog steeds teleurgesteld. 'Amper twee weken geleden beloofde Teeven veel meer gevangenissen open te houden.' Nog steeds zullen 2.600 mensen hun baan verliezen.

Het was geen bewuste strategie om eerst een heel vergaand plan te maken en er daarna deels op terug te komen, bezweert Teeven woensdag. Nu komen de bezuinigingen van 69 miljoen voor een flink deel terecht bij de politie, en 'dat doet wel iets'. Tot nu toe ontkwam de politie aan de bezuinigingen, maar nu 'moeten de verschillende organisatieonderdelen van het departement de prijsstijgingen voor materieel, huisvesting en onderhoud zelf opvangen'.

Vooral de modernere gevangenissen profiteren van de wijziging in de plannen. Die staan in Zoetermeer, Heerhugowaard en Rotterdam. Maar de staatssecretaris koos ook enkele monumenten uit. In Scheveningen blijft het Oranjehotel, waarin Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog werden gedetineerd, open. De PVV drong daarop aan.

Ook de monumentale gevangenissen in Veenhuizen, 'de oudjes' zoals Teeven ze noemt, blijven in gebruik. Net als bij de gevangenis in Almelo vormt het behoud van werkgelegenheid in de regio het belangrijkste argument. Er komt in Veenhuizen voorlopig geen private inrichting, zoals Teeven eerder wilde. Hij gaat eerst een business case maken.

Uit de keuzen die Teeven maakte, blijkt ook hoe hij de recidive wil terugbrengen. Die is nu nog erg hoog: na een gevangenisstraf pleegt de helft van de mensen binnen twee jaar een nieuw strafbaar feit. Het kabinet wil nu 'scherper selecteren waar een kans op succes is'.

De gevangenen die zich tijdens hun detentie willen voorbereiden op een nieuwe en betere start na hun vrijlating, kunnen 'promoveren' naar meer vrijheden. Wie zich misdraagt, 'degradeert'. De enkelband wordt in dat systeem ingepast. Teeven: 'Die is bedoeld voor mensen die zeggen: ik wil nog wat maken van mijn leven. Een gevangene die niks wil, daar gaat de maatschappij niet meer in investeren.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden