Teeven biedt tentenkamp geen hoop

Noodopvang voor vreemdelingen die in tentenkampen bivakkeren, is zeer onwenselijk. Het biedt de vreemdelingen valse hoop en draagt niet bij aan de consequente uitvoering van het vreemdelingenbeleid. Dat stelt staatssecretaris Teeven (VVD) van Veiligheid en Justitie.

DEN HAAG - Toch legt Teeven zich neer bij het aanbod dat de gemeente Amsterdam 88 bewoners van een tentenkamp heeft gedaan: ze krijgen de komende maand opvang. 'De burgemeester heeft zijn eigen verantwoordelijkheid', aldus Teeven woensdag in de Tweede Kamer. 'Hij moet de openbare orde handhaven.'


Daarmee lijkt het asielbeleid het domein van het gedogen te hebben betreden. In theorie is het Rijk streng voor uitgeprocedeerde asielzoekers en moeten ze weg. In de praktijk staat Teeven gemeenten oogluikend toe om opvang te bieden. Ondertussen blijft een echte oplossing uit voor de vreemdelingen die in tentenkampen protesteren tegen hun lot.


Het Kamerdebat over het groeiend probleem toonde gisteren eens te meer aan hoezeer het illegalenbeleid in een patstelling verkeert. Het kabinet houdt vol dat iedereen die terug wil ook terug kan naar het land van herkomst en zet daarmee het beleid van het vorige kabinet voort. Maar voor de problemen die ontstaan met vreemdelingen die weigeren mee te werken aan hun vertrek heeft het nieuwe kabinet geen oplossing.


Ook woensdag redeneerde Teeven langs een rechte lijn: terugkeer is de enige optie voor de groep in de tentenkampen. 'Iedereen die wil, kan terug. Er worden nergens personen geweigerd die vrijwillig terugkeren naar het land van herkomst. De vreemdelingen in het tentenkamp moeten hun identiteit en nationaliteit bekendmaken. Dan kan worden gewerkt aan vertrek en krijgen ze opvang.'


Critici binnen en buiten de Kamer wijzen erop dat dit een sluitende redenering lijkt, maar dat gemeenten in de praktijk toch gewoon zitten met talloze 'onuitzetbaren'. Zij verzamelden zich de afgelopen jaren voor het eerst in tentenkampen: een beproefde manier om te demonstreren, afgekeken van de Occupy-beweging. Gemeenten, die sinds 2010 geen noodopvang meer mogen geven, zagen het spaak lopen en riepen het vorige kabinet al op om met een oplossing te komen. Tot nog toe tevergeefs. Ondertussen verdwijnen er nog steeds jaarlijks zo'n 5.000 uitgeprocedeerde asielzoekers met 'bestemming onbekend'.


De vreemdelingen weten: wie niet wil meewerken, kan niet altijd door Nederland worden uitgezet. Niet alle landen werken mee aan gedwongen terugkeer, Irak is de bekendste tegenstribbelaar. Nederland probeert Irak al sinds de zomer over te halen om onderdanen terug te nemen, maar de gesprekken verlopen 'zeer moeizaam' - Irak kampt al met grote groepen vluchtelingen en zit niet te wachten op nog eens honderden ontheemden.


De gemeente Den Haag, waar zo'n veertig voornamelijk Irakese asielzoekers verblijven in een tentenkamp in de buurt van het Centraal Station, vindt dan ook dat een oplossing vanuit de landelijke overheid moet komen, aldus burgemeester Jozias van Aartsen. De onuitzetbaren zijn in zijn ogen een probleem van het landelijke vreemdelingenbeleid, niet van gemeenten.


Naast de weigeraars is er ook een andere groep: de mensen die wel terug willen, maar niet kunnen. Voor die groep is de buitenschuldverklaring in het leven geroepen. De praktijk leert dat zo'n verklaring maar voor zeer weinigen is weggelegd. Veel vreemdelingen slagen er niet in het benodigde papierwerk te overleggen; daarvoor zijn ze vaak afhankelijk van het land van herkomst.


In het spoor van Teeven worstelde ook de Tweede Kamer - de coalitiepartijen VVD en PvdA voorop - woensdag zichtbaar met de uitgeprocedeerde asielzoekers. De PvdA leek in het ruimhartiger verstrekken van buitenschuldverklaringen een mogelijkheid te zien om de vreemdelingen in de tentenkampen tegemoet te komen. Omdat er nu maar weinig van die verklaringen worden verstrekt, wordt het middel te strikt toegepast, vinden ook de oppositiepartijen GroenLinks, ChristenUnie, SP en D66.


De VVD toonde zich lang niet zo bezorgd over het lot van de personen in de kampen. VVD-Kamerlid Malik Azmani meent dat de oorzaak van het probleem niet bij het asielbeleid ligt, maar bij 'links-extremistische groeperingen' die de vreemdelingen opstoken, zoals de Anti-Fascistische Actie en Occupy. 'Zij geven de vreemdelingen hoop en verwachtingen, en die klampen zich aan elke strohalm vast. Die linkse actiegroepen zijn er verantwoordelijk voor dat deze mensen Nederland niet verlaten, terwijl hun situatie perspectiefloos is.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden