Tedx: 'peoples power' en het kattenpaspoort van Dodi Kaddafi

Tedx-Amsterdam is officieel van start gegaan. Vk.nl deed vandaag verslag van een deel het programma. Lees alles hier terug:

Hassina Sherjan © Maurice Mikkers

17:45 uur:
Vanavond wordt de TEDx-award uitgereikt. Volkskrantlezers hebben de afgelopen weken hun briljante plannen ingestuurd. De tien beste zijn inmiddels geselecteerd. Vanavond wordt tijdens Tedx-Amsterdam bekend wie de prijs heeft gewonnen. Dat zal tussen 20.00 en 21.00 uur gebeuren. Hieronder vind je de genomineerden:

Wat: Klean Worldwide: zwerfafval opruimen

Peter Smith (48) uit Amsterdam (kleanworldwide.nl)

Hoe: 'We willen iets doen aan het probleem van al het plastic afval dat in de oceaan drijft. Een groot gedeelte is afkomstig van zwerfafval. Dat probleem komt uiteindelijk terecht op het bord van onze kinderen. Wij richten ons niet op de vervuilers, maar op mensen die bij de oplossing willen horen. Als elke Nederlander één keer per week één stuk zwerfval opraapt, zijn we van het probleem af. Met allerlei acties willen we bereiken dat het heel normaal wordt om afval op te rapen. Op de site staat een filmpje hoe ik dat doe.'

Wat: Paypool: een online gezamenlijk spaarsysteem

Adam Posma (28) uit Amsterdam (paypool.com)

Hoe: 'Wij stelden de vraag: hoe kunnen we sparen niet een beetje leuker maken, maar een lichtjaar leuker? En: hoe kunnen we consumenten aanmoedigen te gaan sparen en de leencultuur te ontmoedigen? Het antwoord zit in samenwerking, aanmoedigen en elkaar herinneren aan een gemiste termijn. Paypool is een gratis website die veel weg heeft van een banksite. Het verschil zit in de gezamenlijke toegang. De organisator van een spaardoel (een grote aanschaf, een gezamenlijk cadeau) en alle deelnemers kunnen via bankoverschrijvingen geld storten, die van elkaar zien en berichten sturen.'

Wat: De Vegetarische Slager: een slager die vleesvervangers produceert, maar zich richt op vleeseters.

Jaap Korteweg (49) uit Maarssen (devegetarischeslager.nl)

Hoe:'Samen met topkoks en topslagers hebben we vleesvervangers ontwikkeld die qua structuur en smaak lijken op echt vlees. Met onze producten zetten we mensen vaak op het verkeerde been. Sommige mensen vinden onze kip lekkerder dan echte kip. Wij willen zorgen dat mensen minder vlees eten. Er wordt nog steeds erg veel vlees geconsumeerd, terwijl het ongezond, inefficiënt en slecht voor het milieu en dier is.'

Wat: We Go, platform voor autodelers

Daniel Leahy (40) uit Amsterdam (wego.nu)

Hoe:'Door mensen hun auto's te laten delen, willen we een positieve beweging op gang brengen, die iets oplevert voor de gemeenschap en het milieu. Er zijn niet meer auto's nodig. Die er al zijn, moeten we efficiënter gebruiken door te delen. Gebruikers kunnen online de auto boeken. Door speciale hardware is de auto toegankelijk op het moment dat je hem hebt geboekt. We hebben bovendien een verzekeringspolis ontwikkeld, zodat auto en chauffeur altijd verzekerd zijn.'

Wat: Infosfeer Sustainable CHAINge: Duurzame energieplantages

Jan Govert van Gilst (43) uit Hellevoetsluis (infosfeer.nl)

Wat:'Door het planten van energiegewassen als bamboe en olifantengras op braakliggende terreinen kunnen we er biomassa van maken. Die kan worden gebruikt als bijstookmateriaal in kolencentrales, waardoor minder kolen nodig zijn. In de stedelijke omgeving zijn veel ongebruikte en vaak vervuilde scheepswerven, fabrieken, kolenmijnen waarvan niemand weet wat er mee moet gebeuren. Die plekken krijgen een nieuwe functie.'

Wat: De 1%CLUB: een internationale marktplaats die ontwikkelingsprojecten koppelt aan mensen, geld en kennis.

Anna Chojnacka (32) uit Haarlem (1procentclub.nl)

Hoe: 'Iemand uit een ontwikkelingsland heeft een idee om zijn of haar omgeving te verbeteren. Online of tijdens 1%EVENTS worden deze ideeën uitgewerkt. Het publiek en de experts worden uitgenodigd feedback op het idee te geven en er wordt een 1%coach aan het plan verbonden. Deze coach promoot het project in zijn netwerk en op de site 1procentclub.nl. Middels deze site kunnen mensen projecten kiezen die zij willen ondersteunen. Wanneer al het geld binnen is, kan het plan van start gaan en wordt het project met behulp van de deelnemers geëvalueerd.'

Wat: Text to Change: een sms-campagne die de kennis over hiv vergroot, en mensen aanspoort zich te laten testen.

Hajo van Beijma (36) uit Amsterdam (texttochange.org)

Hoe: 'Met Text to Change hebben we een sms-campagne opgezet in het Lira District in Uganda. Via sms stuurden we quizvragen over hiv. Mensen die een goed antwoord terug sms'ten, konden een beltegoed winnen. Ze kregen een bericht dat hun antwoord juist was, plus informatie waar ze zich konden laten testen op hiv en aids. Dit bleek succesvol, want in de testcentra meldden zich hierna het dubbele aantal mensen. Als ze een verkeerd antwoord stuurden, ontvingen ze het juiste antwoord. Nu willen we uitbreiden. Met ons volgende project willen we 10 duizend mensen in Uganda bereiken.'

Wat: Lekker Stuk: beeldvorming over mensen met een handicap beïnvloeden

Reni de Boer (31) uit Utrecht (lekkerstuk.nu)

Hoe: 'We zijn een actiegroep van jonge mensen met en zonder handicap. Wij willen de beeldvorming over mensen met een beperking veranderen. Die klopt niet en dat staat ons in de weg. Vandaar de naam 'lekker stuk': We zijn lekker én we zijn stuk. Ik heb een T-shirt waar dat op staat, als ik dat aan heb in mijn rolstoel, moet ik zelf al lachen. Zo werken wij ook: we hebben het over serieuze onderwerpen, maar met humor en lekker kort door de bocht, zo dat iedereen het direct begrijpt.'

Wat: Autitouch: een programma die het diagnosticeren van autisme ondersteunt.

Freena Eijffinger (30) uit Bergeijk (autitouch.com)

Hoe: 'Samen met de VU heeft Autitouch een tafel met een touchscreen ontwikkeld die de diagnose bij autisme ondersteunt. Mijn broertje heeft autisme. Het heeft zeven jaar geduurd eer de diagnose werd gesteld. Toen ik ging uitzoeken waarom dat zo lang duurde, bleek dat alle diagnoses met de hand werden uitgevoerd. Met Autitouch hebben we software en hardware ontwikkeld waarbij autistische kinderen via een touchscreen op tafel spelletjes kunnen spelen die bijvoorbeeld gaan over het herkennen van emoties. Een computer registreert de handelingen, en na de spelletjes rolt er een rapport uit dat de diagnose ondersteunt. Terwijl het kind de spelletjes speelt heeft de therapeut zijn handen vrij om het gedrag van het kind te observeren.'

Wat: Metfarm: voedsel verbouwen in leegstaande kantoorpanden

John Apesos (31) uit Amsterdam (metfarm.com)

Hoe: 'Het is een heel simpel idee: we willen leegstaande kantoorgebouwen gebruiken om gewassen te verbouwen. Door de crisis staan veel bedrijfspanden leeg. Dat is een kans. Je kunt die panden gebruiken als kassen. Door van moderne technieken gebruik te maken, kunnen we de omstandigheden perfectioneren: het juiste licht, de juiste voeding. Daardoor kunnen we meer verbouwen en dichter bij de markt, dat scheelt transport. Bovendien kunnen we landbouw weghalen uit gebieden waar het oorspronkelijke ecosysteem er last van heeft, zodat die zich kan herstellen.'

Lezers van de Volkskrant hebben de afgelopen tijd hun eigen briljante ideeën voor een betere wereld ingestuurd, in de hoop de TEDxAmsterdam Award 2011 te winnen en het idee vandaag te mogen presenteren. Uit de ruim 200 inzendingen zijn de 10 beste ideeën gekozen. De tien bedenkers mogen bij de populaire TEDx avond aanwezig zijn - die verder alleen toegankelijk is voor diegenen die het gelukt is een plekje op de gastenlijst te bemachtigen.

Morgen publiceert de Volkskrant een bewerkte versie van de presentatie van de winnaar van de TEDxAmsterdam Award.

17.00 uur

De volgende sprekers zullen vandaag nog hun opwachting maken in de Stadsschouwburg: Alan McSmith, Pieter van de Rest, David Lentink, Henrik Schärfe, William Verstraeten, Diederik Jekel, Andrew Hessel, Louise Fresco en Carla Generaal.

16.15 uur
Na een praatje van Gary Wolf, springt de Nederlandse-kampioen beatboxen Jonathan Baij het podium op. Zijn theorie: ieder mens is een 'human beat boxer'. En hij heeft gelijk: de hele Amsterdamse Stadsschouwburg doet mee.

15.35 uur
Joris Luyendijk is journalist en woont sinds mei 2011 in Londen waar hij werkt voor The Guardian. Zijn opdracht is om antropologisch onderzoek te doen naar de financiële wereld en om daar online columns over te schrijven. Zijn idee:' We kunnen veel meer leermomenten delen. Ik verdiep me in een onderwerp waar ik niets van af weet en vervolgens houd ik via mijn column mensen op de hoogte van mijn leercurve en het proces. Ik heb het eerst in een column geprobeerd in de krant maar in Nederland lopen we altijd 30 jaar achter: zoiets kan je natuurlijk alleen maar online doen.' Dat doet hij nu dus voor The Guardian over de financiele wereld. Een onderwerp waar hij van te voren niets van af wist.

Luyendijk doet een oproep aan het publiek: 'Ik heb andere mensen nodig die mij helpen om dit onderzoek uit te bouwen. Misschien zijn er nog meer mensen die nieuwsgierig zijn naar een onderwerp maar er niets van weten en dat dan willen delen. Als je hieraan begint: Doe het langzaam, iedere keer dat je verrast bent dan heb je iets geleerd. Schrijf het op en we delen het leerproces.'


14.20 uur:
Hassina Sherjan keerde terug naar Aghanistan om haar landgenoten te helpen, nadat ze in 1978 met haar familie naar de VS verhuisde. Dan wordt haar vader ziek. Hij zegt tegen haar: 'Ik wil dat je leeft zoals je wilt leven'.

'Toen bedacht ik dat ik na 19 jaar misschien terug moest naar Afghanistan. Ik bezocht een vluchtelingenkamp. Daar vroeg een vrouw welke van mijn tweeling is sterk genoeg om te overleven? Want ik kan niet voor allebei zorgen. Dit was mijn eerste dag in Afghanistan.'

In 2003 richt ze Aid Afghanistan for Education op. Ook is ze eigenaar van design- atelier 'Boumi crafting peace'. Sherjan: 'Onderwijs en werkgelegenheid zijn de enige hoop voor Afghanistan. Nederlandse soldaten hebben hun leven in Afghanistan verloren, mijn hart gaat naar hun families uit. Terrorisme is internationaal en we zitten er allemaal in. We moeten de vastberadenheid hebben om door te gaan. We hebben geen andere keuze.'


13.55 uur:
Harald Doornbos (1967) is journalist. Hij woonde en werkte onder meer in Libanon, Turkije, Kroatië, Bosnië, Kosovo en Albanië. Dit jaar versloeg hij de Arabische Lente; op TedX spreekt hij over Libië en de macht van het volk.

'Ik kom nu net uit Tripoli en heb wat souvenirs bij me'. Hij laat een poster van Kaddafi zien en uiteengereten groene vlag. 'Ik heb heel wat conflicten gezien maar nooit zoiets als dit. In Libië was sprake van een ware revolutie. Het was niet te voorspellen wie zou winnen.'

Doornbos laat nog een souvenir zien, namelijk het katten-paspooort van Dodi Kaddafi. Doornbos nam dit mee uit de kamer van de dochter van Muammar Kaddafi, Hanaa Kaddafi. Haar kamer was een rommeltje. Er holden duizenden Libiërs in het voormalige paleis van de dictator. 'Na 42 jaar kwam alle frustratie eruit, deze mensen maakten alles kapot.'

Doornbos benadrukt: Ik nam deze souvenirs niet mee uit het huis om te stelen maar uit historisch oogpunt. Toen hij al die mensen het paleis van Kaddafi zag verwoesten, dacht hij dit is 'peoples power'. Dit is de macht van het volk. Ik zag mensen die zo ontzettend veel moed hebben getoond om van Kaddafi af te komen.'

Doornbos eindigt zijn verhaal als volgt: 'De vrouwen en de dochters van Kaddafi vluchtten naar Algerije. Meerdere zonen van Kaddafi zijn dood. Zijn oudste zoon is deze week aangehouden. Toch loopt er nog steeds één Kaddafi vrij rond in Tripoli. Wie is dat dan? Waarschijnlijk Dodi Kaddafi. Dat is de moraal. Katten hebben misschien wel 7 levens maar Arabische leiders hebben maar één leven. Dat weten de leiders van Tunesië, Egypte, Libië en Jemen en misschien morgen ook die van Syrië.

12.22 uur
Pep Rosenfeld van Boom Chicago spreekt over de kracht van komedie. Humor hoort bij de menselijke natuur. Rosenfeld vertelt over zijn tweeling die 9 weken te vroeg is geboren. 'Als je geen kinderen hebt, denk je: dat is vroeg. Maar als je wel kinderen hebt, denk je: help! Ik kon moeilijk de tweeling terugdringen.'

Maar Rosenfeld besloot de stress rondom de geboorte van zijn kinderen met humor op te lossen. Humor hielp hem om deze zwarte periode door te komen. Het publiek moet hardop lachen als Rosenfeld de grappen vertelt die hij in die periode maakte. Ook haalt Rosenfeld 9/11 aan en laat hij zien hoe humor de publieke opinie kan veranderen.

Het vrolijkste optreden van voor de lunch.

11.54 uur
De zaal krijgt de kans om alle informatie te verwerken met de muziek van Raaven.

Vervolgens houden Rogier van der Heijde van Philips en Irene Rompa van TEDx-Amsterdam afzonderlijk nog een korte presentatie over vernieuwing en duurzaamheid.

11.36 uur
Weet iemand nog hoe het is om een puber te zijn? Vraagt Eveline Crone, puber-psycholoog. Crone (1975) relateert in haar onderzoek de ontwikkeling van menselijke cognitie en gedrag aan de ontwikkeling van het brein. Bij de Universiteit van Leiden zette ze het Brain & Development laboratorium op, waar met functionele MRI-scans direct hersenactiviteit wordt gemeten bij kinderen vanaf 8 jaar. Crone legt het verband uit tussen de ontwikkelingen die de hersenen doormaken en het psychologische deel vanaf de geboorte tot volwassenheid.

De Griekse filosofen uit de oudheid schreven al over de losbandigheid van de jeugd. Ook zij vroegen zich al af: wat is er aan de hand met de Griekse jeugd? Crone stelt dat het niet iets van deze tijd is maar altijd al heeft bestaan. Toch is de meest gestelde vraag die ouders Crone stellen: wanneer eindigt die puberteit eindelijk? Terwijl het iets is van alle tijden en culturen. Na haar uitleg over de verschillende functies in het brein die bij de puberteit actief worden, zegt Crone het belangrijk te vinden dat we het beeld loslaten dat alle pubers zich misdragen. Dat is niet zo. Ze besluit haar betoog met de woorden: '3-jarigen hebben ons nodig maar jongeren ook'.

11.15 uur
Henkjan Honing belooft dat na zijn praatje muziek nooit meer hetzelfde zal zijn. Hij laat twee verschillende baby-geluiden horen. Horen jullie het verschil vraag hij aan de zaal? Ja zegt het publiek. Honing: 'De eerste is een Duitse baby, de tweede een Franse baby.' De zaal ligt dubbel.

Volgens Honing is iedereen muzikaal. Hij laat 2 verschillende melodieën horen. Vervolgens laat hij een beeld zien van de Beegees zonder muziek en vraag hij aan de zaal hoe klinkt het liedje Stayin'Alive ook al weer? Twee mensen uit het publiek durven het na te zingen. Mensen kunnen het tempo en de muziek onthouden. Ook schijnt dit lied ideaal voor hartpatiënten te zijn want het heeft het ideale ritme.

Gevoel voor ritme is een fundamentele 'vaardigheid' voor muziek. Je kan niet met elkaar dansen als je geen ritme hebt.
Honing studeerde in Utrecht, Stanford en London en is als hoogleraar muziekcognitie verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is een gepassioneerd voorvechter van dit nieuwe interdisciplinaire vakgebied, dat ons fundamentele inzichten verschaft in de rol van perceptie, emotie, geheugen, aandacht en verwachting in het luisteren naar muziek. Hij stelt dat muziek voor mensen een tweede natuur is.

10.47 uur

Generaal van de Koninklijke Landmacht Peter van Uhm spreekt over zijn persoonlijke bijdrage aan de wereld: soldaat worden. 'Jullie zijn de reden dat ik hier ben gekomen. Jullie willen de wereld beter maken. Ik ook.' Niet veel later loopt er een soldaat het podium op. En staat Van Uhm daar met een geweer in zijn handen.
'Ik deel jullie doelen, maar ik ben soldaat geworden. Ik heb het geweer gekozen om een betere wereld te creëren. Soms staat er alleen een geweer tussen goed en kwaad. Niet om te schieten maar om degene te stoppen die kwaad willen aanrichten. Ik sta hier niet om te vertellen over de 'glory of guns'.

Ik hou niet van wapens. Het is geen macho-instrument. Het geweer is een van de belangrijkste instrumenten om vrede en stabiliteit te creëren. Ieder dag hoop ik dat conflicten in vrede kunnen worden opgelost. Dat er geen wapens meer nodig zijn. Maar tot die dag blijf ik hier staan met mijn wapen.'

10.07 uur

Het is tijd voor wat muziek. Trompettist Erik Vloeimans geeft een show weg. Hij draagt zijn laatste lied op aan Esra'a Al Shafei.

10.03 uur

Naast de al bekende sprekers heeft Tedx ook 'Suprise sprekers' gevraagd. De eerste is Mabel van Oranje. De prinses begint haar verhaal met een foto van oude man en een jong meisje. Het blijkt een huwelijksfoto te zijn. Mabel stelt dat 10 miljoen meisjes onder de 18 jaar ieder jaar gedwongen worden te trouwen met een veel ouder iemand.

Het kunnen meisjes zijn van 11 jaar oud, maar Mabel heeft ook meisjes van 6 jaar ontmoet . Het gebeurt overal ter wereld. Ook in Nederland, stelt Mabel van Oranje. 'Ik wil dat dit afgelopen is.'

Samen met de organisatie waar ze voor werkt, The Elders, probeert ze dit probleem op de kaart te zetten met de campagne: meisjes geen bruiden.

'We moeten hierover praten. Deze meisjes zijn onzichtbaar. '

09.43 uur

Dan betreedt Esra'a Al Shafei uit Bahren het podium. Ze is de 26-jarige oprichtster van MideastYouth.com. Dat is een interreligieus netwerk dat jongeren in het Midden-Oosten en Noord-Afrika wil inspireren en hen de vrijheid en de mogelijkheid wil bieden hun mening te uiten door middel van sociale media. Ze is ook de oprichtster van CrowdVocie.org.

Vanwege de spanningen rondom haar activiteiten mag ze niet in beeld komen. Via de livestream is alleen haar stem te horen, met een duidelijk Amerikaans accent. Hoe dat kan? 'Ik kijk veel televisie.'

Ook al is het gevaarlijk wat ze doet, ze gelooft dat haar werk van levensbelang is. 'Veel mensen in de Arabische wereld weten niet wat er nu in Syrië gebeurt. ' Ze sluit haar verhaal positief af: 'Het lijkt onmogelijk, maar we zullen deze strijd uiteindelijk winnen. Er zal gerechtigdheid komen in het Midden-Oosten. Geef ons meer tijd, niet een paar uurtjes maar een decennium.'

Een daverend applaus volgt.

09.21 uur

De eerste spreker psycholoog Barry Schwartz heeft in precies 18 minuten zijn verhaal over ideeën-therorie uit de doeken gedaan. Zijn meisjes slechter in wiskunde omdat ze minder slim zijn of omdat de samenleving zegt dat meisjes slecht zijn? Volgens Schwartz heersen er vele valse ideeën in de samenleving die de uitkomst van te voren bepalen.

Raaven © Maurice Mikkers
Jon 'Pep' Rosenfeld (links) de oprichter van Boom Chicago. ANP.
Generaal Peter van Uhm naast minister van Defensie Hans Hillen Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.