Teddy Kennedy kwam nooit uit de schaduw van zijn broers

Edward Kennedy, zei president Obama woensdag, was ‘een van de grootste senatoren van onze tijd’. En toch was Ted Kennedy ook een mislukkeling.

Het is de grote paradox van zijn politieke carrière: met honderden wetten op zijn naam en 47 jaar in de Senaat is hij volgens sommigen de Kennedy geweest met de meeste invloed op het beleid in de Verenigde Staten. Hij ontleende zijn unieke statuur daarbij ook aan het tragische verhaal van de Kennedy’s, als de laatste overlevende broer, stiefvader voor zijn neven en nichten en patriarch van de familie. Maar tegelijkertijd slaagde hij er nooit in uit de schaduw treden die de beroemde naam op hem wierp.

Rijke familie

De Kennedy’s stamden uit een rijke katholieke familie uit Massachusetts. Hun vader Joseph Kennedy, beurstoezichthouder en ambassadeur onder Roosevelt, had zijn politieke hoop gevestigd op de oudste van van negen kinderen, Joe. Maar die sneuvelde tijdens de oorlog. Daarop droeg Joseph zijn verwachtingen over op zijn tweede zoon, John. Hij werd senator namens Massachusetts en – in`1961 – president van de Verenigde Staten.

Toen John in 1963 werd vermoord en vijf jaar later ook de derde zoon, Robert, tijdens de campagne voor de nominatie tot Democratisch presidentskandidaat werd doodgeschoten, kwam een zware erfenis op de schouders van Teddy, het jongste kind, te rusten.

Had John F. Kennedy het in 1959 niet zelf gezegd? ‘Net zoals ik in de politiek ben gegaan omdat Joe dood ging, zou Bobby zich kandidaat stellen voor mijn zetel als mij iets overkwam. En als Bobby dood ging, zou Ted het voor hem overnemen.’

Kleine broer

De kleine broer kon de hoge verwachtingen echter niet waarmaken. Hij moest het doen zonder het charisma en de leiderschapskwaliteiten van zijn broers. Rokkenjagers waren ze alle drie, maar het brak alleen Edward op. Het zogenoemde Chappaquiddick-schandaal bleef hem achtervolgen tot zijn mislukte presidentskandidatuur in 1980.

Aan het begin van zijn carrière werd hij weinig serieus genomen. Teddy was van Harvard gestuurd wegens tentamenfraude. Hij herstelde zich en studeerde af. Maar zijn senaatszetel voor Massachusetts was familiebezit, dat aan hem werd doorgegeven nadat John president werd. Omdat Teddy met 28 te jong was, hield een familievriend de zetel warm. Twee jaar later, in 1962, won Teddy als broer van de president de verkiezingen.

Tragedies

Kort daarna begon de reeks tragedies die de Kennedy’s legendarisch hebben gemaakt. Edward hoorde van de moord op zijn broer terwijl hij de Senaat voorzat, en moest naar zijn zieke vader om het te vertellen. Een jaar later stortte hij neer in een vliegtuig, waarbij twee mensen omkwamen en hijzelf zijn rug brak. Het ongeluk bezorgde hem een leven lang pijn.

Toen Bobby in 1968 werd doodgeschoten na de primary-overwinning in Californië, trok Ted zich terug op zijn zeilboot. Hij pakte toch de toorts van zijn broers op: ‘Me verstoppen biedt geen veiligheid.’

Kennedy maakte carrière in de Senaat, maar het ging mis op 18 juli 1969. Op het eiland Chappaquiddick vierde Edward feest met ex-medewerksters van Bobby’s campagne. Omstreeks middernacht vertrok hij met een van hen, de 28-jarige Mary Jo Kopechne. Op een verlaten weg reed hij van een brug. Kennedy wist zich in veiligheid te brengen, maar Kopechne verdronk. Kennedy meldde dit pas tien uur later aan de politie. Hij was door de schok van het ongeluk gaan slapen, zei hij, maar nog steeds is onduidelijk wat er precies is gebeurd. Hij kreeg twee maanden voorwaardelijk. Kennedy overwoog te stoppen als senator, maar hij werd later met gemak herkozen. Het lot sloeg weer toe toen zijn zoon, die aan kanker leed, een been moest missen.

Presidentschap

Pas in 1980 durfde hij het aan zich kandidaat te stellen voor het presidentschap. Maar hij nam het op tegen een zittende president van de eigen partij, Jimmy Carter. De campagne was rommelig. Teddy kon niet duidelijk te maken waartoe hij in het Witte Huis wilde. Hierna deed hij geen gooi meer naar het hoogste ambt. Hij was bevrijd van een last en kwam met een nieuwe vrouw emotioneel tot rust

Nu brak het beste deel van Kennedy’s carrière aan. Hij stortte zich op zijn werk in de Senaat, waar hij met Republikeinen samenwerkte om wetten erdoor te krijgen. Dat ging door tot president George W. Bush, met wie hij de schoolhervorming No Child Left Behind invoerde. Kennedy vocht voor burgerrechten voor zwarten, een hoger minimumloon, stemrecht voor 18- jarigen en uitbreiding van medische zorg voor zwakke groepen.

Boeman

Voor rechts was hij een boeman. Maar als kenner van het Congres kon geen president hem negeren. In toespraken verdedigde hij met schallende stem, rood gezicht en zwaaiende armen zijn maatregelen ten behoeve van de armen. Met zijn flamboyante witte haardos werd hij een monument op Capitol Hill. Alleen zijn vriend Robert Byrd zat langer in de Senaat.

Obama

Kennedy’s grote invloed bleek voor het laatst toen hij op een gevoelig moment in de primary-campagne van 2008 de zijde koos van Barack Obama. Velen lieten daarna de Clintons in de steek. Ondanks zijn hersentumor sleepte de oude ‘leeuw’ zich naar de Democratische Conventie, waar iedereen besefte dat een tijdperk werd afgesloten. Hij verscheen nog voor een cruciale stemming in het Congres. Maar een ziekteverzekering voor allen, waar hij decennia voor streed, maakt hij niet meer mee.

Het doet niet af aan de waardering die hem ten deel valt, van beide partijen. Hij beïnvloedde de levens van ‘iedereen die zijn droom kan najagen in een Amerika dat gelijker en rechtvaardiger is – inclusief mijzelf’, zei president Obama. Kennedy wordt begraven op de erebegraafplaats Arlington, vlakbij zijn broers.

Edward 'Ted' Kenney samen met Jacqueline Kennedy Onassis, de weduwe van voormalig president John F. Kenney, op een archieffoto ui 1986. (Reuters)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden