Techniek alleen lost energieprobleem niet op

Met het halen van de Kyoto doelstellingen wil het nog niet zo lukken. Vaak is gezegd dat crises nodig zijn om diepgaande veranderingen van de samenleving een duw te geven....

Jaap Jelsma

Volgens klimaatdeskundigen is er een gerede kans dat de infrequentie en hevigheid toenemende orkanen te maken hebben metopwarming van de atmosfeer. Tot godvrezend Amerika wil dezekennis echter nog niet echt doordringen, en gaat het eerder omeen straf van God. De recente stijging van de olieprijs houdteveneens verband met deze ramp. Ook daarop zijn de reactiesleerzaam: energieschaarste wordt niet getolereerd, energie moeter gewoon in overvloed zijn. Er is alom geweeklaag over de hogebenzineprijs. Het besef dat we allang minder energie moetengebruiken, lijkt volledig te ontbreken.

Ook in Nederland overheerst de ontkenning van deklimaatproblematiek. Nu de maximum zomertemperaturen regelmatigmet gemak boven de 30 graden zijn gekomen, is dat reden totvreugde. Het geldt niet als voorbode van onheil op termijn. 'Dezomer krijgt volop de ruimte', heet het in opgewekteweermannentaal. In het Journaal zien we zielige scholieren zonderairco. Ondertussen brandden de bossen in Portugal en spoelden deAlpen bijkans weg.

Het verbaast niet dat aan de consumentenkant geen sens ofurgency bestaat over de klimaatproblematiek. De overheid wektimmers de illusie dat met nieuwe technologie deklimaatproblematiek wordt gladgestreken. Het kabinet ziet, inhet opgewekte managementjargon, het milieu als 'kans' en wilinzetten op de marktintroductie van nieuwe technologischeoplossingen, 'mede omdat die kunnen bijdragen aan de versterkingvan de Nederlandse economie'.

Dit transitiebeleid is in de praktijk inderdaad leuk voorwetenschap en bedrijfsleven. Hoe bizar en oneconomisch jetechnisch procédé ook is, als er groene energie uitkomt, krijgje het onderzoek gesubsidieerd: milieu is een kans, die moet jegrijpen. Aan de vraagzijde gaat het grote consumeren verder. Alsde consument zich een tijdje inhoudt, krijgt hij een uitbrandervan Nederlandsche Bank-directeur Wellink. De ene generatiehuishoudelijke apparaten volgt de andere op, na deenergievretende wasdroger wordt het tijd de airco de huizen,kantoren en scholen in te promoten. Het buiten drogen van de wasgeldt als armeluisgedoe en wordt steeds vaker verboden. We wordendikker maar brengen de kinderen met de auto naar school. Hybrideauto's zijn zuiniger, maar door ze groter en zwaarder te maken(de hybride SUV komt eraan) gaat dit effect teniet en hebben wemeer kostbare biodiesel nodig. Het is een cliché, maar toch:het energiebeleid is dweilen met de kraan open.

Zolang we de vraag vrijlaten, zullen de ontwikkelaars vanduurzame maar dure technologie consumenten moeten smeken deze aante schaffen of de overheid moeten smeken de accijns erop teverlagen, waardoor niet de vervuiler betaalt maar degene die alduurzaam leeft. Dat is de omgekeerde wereld. Wat er moetgebeuren, is dat de microbeslissingen van consumenten gekoppeldworden aan de macrogevolgen die ze hebben. Dat kun je puurfinancieel afhandelen - door verhoging van milieubelastingen enprijzen - maar dan bevoordeel je de rijken. Zullen we eens denkenover verhandelbare uitstootrechten voor huishoudens? In hetbedrijfsleven werkt dit goed. Er wordt dan een plafond gesteldaan de uitstoot van broeikasgassen en goed gedrag levert iets op:wat je bespaart aan uitstoot, kun je verkopen op de markt vooremissierechten. Als je de was liever in de droger gooit dan hemop te hangen, kun je minder autorijden of moet je rechtenbijkopen: vervelende keuzen die tot nu toe zijn ontweken. In zo'nsysteem wordt het aantrekkelijk dure maar besparende technologieaan te schaffen, omdat zij zichzelf sneller terugverdient.Emissierechten voor huishoudens: dat zou nog eens een transitiezijn!

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden